II CZ 13/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 13/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa I.(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

przeciwko R. W. i M. W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienia o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt VII Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienia dotyczące rozstrzygnięcia o kosztach procesu,

zawarte w punktach 1 (jeden) i 2 (dwa) wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 20

października 2009 r. i przekazuje sprawę w tym zakresie temu Sądowi do

ponownego

rozpoznania

i

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonymi postanowieniami zawartymi w punktach 1 i 2 wyroku Sądu

Okręgowego w K. zasądzono od powódki I.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w K. na rzecz R. W. i M. W. kwoty po 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za

pierwszą instancję i po 1500 zł za postępowanie apelacyjne. Zmieniając wyrok Sądu

Rejonowego w K. przez oddalenie powództwa Sąd Okręgowy stwierdził ponadto,

że błędnie została określona wartość przedmiotu sporu, która wynosi nie 9782,27 zł

a 10365,11 zł, ponieważ powódka dochodziła także skapitalizowanych odsetek

w obliczonej sumie 582,84 zł, o którą należało powiększyć pierwotnie wskazaną kwotę.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparte zostało na zasadzie odpowiedzialności za

wynik sprawy, przewidzianej art. 98 k.p.c.

Powódka w zażaleniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego § ust. 5 i § 13

ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez błędne zastosowanie i

przyznanie pozwanym zwrotu kosztów procesu w zawyżonej wysokości, przy nietrafnym

założeniu, że wartość przedmiotu sporu wynosiła kwotę 10 365,11 zł. Ponadto

niewłaściwe zastosowanie art. 19 § 1 i art. 20 k.p.c. było przyczyną doliczenia do

wartości przedmiotu sporu odsetek mimo, że powódka nie dochodziła ich w formie

skapitalizowanej, jako odrębnego roszczenia. Domagała się zmiany postanowienia w

punkcie 1 przez obniżenie kosztów do kwoty 1200 zł i w punkcie 2 do kwoty 600 zł dla

każdego z pozwanych oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Pozwani

wnieśli

o

oddalenie

zażalenia

i

zasądzenia

zwrotu

kosztów

postępowania związanych z tym etapem postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oznaczona przez powoda wartość przedmiotu sporu podlega badaniu przez sąd

w odniesieniu do danych stanowiących podstawę jej określenia, jak i sposobu obliczenia

według zasad przewidzianych art. 20 do 24 k.p.c. Podejmowanie przez sąd z urzędu

czynności zmierzających do ustalenia tej wartości możliwe jest jedynie na początkowym

etapie postępowania, obejmującym badanie skuteczności wniesienia pozwu. Po

doręczeniu pozwu sprawdzenie wartości przedmiotu sporu możliwe jest jedynie na

zarzut pozwanego złożony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Po wdaniu się

w spór podnoszenie zarzutu niewłaściwego obliczenia tej wartości nie jest już możliwe

(art. 202 k.p.c.). Ustalona w tym trybie wartość przedmiotu sporu jest wiążąca w

dalszym postępowaniu, jeżeli nie zostaną podjęte przez strony czynności, które miałyby

na nią wpływ, jak ograniczenie żądania, czy uznanie części roszczenia. Wartość

przedmiotu zaskarżenia powinna odnosić się do roszczenia objętego wyrokiem, a jeśli

apelację wnosi strona pozwana do rozmiaru świadczenia przyznanego stronie

powodowej.

Dochodzenie odsetek żądanych obok roszczenia głównego nie wpływa,

stosownie do art. 20 k.p.c., na wartość przedmiotu sporu. Odnosi się to do odsetek

związanych z opóźnieniem zapłaty pretensji głównej. W razie żądania także odsetek od

innych kwot niż pretensja główna za okres opóźnienia, stanowi ono samodzielne

roszczenie i wartość tych odsetek powinna być doliczona do pretensji głównej. Nie ma

znaczenia, czy odsetki te dochodzone są w skapitalizowanej kwocie, czy też przez

wskazanie kwoty, okresu opóźnienia i stopy procentowej odsetek. Odmienne stanowisko

skarżącej nie zasługiwało na podzielenie.

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu sporu wskazana została przez

powódkę na kwotę 9782,27 zł, chociaż poza tą kwotą i odsetkami od niej za wskazany

okres opóźnienia domagała się ona odsetek za określony czas od różnych kwot. Nie

doszło jednak do sprawdzenia wartości przedmiotu sporu przez Sąd Rejonowy, jak też

pozwani nie podnieśli zarzutu przewidzianego art. 25 § 2 k.p.c., a zatem zgłoszenie go

dopiero w apelacji nie mogło być uznane za skuteczne. Pismem z dnia 6 maja 2009 r.

powódka ograniczyła żądanie o kwotę 1000 zł, powołując się na to, że pozwani zapłacili

ją w dniu 20 marca 2009 r., do czego nie odniósł się Sąd Okręgowy, także w kontekście

wpływu tej czynności na rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Ustalenie przez Sąd

Okręgowy wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę przewyższającą 10000 zł było

błędne, skoro przedmiotem sporu na etapie postępowania odwoławczego było żądanie

pomniejszone o 1000 zł. W tej sytuacji nawet doliczenie do tej pomniejszonej kwoty

sumy odsetek od innych kwot niż pretensja główna nie uzasadniało tego stanowiska.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienia należało uchylić w oparciu o

art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 k.p.c. i sprawę w zaskarżonym zakresie

przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.. Na podstawie art.

3941 § 3 w związku z art. 39821, art. 391 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c. rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania zażaleniowego pozostawić należało końcowemu orzeczeniu.