II CZ 109/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 109/10

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko P. P. i A. K.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2010

r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu na

rzecz pozwanych kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2010 r.

zasądzono od powoda M. B. na rzecz pozwanych P. P. i A. K. kwoty po 5.400 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanych w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny uznał, że mimo, iż sytuacja finansowa powoda jest trudna, to nie

uzasadnia to konieczności zastosowania art. 102 k.p.c. Instytucja uregulowana w tym

przepisie ma charakter wyjątkowy i wymaga zaistnienia szczególnej sytuacji. Mimo

wskazania przyczyn, ze względu na które Sąd I instancji w niniejszej sprawie oddalił

powództwo, powód zdecydował się wnieść apelację, mając świadomość konsekwencji

finansowych przegrania procesu. Działanie powoda skutkowało koniecznością podjęcia

przez pozwanych obrony swych praw i poniesieniem znacznych kosztów bez właściwej

przyczyny.

Powód zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę i

nieobciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanych, zarzucając

naruszenie art. 98, art. 102 i art. 109 § 2 w związku z art. 391 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na podstawie art. 102 k.p.c. sąd może odstąpić od nałożenia na stronę

obowiązku zwrotu kosztów procesu, jednakże ustalenie, czy w danych okolicznościach

zachodzą „wypadki szczególnie uzasadnione”, ustawodawca pozostawia swobodnej

ocenie sądu (wyrok SN z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt V CSK 292/06, nie publ.).

Wprawdzie sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym

uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego (wyrok SN z dnia 19 maja 2006 r.,

sygn. akt III CK 221/05, nie publ.; wyrok SN z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II PK

192/09, nie publ.), jednak podlega kontroli w postępowaniu zażaleniowym. Sąd

Najwyższy nie podziela oceny dokonanej przez Sąd Apelacyjny w przedmiocie

niezastosowania normy wynikającej z art. 102 k.p.c. Co prawda powód, wnosząc

apelację i mając na uwadze przyczyny bezzasadności powództwa, powinien był liczyć

się z możliwością zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym na rzecz pozwanych, ta okoliczność nie może jednak jako wyłączna

podlegać ocenie. Wniesienie apelacji jest prawem strony, którego nie może pozbawiać

jej ryzyko przegranej i związanego z tym obowiązku zwrotu kosztów procesu. W

szczególnie uzasadnionych wypadkach należy zatem odstąpić od zasady wyrażonej w

art. 98 k.p.c. i zastosować art. 102 k.p.c. Taka właśnie szczególna sytuacja zachodzi w

niniejszej sprawie, z uwagi na dysproporcję majątkową stron, niezdolność powoda do

pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy i ponoszenie kosztów utrzymania

małoletniego dziecka. Biorąc pod uwagę wysokość renty otrzymywanej przez powoda

(780 zł), obciążenie go kosztami procesu w wysokości łącznej 10 800 zł nie znajduje

uzasadnienia. Okoliczności wypadku, sytuacja majątkowa i zdrowotna powoda zatem

determinuje zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku, który prowadzi do

zastosowania zasady słuszności przewidzianej w art. 102 k.p.c.

Wobec powyższego, na podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.