II CZ 111/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 111/12

POSTANOWIENIE

Dnia 3 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego

w W.

przeciwko S. K. i A. S.

o wydanie nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 3 października 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie

o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 28 marca 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w części zasądzającej na

rzecz pozwanych koszty zastępstwa procesowego w kwocie

3600 (trzy tysiące sześćset) zł i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania

pozostawiając

temu

Sądowi

postępowania zażaleniowego.

rozstrzygnięcie

o kosztach

Uzasadnienie

Na skutek apelacji pozwanych, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 28 marca

2012 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że oddalił powództwo i

zasądził od powódki – Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. na rzecz

pozwanych, S. K. i A. S., solidarnie kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego za pierwszą i drugą instancję oraz kwotę 707 zł tytułem

zwrotu opłaty od apelacji. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w zakresie kosztów

procesu obejmuje wskazanie podstawy prawnej to jest art. 98 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 5 i

§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002

r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozstrzygnięcie o kosztach, w części obejmującej kwotę 3600 zł, zaskarżył

zażaleniem powód domagając się zmiany postanowienia w tej części i zasądzenia,

zamiast kwoty 3600 zł, na rzecz pozwanych z tytułu kosztów procesu za obie

instancje kwoty 557 zł. Skarżący zarzucił naruszenie § 10 pkt 2 powołanego

rozporządzenia przez jego niezastosowanie i naruszenie § 6 pkt 5 rozporządzenia

przez błędne zastosowanie. Wskazał, że podstawę prawną ustalania wysokości

wynagrodzenia pełnomocnika winien stanowić § 10 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie

z którym stawka minimalna za prowadzenie sprawy o wydanie nieruchomości

rolnej, co było przedmiotem sporu, wynosi 360 zł; zatem koszty z tego tytułu za

obie instancje wynosiły 557 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na datę wydania zaskarżonego postanowienia zastosowanie ma

art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 2 maja 2012 r.

(por. art. 9 ust. 6 ustawy z dnia z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2011 r.,

Nr 233, poz. 1381). Powołany przepis stanowi, że zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które

nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Ta formuła obejmuje

koszty procesu, o których sąd drugiej instancji rozstrzyga po raz pierwszy.

Zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji, sąd drugiej instancji orzeka także

o kosztach powstałych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a zatem nie orzeka

o nich po raz pierwszy; po raz pierwszy uczynił to, tu, Sąd Rejonowy. Stąd też, na

zawarte w wyroku sądu drugiej instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

należnych stronie w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zażalenie nie

przysługuje (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca

2010 r., I CZ 30/10, niepubl., II CZ 45/10, OSNC 2010, nr 12, poz. 171, z dnia

26 stycznia 2011 r., II CZ 192/10, niepubl.).

Z tej przyczyny, zażalenie powódki, w części dotyczącej kosztów procesu

należnych

pozwanym

w

postępowaniu

przez

Sądem

Rejonowym,

jest

niedopuszczalne. Zażalenie niedopuszczalne, zgodnie z art. 373 w związku z art.

370, 397 § 2 i 3941 § 3 k.p.c., winno podlegać odrzuceniu.

W okolicznościach sprawy niniejszej Sąd Najwyższy nie ma możliwości

odrzucenia, w części, zażalenia powódki. Jest to wynikiem niemożności

rozgraniczenia w zaskarżonym postanowieniu tych kosztów, które sąd odwoławczy

uznał na należne pozwanym w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji

i tych, które pozwanym okazały się należne w postępowaniu przed Sądem

Okręgowym. Uzasadnienie rozstrzygnięcia o kosztach procesu nie zawiera nic

więcej poza wskazaniem podstawy prawnej. Stan taki, dalece odbiegający od

wymogów stawianych przez przepisy k.p.c. uzasadnieniu orzeczenia, uniemożliwia

rozgraniczenie kwot należnych pozwanym w każdej instancji. W konsekwencji

nie wiadomo,

jaką

część

zasądzonej

kwoty

stanowiły

koszty

zastępstwa

procesowego za pierwszą instancję.

W

tym

postępowania

stanie

rzeczy,

wobec

pierwszoinstancyjnego

że skarżący kwestionuje prawidłowość

i

niemożności

rozróżnienia

apelacyjnego,

przy

kosztów

uwzględnieniu,

wskazanej przez sąd podstawy prawnej

ustalenia wysokości należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia, konieczne stało

się uchylenie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego w takim zakresie

w jakim zostało ono zaskarżone i przekazanie sprawy w tym zakresie do Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 22 lutego 2012 r., IV CZ 133/11, niepubl.). Należy jednak zauważyć,

że w toku ponownego rozpoznania

w tej części sprawy, to jest w części

obejmującej koszty procesu, Sąd Okręgowy o wysokości kosztów należnych

pozwanym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie będzie mógł rozstrzygnąć

inaczej

niż

rozstrzygnięcia

dotychczas.

Mimo konieczności

uchylenia

zaskarżonego

nie

bowiem

że

postępowania

można

pominąć,

koszty

pierwszoinstancyjnego, jako niezaskarżalne, nie podlegają już żadnej kontroli,

wymagają natomiast, z uwagi na okoliczności sprawy, ustaleniu co do wysokości,

przy zastosowaniu uprzednio przyjętych kryteriów. Niemożność odrzucenia w tej

części zażalenia powoda nie może tworzyć dla niego przywileju zbadania

prawidłowości tego rozstrzygnięcia, które z mocy

ustawy takiemu badaniu nie

poddaje się.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15 § 1

zd. 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji, o kosztach

postępowania zażaleniowego orzekając na podstawie art. 108 § 2 w związku z art.

39821 i 3941 § 3 k.p.c.