II CZ 134/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 134/05

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie ze skargi S.O.

przy uczestnictwie [...]

o wznowienie postępowania w sprawie [...] Sądu Rejonowego w T.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2006 r.,

zażalenia skarżącej

na postanowienie Sądu Okręgowego w P.

z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie i przyznaje adwokatowi K.M. kwotę 120 zł (sto

dwadzieścia złotych), podwyższoną o 22% stawkę podatku od

towarów i usług, od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w P.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 5 września 2005 r. odrzucił

skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

orzekającym co do istoty sprawy, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie brakiem

ustawowej podstawy wznowienia. Sąd ten uznał, że nie zachodzi wskazywana

przez skarżącą, a przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c., podstawa wznowienia

w postaci nieważności postępowania spowodowanej pozbawieniem skarżącej

możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. W ocenie Sądu skarżąca

oraz jej pełnomocnik byli zawiadomieni o terminie rozprawy apelacyjnej w dniu

5 kwietnia 2004 r., a wcześniejsze złożenie przez skarżącą wniosku o odroczenie

rozprawy i ustanowienie adwokata z urzędu nie stanowiły przeszkody do

prowadzenia rozprawy po oddaleniu obu tych wniosków.

W zażaleniu na powyższe postanowienie żaląca wywodzi, że oparła skargę

na ustawowej podstawie wznowienia skoro wykazała, że była pozbawiona

możności działania przed Sądem odwoławczym, który przeprowadził rozprawę pod

jej nieobecność, pomimo wniosku o odroczenie rozprawy, a nadto oddalił wniosek

o ustanowienie pełnomocnika z urzędu bez sprawdzenia okoliczności faktycznych,

niezbędnych do jej rozpatrzenia i bez wezwania strony do złożenia oświadczenia

o stanie majątkowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

O nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności

działania można mówić tylko wówczas, gdy strona została pozbawiona uprawnień

procesowych wskutek wadliwego postępowania Sądu, a nie wtedy gdy strona na

skutek własnego działania z uprawnień tych nie skorzystała, nie biorąc udziału

w rozprawie, o terminie której została prawidłowo zawiadomiona. Środki procesowe

mające na celu zagwarantowanie stronom ochronę ich praw powinny być przez

strony wykorzystywane we właściwy sposób, służący rzeczywiście realizacji tych

praw (zob. postanowienie SN z dnia 8 marca 2002 r. III CKN 461/99, LEX nr

54479). Pozbawienie strony możności obrony swych praw w postępowaniu

sądowym oznacza sytuację, w której Sąd nie powinien w ogóle przystępować do

merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Chodzi tu jednak tylko o takie wypadki,

gdy strona rzeczywiście obiektywnie była pozbawiona możności działania i obrony

swych praw i w następstwie tego nie brała udziału w postępowaniu sądowym (zob.

wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., sygn. V CKN 1057/00, LEX nr 55517).

W konkretnych okolicznościach sprawy skarżąca, mimo prawidłowego

zawiadomienia jej o terminie rozprawy apelacyjnej, nie zechciała wziąć udziału

w rozprawie. Powinna być również świadoma tego, że samo złożenie przez nią

wniosków o odroczenie rozprawy i ustanowienie adwokata z urzędu nie może być

przecież utożsamiane z obowiązkiem Sądu uwzględnienia tych wniosków. Sąd

może uwzględnić wniosek o ustanowienie pełnomocnika, gdy jego udział

w postępowaniu uzna za potrzebny. Uczestniczka zgłaszając taki wniosek powinna

była liczyć się z ewentualnością jego nie uwzględnienia, a tym samym wziąć udział

w rozprawie przed Sądem Okręgowym. Nie jest więc uzasadniony zarzut

nieważności postępowania apelacyjnego, gdyż to tylko od samej uczestniczki

zależało czy zechce wziąć udział w rozprawie (zob. postanowienie SN z dnia

10 października 2003 r., sygn. II CK 161/03, LEX nr 148620). Uczestniczka nie

wykazała więc, aby została pozbawiona możności działania wskutek naruszenia

przepisów prawa przez Sąd odwoławczy, a brak tej przesłanki przesądza

o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 401 pkt 2 k.p.c.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie § 19

i § 20 oraz na podstawie § 6 pkt 2, § 13 ust. 2 pkt 2 i § 2 pkt 1-3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).