II CZ 118/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 118/09

POSTANOWIENIE

Dnia 15 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa D. J.

przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 kwietnia 2010 r.,

zażalenia pełnomocnika powoda

na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Powód, D. J., w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi

Aresztu Śledczego w P. wniósł o zasądzenie kwoty 60 000 000 zł tytułem

zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych oraz

pogwałceniem art. 102 pkt 9 k.k.w.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r. oddalił powództwo, a ponadto

zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. T.-G. kwotę 8 784 zł tytułem zwrotu

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

Także apelacja powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 kwietnia 2009 r.

została oddalona, wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 września 2009 r.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 17 września

2009 r. przyznał adwokat A. T.-G. od Skarbu Państwa tytułem nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej powodowi z urzędu kwotę 659 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił, że kwota

ta stanowi 10% stawki minimalnej właściwej opłaty, należnej adwokatowi. Jako

podstawę zasądzenia tej kwoty Sąd Apelacyjny podał § 2 w związku z § 6 pkt 5 oraz §

13 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 3 oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr

163, poz. 1348 ze zm.).

A. T.-G. wniosła zażalenie na to postanowienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., dodany przez ustawę z dnia 19 marca 2009 r. (Dz. U.

Nr 69, poz. 592), rozszerza krąg wyjątków od zasady niedopuszczalności zażalenia do

Sądu Najwyższego na postanowienia sądu drugiej instancji niekończące postępowania

w sprawie. Zgodnie z tym przepisem, zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje

również na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie sądu o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie

z urzędu nie jest jednak orzeczeniem co do kosztów procesu. W razie przegrania przez

stronę korzystającą z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z

urzędu powstaje subsydiarny, publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa wypłacenia

temu adwokatowi wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną (art. 29 ust.1 ustawy z

dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, jedn. tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz.

1188 ze zm. i §§ 19-21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu). Obowiązek ten ma na względzie interes

publiczny,

służy

realizacji

zasady

równości

w

postępowaniu

cywilnym

oraz

urzeczywistnieniu prawa do sądu.

W związku z tym, że rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej stronie z urzędu nie jest orzeczeniem co do kosztów procesu, nie ma do

niego zastosowania nie tylko art. 102 k.p.c., ale i art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c. W rezultacie

także na gruncie przewidzianej w tym przepisie nowej regulacji niedopuszczalne jest

zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji co do

przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie

z urzędu w postępowaniu apelacyjnym (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 17

listopada 2009 r., III CZ 53/09, Biul. SN 2010, nr 2, s. 11, i z dnia 25 czerwca 2009 r., III

CZP 36/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 24).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39821 i art. 373 k.p.c. orzekł jak w sentencji.