II CZ 116/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 116/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSA Jan Kremer

w sprawie z powództwa N. DEVELOPER – Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w S.

przeciwko Zdzisławowi N.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 listopada 2010 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 1 czerwca 2010 r.,

1) oddala zażalenie

2) nie obciąża pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego stronie powodowej.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

pozwanego Zdzisława Wiesława N. od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 29

października 2009 r. w sprawie o zapłatę z powództwa N. DEVELOPER Spółka z

ograniczoną, odpowiedzialnością w S. Wyrokiem tym utrzymany został w mocy

nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym w sprawie sygn. akt I Nc

21/08.

Następnie

Sąd

Okręgowy

odrzucił

apelację

pozwanego

wskutek

nieuiszczenia opłaty sądowej od apelacji. Pozwany, uiszczając należną opłatę

sądową wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia, tłumacząc uchybienie

mieszkaniem pod adresem córki i nieobecnością. Sąd Okręgowy postanowieniem

z dnia 13 kwietnia 2010 r. przywrócił termin do wniesienia apelacji. Sąd Apelacyjny

nie podzielił zasadności tego postanowienia i dokonując jego kontroli w oparciu o

art. 373 k.p.c. apelację odrzucił. Uzasadnił to nie dowiedzeniem przez pozwanego

braku winy w uchybieniu terminowi wniesienia opłaty sądowej od apelacji (art. 168

§ 1 k.p.c.), ponieważ powinien był on powiadomić sąd o zmianie adresu

zamieszkania, o którym to obowiązku był poinformowany. Tego nie uczynił, stąd

korespondencja sądowa była kierowana prawidłowo na adres podany przez

pozwanego.

W zażaleniu pozwany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę

przepisów postępowania, to znaczy art. 136 § 1 k.p.c. w związku z art. 25 k.c. i art.

233 § 1 k.p.c., a także art. 168 § 1 w związku z art. 380 k.p.c. oraz art. 373

w związku z art. 397 § 2 k.p.c. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi

na zażalenie strona powodowa wniosła o oddalenie zażalenia w całości

z zasądzeniem kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy sąd drugiej instancji powinien

był w okolicznościach sprawy zmieniać postanowienie sądu pierwszej instancji,

przywracające stronie termin do wniesienia opłaty od apelacji. Skarżący twierdzi, że

ingerencja kontrolna sądu drugiej instancji w takie postanowienie może nastąpić

tylko wtedy, gdy istnieje ku temu pewna, oczywista podstawa faktyczna. Na

poparcie tego twierdzenia strona przytoczyła sprzyjające temu orzeczenia Sądu

Najwyższego. Jednak skarżący ma rację tylko w tym zakresie, w jakim

przywrócenie terminu nie powinno podlegać odmiennej ocenie sądu drugiej

instancji wyłącznie z powodu prezentowania odmiennego poglądu co do istnienia

przyczyn usprawiedliwiających opóźnienie w dokonaniu czynności (postanowienie

SN z dnia 29 czerwca 2001 r., IV CZ 81/01, Lex nr 551144).

W niniejszej sprawie nie występuje taka sytuacja, to nie odmienny pogląd

Sądu na przyczyny opóźnienia był podstawą do wyrażenia przeciwnego stanowiska

przez Sąd drugiej instancji. Uznał on, że pozwany nie dowiódł, wnioskując

o przywrócenie terminu, braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia

opłaty od apelacji. Nie zachował zatem staranności, jakiej można wymagać od

strony dbającej należycie, czyli - obiektywnie to oceniając - wystarczająco o swoje

interesy (postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, Lex

nr 50679; postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA

1972, nr 7-8, poz. 144).

Dlatego

kontrola

wymagań

formalnych

środka

odwoławczego

przeprowadzona przez Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie była zgodna z art. 373

w związku z art. 397 § 2 k.p.c., w czym mieści się – jak przyznała skarżąca

w zażaleniu – sprawdzenie zasadności przywrócenia uchybionego terminu do

wniesienia apelacji. Nie było więc naruszenia tych przepisów przez zaskarżone

orzeczenie.

Istotą art. 136 k.p.c. jest doprowadzenie do sytuacji, w której między sądem

a stronami postępowania może odbywać się niezakłócona wymiana pism

procesowych, innych pism i zawiadomień (pism sądowych), co jest konieczne do

prawidłowego przebiegu postępowania, jego sprawności i zachowania praw stron

postępowania. W

interesie

stron

postępowania

jest

powiadomienie

sądu

o każdorazowej zmianie swego miejsca zamieszkania, czyli adresu, pod którym

przebywają i mogą odbierać korespondencję w sposób niezakłócony. Nie jest to

zawsze tożsame z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Dla

zachowania obowiązku przewidzianego przez art. 136 § 1 k.p.c. nie ma

podstawowego znaczenia, gdzie dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu,

ani jej zameldowanie i jego rodzaj, tylko gdzie w trakcie trwającego postępowania

sądowego ma adres korespondencyjny. O takim rozumieniu „zamieszkania” według

art. 136 § 1 k.p.c. przekonuje § 4 tego artykułu, w którym jest mowa o doręczeniach

na adres zgłoszonej przez stronę oznaczonej skrytki pocztowej.

Tłumaczenie pozwanego w zażaleniu jest nietrafne, nie tylko ze względu na

bliskość odległość miejsca znanego sądowi i tego, pod którym, jak twierdzi

faktycznie przebywał, ale również ze względu na przybywanie w międzyczasie

jeszcze w innej miejscowości i nie czynienie z tego argumentu przebywania pod

kolejnym adresem, wreszcie także dlatego – na co zwraca uwagę strona

powodowa w odpowiedzi na zażalenie – że pozwany przyznaje w zażaleniu, iż

miejsca zamieszkania w ogóle nie zmieniał. Skoro tak, to doręczenie przez Sąd

wezwania do uzupełnienia braków formalnych apelacji przez wniesienie opłaty

sądowej od apelacji było prawidłowe i do pozwanego miał zastosowanie art. 136 §

2 k.p.c. Jak już wyjaśniono w orzecznictwie negatywne konsekwencje zaniedbania

przez stronę obowiązku wynikającego z art. 136 § 1 k.p.c. obciążają tę stronę

(postanowienie SN z dnia 23 października 2002 r., II CZ 106/02, Lex nr 577454).

Z tego względu zażalenie na podstawie art. 394 1 § 3 w związku z art. 39814

k.p.c. należało oddalić, zaś mając na uwadze okoliczności sprawy i osobę

pozwanego, w kwestii kosztów postępowania należało zastosować art. 102 k.p.c.