II CZ 140/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 140/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa M. W.

przeciwko PGE Dystrybucja Spółce Akcyjnej z siedzibą w L.

o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2012 r.,

zażalenia pełnomocnika powoda

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 16 kwietnia 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy

odrzucił zażalenie, wniesione przez adwokata J. T. – pełnomocnika ustanowionego

z urzędu dla M. W., na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 22 marca 2012 r.,

w którym Sąd ten oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie mu wynagrodzenia

za pomoc prawną świadczoną z urzędu.

Zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenia art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz

art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c., skarżący wniósł o „zmianę zaskarżonego postanowienia

poprzez przyjęcie do rozpoznania jego zażalenia na postanowienie z dnia 22 marca

2012 r.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosując tylko literalną wykładnię art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. (w brzmieniu

obowiązującym do dnia 2 maja 2012 r.) można, tak jak to zrobił Sąd Okręgowy,

uznać, że niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie

sądu drugiej instancji rozstrzygające o wniosku pełnomocnika o przyznaniu mu

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Z drugiej strony należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 22 marca

2012 r. Sąd Okręgowy orzekał po raz pierwszy o kosztach udzielonej z urzędu

pomocy prawnej. Odrzucenie zażalenia na to postanowienie złożone do Sądu

Najwyższego, prowadziłoby do sytuacji, gdy sprawa o wynagrodzenie przez Skarb

Państwa pełnomocnika z urzędu, byłaby wbrew temu co wynika z art. 78

Konstytucji, rozpoznana, bez wyraźnej podstawy prawnej, tylko przez jedną

instancję.

Należy także wskazać, że przyznawane od Skarbu Państwa wynagrodzenie

pełnomocnika z urzędu nie może być zaliczone do kosztów sądowych. W tej

sytuacji brak wyraźnego przyznania możliwości zaskarżenia postanowienia

o przyznaniu pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowi lukę prawną, którą aby

pozostać

w

zgodzie

ze

standardem

konstytucyjnym,

należy

wypełnić.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jeżeli argumenty ważące na

dopuszczeniu przez ustawodawcę zaskarżalności określonego postanowienia

mogą być skutecznie podniesione w odniesieniu do postanowienia, na które

zażalenia nie przewidziano, uzasadnione jest zastosowanie w drodze analogiae

legis przepisu przewidującego w podobnej sytuacji zażalenie (por. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1965 r. I CZ 101/65, OSNCP

1966, nr 10, poz. 169 oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1988 r.,

III CZP 95/88, OSNCP 1989, nr 12, poz. 203, z dnia 22 stycznia 1998 r., III CZP

69/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 111, z dnia 24 września 2003 r., III CZP 58/03,

OSNC 2004, nr 11, poz. 173, z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 65/08, OSNC 2009,

nr 7-8, poz. 112, z dnia 20 listopada 2008 r., III CZP 111/08, OSNC 2009, nr 10,

poz. 138 i uchwała z dnia 20 maja 2011, III CZP 14/11, OSNC 2012/1/2).

Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że dopuszczalne jest przyjęcie,

iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy istnieje luka w prawie, która może

zostać wypełniona przez odwołanie się do instytucji analogii z ustawy. Wobec tego

można zastosować art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. w drodze analogii i opowiedzieć się

wyjątkowo za dopuszczalnością zaskarżenia przez pełnomocnika z urzędu

postanowienia sądu w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie mu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Z tych względów Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji swojego postanowienia (art. 39815 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.).