II CZ 116/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 116/06

POSTANOWIENIE

Dnia 11 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. Ł.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Izby Skarbowej w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 11 stycznia 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 5 września 2006 r.,

1. oddala zażalenie,

2. nie

obciąża

powoda

kosztami

postępowania

zażaleniowego poniesionymi przez stronę pozwaną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 września 2006 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek

powoda o przywrócenie terminu do opłacenia skargi kasacyjnej od wyroku tego

Sądu z dnia 7 marca 2006 r., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej od wymienionego wyroku i wniesioną od tego wyroku

skargę kasacyjną odrzucił, przytaczając w uzasadnieniu następujące ustalenia i

wnioski.

W dniu 27 czerwca 2006 r. powód złożył wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 marca 2006 r.,

do którego dołączył skargę kasacyjną z wnioskiem o zwolnienie od kosztów

sądowych. Twierdził, że w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej jego

pełnomocnik procesowy zachorował, w związku z czym czynność tę wykonał

dopiero po wyzdrowieniu. Spóźnione wniesienie skargi kasacyjnej nastąpiło zatem

bez jego winy.

Zważywszy, że, zgodnie z art. 169 § 3 k.p.c., czynność procesowa

dokonywana równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu powinna być

podjęta prawidłowo, Sąd Apelacyjny w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych, a po jego oddaleniu wezwał powoda do

uiszczenia w terminie tygodniowym opłaty od skargi kasacyjnej. Opłatę tę powód

wniósł po upływie przepisanego terminu, termin ten upłynął bowiem z dniem

14 lipca 2006 r., a opłata została uiszczona w dniu 18 lipca 2006 r. Powód złożył

jednak kolejny wniosek o przywrócenie terminu tym razem do wniesienia opłaty od

skargi kasacyjnej, twierdząc, że przyczyną uchybienia terminowi była choroba

pełnomocnika,

udokumentowana

zwolnieniem

lekarskim.

Sąd

Apelacyjny

w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia

skargi kasacyjnej, uznając, że w zaistniałej sytuacji procesowej prawidłowe

opłacenie skargi stanowi odrębną czynność nie tylko o charakterze technicznym,

lecz także o charakterze prawnym, decydującym o prawidłowości formalnej skargi.

Powód nie wykazał, że nie opłacił skargi w terminie bez swej winy,

z przedłożonego zwolnienia lekarskiego nie wynika bowiem, by pełnomocnik

powoda był obłożnie chory. Rodzaju dolegliwości nie można wprawdzie ustalić,

niemniej treść zwolnienia świadczy o tym, że chory mógł chodzić. Nie ulega

wątpliwości, że w czasie choroby pełnomocnik powoda dysponował dostępem do

telefonu. Z adnotacji na dowodach doręczenia korespondencji do jego kancelarii

wynika z kolei, że zatrudniał pracowników administracyjnych. Już tylko te

okoliczności dowodzą, że choroba nie pozbawiała pełnomocnika powoda

możliwości panowania nad tokiem prowadzonych spraw i nie paraliżowała

możliwości wykonywania przez jego kancelarię co najmniej części czynności, do

których należy zaliczyć uiszczanie opłat. Z dowodu wpłaty wynika, że pełnomocnik

powiadomił o obowiązku wniesienia opłaty mocodawcę, który sam wpłacił pieniądze

przekazem pocztowym na rachunek sądu. Taki zaś sposób wykonania obowiązku

uiszczenia opłaty nie był w żaden sposób uniemożliwiony czy choćby utrudniony

przez chorobę pełnomocnika, którego czynności ograniczały się do zawiadomienia

powoda o wysokości opłaty, terminie do jej wniesienia i numerze konta sądu.

Informacji takich pełnomocnik mógł natomiast udzielić telefonicznie. Zachodzą tym

samym podstawy do przyjęcia, że niedotrzymanie terminu do wniesienia opłaty

nastąpiło z przyczyn zawinionych przez stronę powodową, co z kolei uzasadnia

oddalenie wniosku o przywrócenie terminu. Oddalenie wniosku oznacza natomiast,

że powód nie dopełnił obowiązku dokonania –

równocześnie z wnioskiem

o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej – czynności polegającej na

wniesieniu prawidłowo opłaconej skargi. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny na

podstawie art. 171 k.p.c. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej jako niedopuszczalny. Ze względu na odrzucenie wniosku

o przywrócenie terminu odrzuceniu podlega również – jako spóźniona – wniesiona

skarga kasacyjna, termin do jej wniesienia upłynął bowiem z dniem 14 czerwca

2006 r., a skarga została wniesiona dopiero w dniu 27 czerwca 2006 r. (art. 3986

§ 2 k.p.c.).

