II CZ 127/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 127/12

POSTANOWIENIE

Dnia 22 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa A. K.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej

z siedzibą w W. i Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu

w Z.

o zapłatę kwoty 15764 zł,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 listopada 2012 r.,

zażalenia powódki na postanowienie o kosztach

zawarte w pkt. III wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 23 kwietnia 2012 r.,

zmienia rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt. III

zaskarżonego wyroku w ten sposób, że nie obciąża powódki

kosztami zastępstwa procesowego w instancji apelacyjnej;

zasądza od pozwanego na rzecz powódki 300 zł zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2012 r. na skutek apelacji

pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 31 maja 2011 r. zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Powszechnego Zakładu

Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego w Z. na rzecz powódki A. K. kwotę 2103 zł wraz z ustawowymi

odsetkami od dnia 28 czerwca 2008 r. z zastrzeżeniem, że zapłata przez jednego

z pozwanych zwalnia drugiego, oddalił powództwo w pozostałej części, nie obciążył

powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu od oddalonej części powództwa,

nakazał pobrać od Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą

w W. i Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Z. solidarnie na rzecz Skarbu

Państwa - Sądu Rejonowego kwotę 203, 36 zł z tytułu częściowego zwrotu

nieuiszczonych kosztów sądowych (punk I wyroku), oddalił apelacje w pozostałej

części (punkt II wyroku), zasądził od A. K. na rzecz Powszechnego Zakładu

Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala

Specjalistycznego w Z. kwoty po 1527,06 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego (punkt III wyroku).

Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w części dotyczącej kosztów

postępowania zawarte w punkcie III wyroku zaskarżyła zażaleniem strona

powodowa. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 98 k.p.c.

poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w okolicznościach sprawy istniał

szczególnie uzasadniony wypadek przewidziany przez art. 102 k.p.c., wniosła

o zmianę, ewentualnie uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie zasądzenia

kosztów i nieobciążanie powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego po 1527,06 zł na rzecz Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki

Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Z. oraz

zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w

tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę

obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne

do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.).

Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony

przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami

(art. 102 k.p.c.). Przepis art. 102 k.p.c. jako szczególny nie podlega wykładni

rozszerzającej.

Do okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. należą

zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące

sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane

z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, Lex nr 949023).

Ocena, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym stanowi

art. 102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny i należy do sądu orzekającego

w sprawie.

Ocena taka nie może być jednak dowolna i powinna być przeprowadzona

w każdej sprawie, której okoliczności wskazują, że wypadek taki może zachodzić.

Sama okoliczność, że powódka ze względu na swoją sytuację życiową

korzystała ze zwolnienia od kosztów sądowych związanych z przeprowadzeniem

dowodów z opinii biegłych nie jest wystarczająca do zastosowania w art. 102 k.p.c.,

powinna

jednak

stanowić

przyczynek

do

rozważań,

czy

nie

zachodzi

ów „szczególny wypadek”, o jakim mowa w powołanym przepisie.

Jeśli się zaś porówna wysokość miesięcznych zarobków skarżącej (894,15 zł

netto), z wysokością zasądzonych kosztów procesu (3054,12 zł), to trzeba

w wątpliwość poddać twierdzenie o możliwości oszczędzenia na potrzeby procesu

tak dużej sumy.

Niezależnie od tego nie można pominąć okoliczności, że dla zastosowania

art. 102 k.p.c. mają znaczenie także inne okoliczności nie odnoszące się do sytuacji

majątkowej strony, w tym dotyczące przedmiotu sprawy. Z tego punktu widzenia

należy wskazać, że jak wynika z opinii biegłego z zakresu chorób zakaźnych,

zakażenie które dotknęło powódkę miało charakter szpitalny. Na kwestię tę zwrócił

uwagę Sąd Okręgowy w swoim uzasadnieniu podnosząc, że obowiązek

zapewnienia

pacjentowi

bezpieczeństwa

pobytu

w

szpitalu

polega

m.in.

na niedopuszczeniu zainfekowania go inną chorobą. Uchybienie temu obowiązkowi

świadczy o

zaniedbaniach w zakresie utrzymania czystości. Zaniedbania takie

z kolei uznaje się za winę organizacyjną placówki leczniczej (por. np. orzeczenia

Sądu Najwyższego: z dnia 29 grudnia 1969 r., II CR 551/69, OSPiKA 1970, nr 11,

poz. 224; z dnia 7 stycznia 1998 r., II CKN 703/97 nie publ.; z dnia 27 lutego

1998 r., II CKN 625/97 nie publ.; z dnia 10 lipca 1998 r., I CKN 786/97 nie publ.

z dnia 13 lutego 2002 r. IV CKN 569/00 niepubl.).

Okoliczności rozpoznawanej sprawy przemawiają zatem za przyjęciem,

że zaistniały wypadki szczególnie uzasadnione, łączące się z charakterem

dochodzonego przez powódkę, istotnego dla niej roszczenia, związanego

z przekonaniem, że należy jej się rekompensata. Roszczenie dochodzone przez

powódkę jest trudne do jednoznacznego wyliczenia i żądania powódki, bynajmniej

nie rażąco wygórowane, w jej subiektywnym przekonaniu mogły być uzasadnione.

Sąd Najwyższy uznał, że ocena tych wypadków przez pryzmat zasad współżycia

społecznego wskazuje, że adekwatnym i słusznym było nieobciążanie powódki

kosztami postępowania apelacyjnego.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 394 1

w związku z art. 39815 i art. 98 § 1 k.p.c.