II CZ 124/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 124/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

SSA Monika Koba

w sprawie z powództwa A. M.

przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego

P. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 marca 2013 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 16 grudnia 2011 r.,

1. zmienia

zaskarżone

postanowienie

w

ten

sposób,

że zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1800 zł

(tysiąc

osiemset

złotych)

tytułem

zwrotu

kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym;

2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kwotę 300 zł (trzysta złotych)

tytułem

zwrotu

kosztów

w postępowaniu zażaleniowym.

zastępstwa

procesowego

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie II wyroku z dnia

16 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w P. odstąpił od obciążenia powoda A. M.

kosztami postępowania apelacyjnego, wskazując, że powód działał w zaufaniu do

poglądu wyrażonego przez Sąd Rejonowy – P., orzekającego w podobnym stanie

faktycznym w innej sprawie, w której Sądy obu instancji podzieliły pogląd prawny

prezentowany przez powoda.

W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 98 §1 i 3 w związku z art. 99

k.p.c.

przez

przegrywającej

niezasądzenie

kosztów

zastępstwa

procesowego

od

strony

oraz art. 102 k.p.c. przez przyjęcie, że działanie powoda

w zaufaniu do poglądu sądu rejonowego wyrażonego w innej, niepowiązanej

ze sprawą

niniejszą

przegrywającej

sprawie

kosztami

stanowi

postępowania,

podstawę

do

dodatkowo

z

nieobciążania

strony

pominięciem

faktu,

że późniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego wyraźnie wskazywało, iż roszczenie

powoda jest niezasadne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Powołany przez Sąd Okręgowy, jako podstawa nieobciążenia strony

przegrywającej sprawę kosztami postępowania apelacyjnego, przepis art. 102

k.p.c. pozwala w przypadkach szczególnie uzasadnionych zasądzić od strony

przegrywającej tylko część kosztów lub nie obciążać jej kosztami w ogóle.

Jest to przepis o charakterze wyjątkowym, wskazujący przesłanki odstąpienia od

zasady ponoszenia przez stronę odpowiedzialności za wynik procesu przewidzianej

w art. 98 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony. Jako przepis wyjątkowy, art. 102 k.p.c. musi być wykładany

ściśle, co oznacza, że jedynie rzeczywiście wyjątkowe, szczególne okoliczności

pozwalają na zastosowanie w sprawie zasady słuszności i nieobciążenie strony

przegrywającej kosztami procesu, gdyż obciążenie strony w takiej sytuacji kosztami

godziłoby w poczucie sprawiedliwości.

Skarżący słusznie zarzuca, że okoliczności wskazane przez Sąd Okręgowy

nie są okolicznościami szczególnymi ani wyjątkowymi w rozumieniu art. 102 k.p.c.

i nie uzasadniają zastosowania tego przepisu. Można wprawdzie uznać, że nie jest

typowa sytuacja, gdy powództwo zostaje oddalone, mimo, że w podobnym stanie

faktycznym, w innej zakończonej prawomocnie sprawie, został wyrażony odmienny

pogląd prawny. Niemniej, nie jest to sytuacja, w której zasady słuszności

uzasadniałyby

nieobciążanie

powoda

kosztami

zastępstwa

procesowego

poniesionymi przez stronę przeciwną. W rozpoznawanej sprawie jest to tym

bardziej nieuzasadnione, że po wydaniu korzystnych dla powoda orzeczeń

przywołanych przez Sąd Okręgowy, a przed wytoczeniem powództwa w niniejszej

sprawie, zostało wydane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia

2008 r., III CZP 121/08, niepubl., w którym Sąd Najwyższy zajął stanowisko

odmienne od poglądu prezentowanego przez powoda. Powód, reprezentowany

przez profesjonalnego pełnomocnika, już wnosząc powództwo powinien był zatem

wziąć pod uwagę możliwość jego oddalenia.

W takich okolicznościach brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c.,

co prowadziło do zmiany przez Sąd Najwyższy zaskarżonego postanowienia

(art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.) i zasądzenia od strony powodowej na rzecz

pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym

na podstawie art. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 7

w związku z § 8 pkt 8 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu - Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Ponadto na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art.

3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 3 w związku 13 ust. 2

pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczono o kosztach postępowania

zażaleniowego odpowiednio do wyniku sprawy w tej instancji.

jw