W doktrynie przyjmuje się – stwierdził Sąd Apelacyjny – że w sytuacji,

w której pismo wniesione w wykonaniu obowiązku z art. 169 § 3 k.p.c. nie zostało

należycie opłacone, wniosek podlega zwrotowi. W niniejszej sprawie jednak –

niezależnie od tego czy wniosek zostałby zwrócony, czy odrzucony – skarga nie

byłaby złożona w terminie i podlegałaby odrzuceniu.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powód

zarzucił, iż – wbrew odmiennej ocenie Sądu Apelacyjnego – uprawdopodobnił

okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, skoro wykazał, że

uchybił terminowi z powodu choroby pełnomocnika. W czasie choroby bowiem

pełnomocnik powoda w ogóle nie przebywał w kancelarii i nie mógł zapoznać się

z

treścią

korespondencji,

a

tym

samym

powierzyć

pracownikowi

administracyjnemu czynności opłacenia skargi kasacyjnej. Dopiero po powrocie

z choroby pełnomocnik zapoznał się z treścią zarządzenia i telefonicznie

poinformował powoda o wysokości należnej opłaty, terminie jej uiszczenia oraz

numerze rachunku, na który powinna być wniesiona. W konkluzji żalący wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy – rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej

instancji odrzucające skargę kasacyjną – na wniosek strony, rozpoznaje również te

postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze

zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 380 w związku z art. 398 21

i art. 3941 § 3 k.p.c.). Do takich postanowień należy postanowienie oddalające bądź

odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Z treści złożonego zażalenia wynika, że żalący kwestionuje przede wszystkim

prawidłowość

postanowień

Sądu

Apelacyjnego

o

oddaleniu

wniosku

o przywrócenie terminu do opłacenia skargi kasacyjnej oraz o odrzuceniu wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi. O ich wadliwości ma przy tym

świadczyć fakt, że w okresie od dnia 4 do 14 lipca 2006 r. pełnomocnik procesowy

żalącego korzystał ze zwolnienia lekarskiego, a termin do wniesienia opłaty od

skargi kasacyjnej przypadał na czas od 7 do 14 lipca 2006 r.

Trzeba przypomnieć, że, zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., przywrócenie terminu

może nastąpić tylko wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności

procesowej bez swej winy. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega

natomiast ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy,

w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać

od strony dbającej należycie o swoje interesy. W orzecznictwie przyjmuje się, że

brak winy występuje w razie choroby strony lub jej pełnomocnika, która

uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy

innych osób. Innymi słowy, choroba strony lub jej pełnomocnika, która nie

uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia

przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., III CZ 79/05, niepubl.).

Żalący nie zakwestionował ustaleń Sądu Apelacyjnego, z których wynika, że

w czasie choroby jego pełnomocnik procesowy mógł chodzić, kontaktować się

z pracownikami administracyjnymi swojej kancelarii, a także wydawać niezbędne

polecenia telefonicznie. Ograniczył się jedynie do konstatacji, że w czasie choroby

pełnomocnik

żalącego

nie

przebywał

w

kancelarii.

Konstatacja

ta

–

w okolicznościach niniejszej sprawy – nie jest natomiast wystarczająca do

wykazania braku winy. Pełnomocnik dbający należycie o swoje interesy powinien

bowiem zadbać o to, by pracownicy kancelarii poinformowali go o koniecznych

czynnościach i biegnących terminach. Wniesienie opłaty należy przecież do takich

działań,

które

pełnomocnik

mógł

podjąć

pomimo

zwolnienia

lekarskiego,

korzystając z pomocy innych osób.

Skoro żalący nie przytoczył argumentów mogących świadczyć o wadliwości

oceny Sądu Apelacyjnego, według której choroba wykazana zwolnieniem lekarskim

nie

uniemożliwiała

mu

uiszczenia

opłaty

należnej

od

skargi

kasacyjnej,

postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia tej skargi

trzeba uznać za prawidłowe. Konsekwencją oddalenia tego wniosku było natomiast

kolejne postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

skargi kasacyjnej.

Konkludując,

należy

uznać

zaskarżone

postanowienie

odrzucające

spóźnioną skargę kasacyjną za prawidłowe.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw,

postanawiając o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art. 102

w związku z art. 391, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.

db