II CZ 139/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 139/05

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa […]

przeciwko Gminie T.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 listopada 2005 r.,

1. oddala zażalenie,

2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3600 zł

(trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną pozwanej Gminy T. od wyroku tego Sądu z dnia 23 czerwca 2005 r.,

stwierdzając, że pozwana pomimo wezwania nie uiściła opłaty należnej od

wniesionej skargi (art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.

– dalej: „u.k.s.c.”). Pozwana podnosiła wprawdzie, że ze względu na treść art. 8 ust.

2 u.k.s.c. nie miała obowiązku uiszczania opłat sądowych, jednak zapatrywanie to –

stwierdził Sąd Apelacyjny – nie może być uznane za trafne. W myśl powołanego

przepisu, gmina nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych, z wyjątkiem spraw

dotyczących prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz spraw w

postępowaniu wieczystoksięgowym. W niniejszej sprawie spór zrodził się na tle

zawartej przez strony umowy o wykonanie kanalizacji deszczowej. Wykonanie

takiej kanalizacji, choć należy do zadań własnych gminy i ma charakter

przedsięwzięcia jednorazowego, jest – zdaniem Sądu Apelacyjnego – przejawem

działalności gospodarczej w rozumieniu powoływanego przez pozwaną art. 8 ust. 2

u.k.s.c.

W

zażaleniu

pozwana

zarzuciła

Sądowi

Apelacyjnemu

dokonanie

niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni pojęcia prowadzenia działalności

gospodarczej. Podkreśliła, że nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie

budownictwa, że spór między stronami zrodził się w związku z udzieleniem przez

nią zamówienia publicznego, i wreszcie, że nie można mylić występowania

w charakterze inwestora z prowadzeniem działalności gospodarczej. Udzielając

zamówienia na wykonanie instalacji deszczowej, pozwana wykonywała bowiem

obowiązki wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.;

następnie: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej: „ustawa o samorządzie

gminnym”). W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.k.s.c., gmina, związek międzygminny, powiat,

związek powiatów oraz samorząd województwa nie mają obowiązku uiszczania

opłat sądowych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez nie działalności

gospodarczej oraz spraw w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Jak wyjaśniał już Sąd Najwyższy, przy wykładni pojęcia „działalność

gospodarcza”, użytego w art. 8 ust. 2 u.k.s.c. w kontekście działalności gminy,

trzeba mieć na uwadze całokształt regulacji dotyczącej gminy jako jednostki

samorządu terytorialnego, do której należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb

wspólnoty (art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), i która w celu realizacji

zadań o charakterze użyteczności publicznej może prowadzić działalność

gospodarczą (art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Zadaniami

użyteczności publicznej są natomiast zadania własne gminy określone w art. 7 ust.

1 , których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb

ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych (art. 9 ust. 4 ustawy

o samorządzie gminnym). Uznania, że sprawa dotyczy działalności gospodarczej

prowadzonej przez gminę w rozumieniu art. 8 ust. 2 u.k.s.c. nie wyklucza zatem

okoliczność, że działalność, której dotyczy sprawa, wynika z zadań własnych

gminy, a jej celem jest zaspokojenie zbiorowych zadań wspólnoty w zakresie zadań

wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zadania własne

gminy mogą być bowiem realizowane przez podejmowanie zarówno działalności

„niegospodarczej”, jak i działalności mającej charakter gospodarczej. Ograniczenie

co do prowadzenia przez gminę działalności gospodarczej przewidziane w art. 9

ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy bowiem tylko prowadzenia takiej

działalności w zakresie wykraczającym poza zadania o charakterze użyteczności

publicznej (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r.,

III CZP 110/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 17, postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, niepubl.).

Skład orzekający Sądu Najwyższego w pełni podziela to stanowisko oraz

argumentację przytaczaną dla jego uzasadnienia. Podnoszona przez żalącą

okoliczność, że spór powstał na tle umowy zawartej przez nią w celu wykonania

zadań własnych, polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty

w zakresie

zaopatrzenia

w

wodę

i

kanalizacji,

nie

przesadza

zatem

o „niegospodarczym” charakterze prowadzonej działalności. O tym, czy sprawa

dotyczy działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 2 u.k.s.c. decyduje

bowiem jedynie przedmiot tej działalności. Na gruncie przepisów ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych o „niegospodarczej” działalności gminy można

natomiast mówić w zasadzie tylko w kategoriach, jakie zostały wymienione

w przepisie art. 9 ust. 1 u.k.s.c., upoważniającym Ministra Sprawiedliwości

do zwolnienia organizacji społecznych od obowiązku uiszczania opłat sądowych.

W przepisie tym chodzi natomiast o działalność społeczną, naukową, oświatową,

kulturalną, dobroczynną, z zakresu opieki społecznej oraz samopomocową

(zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r., III CZP 110/96,

OSNC 1997, nr 2, poz. 17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia

2001 r., V CKN 756/00, niepubl.).

Konkludując

trzeba

stwierdzić,

iż

Sąd

Apelacyjny

trafnie

przyjął,

że w niniejszej sprawie żaląca nie była zwolniona na podstawie art. 8 ust. 2

u.k.s.c. z obowiązku uiszczenia opłat sądowych.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw, postanawiając o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art. 98

§ 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 i art. 39921 k.p.c.

jz