II CZ 123/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 123/05

POSTANOWIENIE

Dnia 11 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Marek Sychowicz

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi J.P.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt [...]

z wniosku D.P.

przy uczestnictwie J.P.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 11 stycznia 2006 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt .[...],

1. oddala zażalenie,

2. oddala wniosek adwokata J.L., pełnomocnika z urzędu D.P., o

przyznanie

kosztów

nie

opłaconej

pomocy

udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

prawnej

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 września 2005 r., Sąd Okręgowy w Ł. odrzucił

skargę J.P. o wznowienie postępowania w sprawie [...] z uwagi na to, że skarga nie

opierała się na ustawowej podstawie wznowienia, orzekając jednocześnie o

kosztach postępowania. Odpis powyższego postanowienia został doręczony

pełnomocnikowi skarżącego dnia 26 września 2005 r.

Dnia 6 października 2005 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe

postanowienie zażaleniem do Sądu Apelacyjnego, wnosząc o jego zmianę i

uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania.

Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem dnia 20 października 2005 r. odrzucił

zażalenie. W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśnił, że zgodnie z art. 394 § 2

k.p.c. termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia

postanowienia. W przedmiotowej sprawie odpis zaskarżonego postanowienia z

uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego dnia 26 września

2005 r., co oznacza, że tygodniowy termin do złożenia środka odwoławczego

upłynął w dniu 3 października 2005 r. W tej sytuacji zażalenie skarżącego złożone

w dniu 6 października 2005 r. podlega odrzuceniu jako spóźnione z mocy art. 370

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. Sąd

Okręgowy podkreślił też, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd ten działał

jako Sąd II instancji, zgodnie więc z treścią art. 3941 k.p.c. sądem właściwym do

rozpoznania zażalenia jest Sąd Najwyższy, a nie Sąd Apelacyjny.

Adwokat J.W., pełnomocnik z urzędu skarżącego J.P., wniósł do Sądu

Najwyższego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 20

października 2005 r., zaskarżając je w całości. Postanowieniu temu zarzucił

chybione ustalenie, że zażalenie zostało złożone po terminie w sytuacji, gdy

materiał dowodowy sprawy wskazuje, że zażalenie zostało złożone w terminie

ustawowym, sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem

dowodowym, polegającą na błędnym uznaniu, że doręczenie postanowienia

pełnomocnikowi wnioskodawcy nastąpiło w dniu 26 września 2005 r. na adres jego

kancelarii, podczas gdy faktycznie doręczenie postanowienia pełnomocnikowi z

urzędu skarżącego J.P. nastąpiło w dniu 29 września 2005 r., uznanie za skuteczne

doręczenia odpisu postanowienia pełnomocnikowi z urzędu skarżącego na adres

inny niż siedziba jego kancelarii oraz wskazany we wszystkich pismach

procesowych składanych w niniejszej sprawie. Powołując się na powyższe zarzuty

pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia,

ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uznanie, że zażalenie

zostało złożone w terminie oraz o rozpoznanie zażalenia jako oczywiście

uzasadnione w trybie przepisu art. 395 § 2 k.p.c. przez Sąd I instancji. Ponadto

wniósł o: dopuszczenie dowodu z dokumentu koperty z adnotacją pracownika

kancelarii adwokackiej M.W. ze wskazaniem, że pismo z Sądu wpłynęło w dniu

29 września 2005 r., dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka

Pani J.Ś. (adres kancelarii adwokackiej adwokat M.W.:[..]) - na okoliczność daty

doręczenia postanowienia z dnia 15 września 2005 r. w sprawie [...].

W

uzasadnieniu

zażalenia

pełnomocnik

skarżącego

podkreślił,

że z rozstrzygnięciem Sądu nie sposób się zgodzić. Po pierwsze należy

zaznaczyć, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o chybione

ustalenie, że skuteczne doręczenie postanowienia z dnia 15 września 2005 r.

w sprawie [...] pełnomocnikowi nastąpiło w dniu 26 września 2005 r. Wniosek taki

nie jest uprawniony, ponieważ w tym dniu faktycznie postanowienie zostało

doręczone, ale na nieprawidłowy adres. Postanowienie z dnia 15 września 2005 r.,

zostało doręczone na adres osoby trzeciej (do Kancelarii Adwokackiej adwokat

M.W.). Postanowienia nie doręczono pełnomocnikowi z urzędu skarżącego na

żaden z adresów wskazanych w jego pismach procesowych. Postanowienie to

pełnomocnikowi z urzędu skarżącego zostało wręczone przez pracownika

kancelarii M.W., Panią J.Ś., w dniu 29 września 2005 r. z adnotacją, że w tym też

dniu pismo to wpłynęło do kancelarii z Sądu (dowód: koperta z adnotacją

pracownika kancelarii adwokackiej M.W., zeznania świadka Pani J.Ś.). Wobec

tego, termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 29 września 2005

r. i upływał w dniu 6 października 2005 r. Wniesienie zażalenia w dniu

6 października 2005 r. nastąpiło zatem w terminie. Pełnomocnik skarżącego

stwierdził też, że Sąd Okręgowy wydając postanowienie o odrzuceniu skargi działał

w tej sprawie (w przedmiocie odrzucenia skargi) jako Sąd I instancji. Dlatego

zażalenie było kierowane do właściwego Sądu, tym bardziej, że Sąd Okręgowy

mógł w tej sprawie orzekać w trybie 395 § 2 k.p.c.

