II CZ 137/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 137/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Henryka P.

przy uczestnictwie Mariana P. i Zdzisława P.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r.,

zażalenia uczestnika postępowania Mariana P.

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 5 lipca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika Mariana P. od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11

lutego 2011 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku

uczestnika

reprezentował

ustanowiony

z

urzędu

pełnomocnik.

Z

chwilą

prawomocnego zakończenia postępowania ustało zobowiązanie pełnomocnika do

działania w procesie na rzecz strony. Wnosząc skargę kasacyjną w imieniu

uczestnika postępowania Mariana P., jako jego pełnomocnik „z wyboru”, powinien

przedstawić odpowiednie pełnomocnictwo. Wobec tego, że do skargi kasacyjnej nie

dołączono pełnomocnictwa, zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2011 r. wezwano

adwokata Henryka R. do złożenia pełnomocnictwa obejmującego umocowanie do

złożenia skargi kasacyjnej i reprezentowania uczestnika przed Sądem Najwyższym

w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

W wykonaniu

zarządzenia pełnomocnik złożył pełnomocnictwo, z którego wynika, że został

ustanowiony „w sprawie I Ca […] w zakresie wynikającym z art. 91 k.p.c”. Sąd

Okręgowy uznając, że zarządzenie w przedmiocie usunięcia braków skargi

kasacyjnej nie zostało wykonane, odrzucił ją zaskarżonym postanowieniem.

W zażaleniu uczestnik postępowania wniósł o uchylenie powyższego

postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które wywarło

wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

poprzez błędne uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w terminie braku

pełnomocnictwa i zachodzą tym samym podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Wskazał, że Sąd dokonał niewłaściwej oceny treści złożonego pełnomocnictwa.

Nie ma w nim wprost mowy o udzieleniu umocowania do prowadzenia sprawy na

etapie

postępowania

kasacyjnego,

ale

wskazanie

sygnatury

sprawy

jest

dostatecznym sprecyzowaniem zakresu udzielonego umocowania. Oczywiste jest

bowiem,

że

sprawa

została

zakończona

prawomocnym

postanowieniem.

Uznanie zaś, że skarżący udzielił pełnomocnictwa w sprawie prawomocnie

zakończonej, a nie do reprezentowania w postępowaniu kasacyjnym, jest

niedorzeczne oraz pozostaje w konflikcie z zasadami wiedzy, logiki i prawidłowego

rozumowania. Pełnomocnik skarżącego uzupełnił ponadto brak formalny skargi

na skutek wezwania Sądu, więc wiadomo, że chodzi o pełnomocnictwo do

reprezentowania

na

etapie

postępowania

kasacyjnego.

Jeśli

zaś

Sąd

miał jakiekolwiek wątpliwości dotyczące zakresu udzielonego pełnomocnictwa,

to należało, zdaniem skarżącego, zwrócić uwagę na kserokopie dowodów

uiszczenia opłaty sądowej i skarbowej. W tytule operacji dotyczącej opłaty sądowej

wskazano „wpis od skargi kasacyjnej", podobnie w tytule uiszczenia opłaty

skarbowej. Zbyt rygorystyczna interpretacja treści udzielonego pełnomocnictwa

prowadzi w konsekwencji do pozbawienia go prawa do Sądu gwarantowanego

w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie

Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania, postępowanie kasacyjne

przed Sądem Najwyższym nie jest kontynuacją wcześniejszych postępowań.

Postępowanie to dotyczy nowej sprawy wszczętej przez wniesienie skargi

kasacyjnej, podczas gdy postępowanie w sprawie kończy się z chwilą

uprawomocnienia orzeczenia sądu drugiej instancji. Pełnomocnictwo procesowe

nie obejmuje z samego prawa, tj. z mocy art. 91 k.p.c., umocowania do

wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym, co wielokrotnie

już Sąd Najwyższy wyjaśniał (zob. np. uchwała składu 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 142/07, OSNC 2008,

nr 11, poz. 122, postanowienie SN z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt IV CZ

103/09, nie publ.). Zakres pełnomocnictwa procesowego ocenia się według jego

treści (art. 91 i 92 k.p.c. w związku z art. 65 k.c.). Pomimo wezwania

pełnomocnika profesjonalnego „do

złożenia

pełnomocnictwa

obejmującego

umocowanie do złożenia skargi kasacyjnej i reprezentowania uczestnika przed

Sądem Najwyższym” (k. 95 - treść zarządzenia), tj. wskazania pełnomocnikowi

wprost jaką treść powinno pełnomocnictwo zawierać, oraz zakładanej znajomości

prawa, nie tylko nie przedstawił on pełnomocnictwa odzwierciedlającego treść

wezwania, ale załączył dokument pełnomocnictwa, w którym wskazano: „Zakres

pełnomocnictwa - art. 91 k.p.c” (k. 98). Brak też sprecyzowania o jaką sprawę (poza

tym, że „własną”), przed jakim sądem i z czyim udziałem. Powyższe nie świadczy

zatem o zarzucanej przez uczestnika postępowania niedorzeczności działania

Sądu Okręgowego przy dokonywaniu wykładni pełnomocnictwa, lecz raczej

o rażącym niedbalstwie pełnomocnika. Treść pełnomocnictwa winna odzwierciedlać

jego rzeczywisty zakres i nie ma podstaw do narzucania sądowi obowiązku

dokonywania wykładni złożonego w nim oświadczenia w zależności od etapu

postępowania, na jakim zostało udzielone oraz do jakiego pisma procesowego

zostało dołączone.

Wobec powyższego, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.