II CZ 135/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 135/05

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W.S.

przeciwko „P.” Spółce Akcyjnej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2006 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt [...]

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

powoda W.S. motywując to tym, że po prawomocnym oddaleniu wniosku powoda o

zwolnienie od opłaty kasacyjnej powód, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi

kasacyjnej, wpisu tego nie uiścił. W toku zaś postępowania o zwolnienie od wpisu

należnego od wniesionej skargi kasacyjnej, powód W.S. nie wykazał, że nie jest w

stanie uiścić wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zażalenie złożył powód W.S., wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia

przez przyjęcie skargi kasacyjnej i zwolnienie go od wpisu od kasacji, ewentualnie o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – po uwzględnieniu treści art. 380 k.p.c. – zważył,

co następuje: wykonując wezwanie Sądu Apelacyjnego do uzupełnienia wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych (k. – 268) powód W.S. przedłożył żądane dane

(k. 273 – 301). Sąd orzekający na podstawie obszernej dokumentacji stwierdził, że

powód prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę i przytoczył wielkość

osiąganych przychodów w wysokości 4 mln złotych za sześć miesięcy bieżącego

roku. Nadto wskazał, że powód jest właścicielem majątku o znacznej wartości: dom

jednorodzinny o pow. 220 m2 na działce o powierzchni 604 m2 i budynku

handlowo-mieszkalnego o powierzchni 800 m2. Pierwsza z pozycji pomija koszty

uzyskania przychodu i kwotę osiągniętego w tym okresie dochodu określonego na

kwotę 26.527,68 zł. Pozostałe zaś składniki majątkowe według - pozostawionych

poza zainteresowaniem Sądu orzekającego - twierdzeń powoda obciążone są

długami (k. 265 – 266) oraz (k. 299 – 302).

Zaskarżone

uzasadnienie nie

pozwala, nawet po konfrontacji z dokumentacją oraz twierdzeniami powoda, na

ustalenie na jakiej podstawie oparty został wniosek o możliwości poniesienia

przez skarżącego kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla

siebie i rodziny. Powierzchowność dokonanych ustaleń, zwłaszcza w zestawieniu z

wysokością żądanego przez skarżącego wsparcia finansowego ze strony władz

publicznych

sprawia, że Sąd orzekający bazował na hipotetycznej zdolności

płatniczej powoda, a nie udokumentowanych faktach. Kwestionowane orzeczenie

nie zapewnia w ogóle możliwości wyrażenia oceny zachowania równowagi

pomiędzy interesem państwa, w zakresie egzekwowania kosztów sądowych, a

indywidualnym interesem powoda. Nie wymaga także dowodzenia, że organ

procesowy powinien dołożyć niezbędnej staranności przy rozpatrywaniu wniosku o

udzielenie pomocy (w formie zwolnienia od kosztów sądowych), a decyzja, zarówno

negatywna, jak i pozytywna, powinna zawierać niezbędne ustalenia. Zaskarżone

orzeczenie, odznaczające się znaczną dozą arbitralności, nie spełnia ustawowych

wymagań, powoduje mnożenie kolejnych instancji sądowych i wywołuje negatywne

następstwa dla obu stron (a dla skarżącej także natury finansowej). Z powyżej

przytoczonych względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu (art. 394 1 §

3 w zw. z art. 39815 § 1 zd. pierwsze k.p.c.).