Adwokat J.L., pełnomocnik z urzędu wnioskodawczyni D.P., w odpowiedzi

na zażalenie wniósł o oddalenie zażalenia pełnomocnika uczestnika postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 20 października 2005 r. oraz o

przyznanie pełnomocnikowi wnioskodawczyni kosztów zastępstwa procesowego z

urzędu

w postępowaniu

zażaleniowym,

które

nie

zostały

zapłacone.

W

uzasadnieniu tej odpowiedzi podkreślił, że Sąd Okręgowy w Ł. zasadnie odrzucił

zażalenie J.P. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 15 października 2005 r.

W istocie postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi uczestnika dnia 26

października 2005 r. Jeżeli rzeczywiście zostało skierowane na adres nie wskazany

do doręczeń, to winno być zwrócone Sądowi. Datą doręczenia pisma procesowego

nie może być dzień, w którym pismo to zostało przekazane pełnomocnikowi

uczestnika przez pracownika innej kancelarii adwokackiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Według uchwały SN z 22 kwietnia

1994 r., III CZP 53/94 (OSNC 1994, nr 11, poz. 214), doręczenie pisma sądowego

adwokatowi wykonującemu zawód indywidualnie następuje w trybie art. 133 § 1

k.p.c., z uwzględnieniem przepisów art. 135, 138 § 1 i 2 oraz art. 139 k.p.c. Zgodnie

z tymi przepisami doręczenia dokonuje się adwokatowi osobiście, w mieszkaniu,

miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. Pismo dla adresata, którego

doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć osobie upoważnionej

do odbioru pism. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że jako

adres do doręczeń został przez adwokata J.W. wskazany inny adres ([...]) niż adres

jego kancelarii, na który zostało wysłane postanowienie Sądu ([...]). Nie było zatem

potrzeby przeprowadzania co do tych okoliczności powołanych w zażaleniu

dowodów. W sytuacji, gdy pismo zawierające postanowienie Sądu zostało

skierowane na adres nie wskazany do doręczeń, należało odmówić jego przyjęcia.

Tymczasem postanowienie Sądu zostało 26 września 2005 r. odebrane przez

pracownika innej kancelarii adwokackiej (mianowicie kancelarii adwokat M.W.),

mającej niemal identyczny adres ([...]) jak adres kancelarii adwokata J.W. W

postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00 (Biuletyn SN 2000, nr 5, poz.

15), Sąd Najwyższy podkreślił, że odbierając przesyłkę adresat (upoważniony

pracownik kancelarii adwokackiej) ma obowiązek sprawdzić jej zawartość i zgłosić

ewentualne zastrzeżenia listonoszowi. Tymczasem wspomniany pracownik innej

kancelarii adwokackiej przyjął postanowienie Sądu, a następnie 29 września 2005

r. przekazał je adresatowi. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia

30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98 (OSNC 1998, nr 11, poz. 189) pocztowy dowód

doręczenia

adresatowi

przesyłki

sądowej

jest

urzędowym

dokumentem

potwierdzającym fakt i datę doręczenia; osoba, która twierdzi, że doręczenia

dokonano w innej dacie, powinna tę okoliczność udowodnić (art. 252 k.p.c.).

Adwokat J.W. nie wykazał, aby postanowienie Sądu zostało doręczone w innym

dniu. Należy w związku z tym podkreślić, że zgodnie z art. 131 § 1 k.p.c. „Sąd

dokonuje doręczeń przez pocztę, komornika, woźnych, a także przez sądową

służbę doręczeniową.”. Nie jest zatem doręczeniem w rozumieniu tego przepisu

przekazanie pisma sądowego adwokatowi prowadzącemu indywidualną kancelarię

adwokacką przez pracownika innej kancelarii adwokackiej, który to pismo

omyłkowo przyjął.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo

o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) koszty nie

opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Od tej

zasady istnieje jednak wyjątek w sytuacji, gdy kosztami sprawy cywilnej powinien

być w całości obciążony przegrywający spór przeciwnik strony korzystającej

z pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tej sytuacji koszty nie opłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu zasądza się nie od Skarbu Państwa na rzecz

adwokata indywidualnie wykonującego zawód, lecz od przeciwnika procesowego

na rzecz strony korzystającej z urzędowej pomocy prawnej (art. 122 § 1 k.p.c.; zob.

uzasadnienie uchwały SN z 10 sierpnia 1990 r., III CZP 40/90, OSNC 1991, nr 2-3,

poz. 27).

Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 2 i 3 k.p.c.

w zw. z art. 39814 k.p.c.