II CZ 134/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 134/12

POSTANOWIENIE

Dnia 29 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko Miastu P.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 listopada 2012 r.,

zażalenia powódki na postanowienie o kosztach

zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 24 stycznia 2012 r.,

1) oddala zażalenie;

2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 120 zł

(sto dwadzieścia)

zażaleniowego.

tytułem

kosztów

postępowania

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie 2 wyroku Sądu

Okręgowego w P. z dnia 24 stycznia 2012 r., zasądzono od powódki na rzecz

pozwanego

kwotę

zł

tytułem

kosztów

postępowania

apelacyjnego.

Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że oparte zostało na zasadzie

odpowiedzialności za wynik sprawy, którą powódka przegrała, wobec zmiany

wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenia powództwa. Na przyznaną pozwanemu

sumę składa się opłata od apelacji ustalona na kwotę 45 zł, zgodnie z art. 18 ust. 2

w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) oraz wynagrodzenie

pełnomocnika pozwanego w wysokości 90 zł, określone na podstawie § 6 pkt 2

i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Powódka w zażaleniu domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia

w całości i nieobciążania jej kosztami postępowania, zarzucając, że zainicjowana

przez nią sprawa nie jest sprawą majątkową, skoro powództwo przeciwegzekucyjne

dotyczyło obowiązku nałożonego na nią na podstawie art. 1050 k.p.c., a jest

sprawą egzekucyjną, na co wskazuje wprost umiejscowienie art. 840 k.p.c.

w części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego zatytułowanej „Postępowanie

egzekucyjne”. Z tej przyczyny zastosowanie mieć powinien § 10 ust. 1 pkt 7, a nie

§ 6 pkt 3 wymienionego rozporządzenia i koszty obejmować powinny sumę 68 zł

(45 zł opłata sądowa i 23 zł koszty zastępstwa procesowego). W świetle

poczynionych ustaleń faktycznych Sąd powinien był zastosować lub co najmniej

rozważyć zastosowanie art. 102 k.p.c., skoro powódka udostępniła pozwanemu

lokal, ale stanowiska tego brak w uzasadnieniu wyroku, mimo że błędne jest

stwierdzenie, iż to ona przegrała sprawę. Ponadto pozwany nie przedstawił

dowodów wskazujących na to, że poniósł koszty zastępstwa procesowego w

żądanej wysokości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Orzekanie o zwrocie kosztów procesu przeciwnikowi wygrywającemu sprawę

oparte jest na dwóch podstawowych zasadach - odpowiedzialności za wynik

procesu i kosztów celowych - uregulowanych w art. 98 § 1 k.p.c., mającym

zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym, stosownie do art. 391 § 1 k.p.c. Sąd

może zastosować również zasady uzupełniające - zawinienia, kompensaty oraz

słuszności, przewidziane art. 100 do 1041 i 110 k.p.c. Wybór jednej z wymienionych

zasad uzależniony jest od wyniku sporu oraz dodatkowych okoliczności objętych

wskazanymi przepisami. Strona przegrywająca proces to powód, którego

powództwo zostało w całości oddalone albo pozwany, gdy powództwo zostało

w całości uwzględnione. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie podstawowa

zasad odpowiedzialności za ostateczny rezultat postępowania. Nie jest wyłączona

możliwość zasądzenia od strony przegrywającej tylko części kosztów albo

nieobciążenie jej w ogóle tymi kosztami, co jednak uzależnione jest od zaistnienia

w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, odpowiednio do zasady

słuszności objętej art. 102 k.p.c., także w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Dopuszczalność przyjęcia przez sąd tej zasady, zarówno na wniosek strony, jak

i z urzędu, nie oznacza obowiązku rozważania w motywach orzeczenia każdej

sprawy, w której za miarodajną uznał zasadę odpowiedzialności za wynik sporu,

przyczyn niezastosowania zasady słuszności, zwłaszcza gdy w jego ocenie nie

zaszły wypadki szczególnie uzasadnione. Nie należy do zakresu pojęciowego

wypadków szczególnie uzasadnionych twierdzenie strony, która przegrała proces,

że

wyrok

jest

błędny.

