II CZ 125/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 125/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Zawistowski

SSA Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. R.

przeciwko Z. W.

o rozwiązanie umowy przekazania gospodarstwa rolnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 listopada 2010 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny:

1. oddalił wniosek pozwanej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 marca

2010 r.,

2. odrzucił wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku.

W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwana nie wykazała, że terminowi do złożenia

wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia Sądu Apelacyjnego z dnia 4 marca

2010 r. uchybiła bez swojej winy. Pozwana została powiadomiona o terminie rozprawy

apelacyjnej zgodnie z art.139 § 1 k.p.c., przy czym na tym etapie postępowania nie była

reprezentowana przez adwokata. Wnioski pozwanej o przesłuchanie doręczyciela i jej

syna w charakterze świadków dla wykazania, że awiza do niej nie dotarły, ocenił Sąd

jako bezzasadne – stąd też ostatecznie nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o

przywrócenie terminu. Tym samym wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wyroku, jako spóźniony, podlegał odrzuceniu.

Zażalenie na to postanowienie złożyła pozwana domagając się zmiany

zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 marca

2010 r. ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Z zarzutów zażalenia wynika, że

skarżąca zarzuca naruszenie art. 168 k.p.c. i art. 91 k.p.c. a nadto poczynienie ustaleń

dla niej niekorzystnych przy jednoczesnym pominięciu wszystkich jej wniosków

dowodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest oczywiście uzasadnione.

Z akt sprawy wynika, że pozwana w postępowaniu przed Sądem Okręgowym

ustanowiła pełnomocnika w osobie adwokata W. G. W treści udzielonego mu

pełnomocnictwa [k. (…) i k. (…)] stwierdzono, że jest to umocowanie do

reprezentowania skarżącej „w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w P.

przeciwko Z. W. o sygn. akt XII C (…)”. Tak określony zakres pełnomocnictwa nie

uzasadniał oceny, że ograniczało się ono jedynie do postępowania przed sądem I

instancji. Jeżeli nadto we wniosku o przywrócenie terminu pozwana twierdziła, że zakres

udzielonego umocowania był szerszy, Sąd Apelacyjny rozstrzygając o tym wniosku nie

mógł poprzestać na innym stwierdzeniu i nie mógł dokonać wykładni treści dokumentu

pełnomocnictwa

wbrew

oświadczeniu

reprezentowanego.

Usunięcie istniejących

wątpliwości, jeżeli istotnie pojawiły się, winno było nastąpić co najmniej przez

przesłuchanie skarżącej.

Skarżąca we wniosku domagała się przesłuchania w charakterze świadków

swego syna oraz doręczyciela dla wykazania, że kierowane na jej adres zawiadomienia

o terminie rozprawy apelacyjnej nie zostały jej prawidłowo doręczone. Za błędne uznać

należy wnioskowanie Sądu, że skoro uprzednio pozwanej prawidłowo doręczano pisma

sądowe to również i tym razem nastąpiło takie, prawidłowe, powiadomienie o rozprawie

apelacyjnej. Dowody doręczenia mają moc dokumentu urzędowego, strona jest jednak

uprawniona do podważania mocy dowodowej takiego dokumentu i w tym zakresie

obowiązują reguły procesowe z art. 252 k.p.c. Ponadto w przypadkach doręczeń

zastępczych prawidłowość doręczenia nie wyłącza możliwości dowodzenia, że pismo

nie dotarło do rąk adresata. Obalenie domniemania z art. 139 k.p.c. nie prowadzi do

wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, ale do uchylenia ujemnych skutków, jakie

dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminów (por. orzeczenia

Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 r. I PZ53/70, OSNC z. 6/1971 r., poz. 100, z

dnia 12 stycznia 1973 r. I CZ 157/72, OSNCP z. 12/1973 r., poz. 215). Jeżeli przeto

pozwana domagała się przeprowadzenia postępowania dowodowego zgłaszając

dowody dla wykazania, że doręczyciel mimo adnotacji uczynionej na zawiadomieniu nie

pozostawił w skrzynce do doręczenia korespondencji zawiadomienia o przesyłce, czy

też, że zawiadomienie takie do niej nie dotarło, należało dowody te przeprowadzić. W

postępowaniu o przywrócenie terminu strona jest bowiem uprawniona do składania

wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, że uchybiła terminowi bez swojej

winy, a pominięcie przez Sąd tych wniosków może nastąpić w warunkach określonych w

art. 217 § 2 k.p.c.

W okolicznościach sprawy niniejszej wadliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie

wniosku o przywrócenie terminu tym samym czyni wadliwym postanowienie o

odrzuceniu, jako spóźnionego, wniosku o sporządzanie i doręczanie uzasadnienia.

Powyższe skutkuje przeto uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Rzeczą

Sądu

Apelacyjnego

będzie

zatem

przeprowadzenie

dowodów

wskazanych przez pozwaną we wniosku o przywrócenie terminu, przy czym rozważy

Sąd ponownie treść dokumentu pełnomocnictwa, o którym był mowa.

Dodać należy, że aczkolwiek prawidłowość postanowienia w przedmiocie

przywrócenia terminu, z uwagi na jego niezaskarżalność, podlega kontroli tylko

w sposób dopuszczony przepisem art. 380 k.p.c. w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c.

w związku z art. 39821 k.p.c., to uchylenie postanowienia z dnia 24 czerwca 2010 r. w

całości

przedstawia

się

jako

celowe

z

uwagi

na

zapobieżenie

możliwości

funkcjonowania w sprawie postanowień wydanych w tym samym przedmiocie lecz

odmiennych w treści (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2002 r. I CZ

31/02, lex 55094).

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 3941 § 2 i § 3 39815 § 1 k.p.c. orzeczono

jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiono

końcowemu rozstrzygnięciu, a to na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w związku z art.

39821, art. 391 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c.