Niedopuszczalne

jest

kontrolowanie,

w

ramach

rozpoznawania zażalenia na rozstrzygnięcie o kosztach procesu, prawidłowości

prawomocnego już orzeczenia sądu o przedmiocie sporu. Z tej przyczyny za

bezprzedmiotowe uznać należało pretensje żalącej się kierowane

do tego

orzeczenia. Niezasadne było również odwołanie się do powinności nieobciążania

jej kosztami postępowania apelacyjnego, ponieważ motywy zażalenia nie wskazują

na to, że wypadki szczególnie uzasadnione zaistniały w tej sprawie i przemawiały

za zastosowaniem zasady słuszności.

Sprawa obejmująca powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.) nie należy do

spraw egzekucyjnych, rozumianych jako rodzaj spraw cywilnych związanych ze

stadium wykonawczym postępowania cywilnego. Stanowi ono samodzielne

powództwo, którego istotą jest ukształtowanie prawa określonego w tytule

wykonawczym jako następstwo zdarzeń wymienionych w art. 840 § 1 k.p.c.

Postępowanie procesowe, mające na celu rozpoznanie go, mimo wielu odrębności,

prowadzone jest według zasad ogólnych. Nie ma znaczenia, usytuowanie tych

powództw

w części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego, zwłaszcza że

wyodrębnione zostały dziale VI. Wskazuje to jedynie na związek powództwa

z tytułem

wykonawczym.

O

jego

rozpoznawczym

charakterze

decyduje

powództwo

sprawą

majątkową.

materialnoprawna podstawa.

Wniesione

przez

żalącą

się

jest

O majątkowej lub niemajątkowej naturze powództwa decyduje jego przedmiot.

Oznacza to, że jeśli przedmiotem powództwa jest prawo lub obowiązek

o charakterze majątkowym, to sprawa ma majątkowy charakter. Niemajątkowa

istota objętego powództwem prawa lub obowiązku przemawia za uznaniem, że

sprawa zaliczona być powinna do kategorii spraw niemajątkowych. Decydujące

znaczenie ma ustalenie, czy zgłoszone żądanie łączy się ze sferą praw

majątkowych, jak też, czy w określony sposób wpływa na sferę stosunków

majątkowych stron. W rozpoznawanej sprawie odnieść to należy do charakteru

prawa objętego tytułem wykonawczym. Skoro zobowiązanie do udostępnienia

lokalu mieszkalnego wiąże się z gospodarowaniem przez pozwanego zasobem

mieszkaniowym gminy (art. 20 i nast. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie

praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie ustawy Kodeks cywilny

- j.t. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266), a w jego ramach z określaniem rozmiaru

należności czynszowych, to w bezpośredni sposób oddziałuje na sferę praw

majątkowych obu stron. Prawidłowo zatem sprawa zaliczona została przez Sądy

obu instancji do kategorii spraw majątkowych, a opłata ustalona w oparciu o art. 13

ust. 1 u.k.s.c., czego żaląca się nie zakwestionowała. Nie ma podstaw do

odmiennej kwalifikacji tej sprawy dla potrzeb ustalania rozmiaru wynagrodzenia

pełnomocnika pozwanego. Prawidłowo Sąd Okręgowy określił je w oparciu o § 6

pkt 2 w związku z § 12 ust. 1 wym. rozp. Nie zasługuje na podzielenie stanowisko

żalącej się, że pozwany, żądając zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego

według norm przepisanych powinien wykazać, że poniósł koszty związane z tym

wynagrodzeniem, ponieważ obowiązek taki nie wynika ani z art. 98 § 1 i 3

w związku z art. 391 § 1 k.p.c., w których jest mowa o kosztach niezbędnych do

celowej obrony, ani postanowień wym. rozp.

Z powyższych względów bezzasadne zażalenie

podlegało oddaleniu na

podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. Orzeczenie

o kosztach

postępowania

zażaleniowego

oparte

zostało

na

zasadzie

odpowiedzialności za wynik sprawy na tym etapie, stosowanie do art. 98 § 1

w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 1 w związku

z § 12 ust. 1 pkt 2 wym. rozp.

db