II CZ 109/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 109/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku J. K.

przy uczestnictwie A. K. i A. B.

o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po F. B.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 marca 2010 r.,

zażalenia uczestniczki postępowania A. B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt V Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił

apelację uczestniczki postępowania A. B. od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z

dnia 26 sierpnia 2009 r., zmieniającego postanowienie tegoż Sądu z dnia 10 maja 2001

r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej F. B.. Sąd Okręgowy wskazał, że

postanowienie zaskarżone apelacją ma charakter orzeczenia o stwierdzeniu nabycia

spadku. Pełnomocnik uczestniczki postępowania, wnosząc apelację od tego orzeczenia,

powinien – stosownie do art. 50 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) – zapłacić wpis w

kwocie 100 zł. Tymczasem wniósł on opłatę w kwocie 50 zł, a więc w wysokości

zaniżonej. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 373 w związku z art. 370 i art.130 2 § 1 k.p.c.,

apelacja podlega odrzuceniu.

W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka postępowania A. B. wniosła o jego

uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 370 w związku z art. 1302 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażaleniu nie można odmówić słuszności.

Trafnie zarzuciła skarżąca, że Sąd drugiej instancji powołując jako podstawę

odrzucenia apelacji art. 1302 § 1 k.p.c. ( w związku z art. 373 i art. 370 k.p.c.) nie

uzasadnił przesłanek zastosowania tego przepisu.

Zgodnie z art. 1302 § 1 k.p.c., pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego

lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący

zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości

stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu.

Stosowanie tego przepisu pozostaje w ścisłym związku z możliwością naprawienia

uchybienia obowiązkowi wniesienia wymaganej opłaty w drodze czynności dokonanej

przez stronę. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 1302 § 2 k.p.c., uiszczenie brakującej

opłaty w terminie tygodniowym od doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma powoduje,

że pismo wywołuje skutek od daty jego pierwotnego wniesienia.

W orzecznictwie trafnie zwrócono uwagę, że unormowania zawartego w art. 1302

§ 2 k.p.c. nie stosuje się do pisma procesowego będącego środkiem odwoławczym bądź

też środkiem zaskarżenia. Pisma takie (nieopłacone) podlegają bowiem odrzuceniu z

mocy postanowienia sądu, a więc orzeczenia, które – wobec braku wyraźnego

unormowania – nie może zostać pozbawione skuteczności w wyniku działania strony.

Nie można przy tym, bez podstawy przewidzianej w ustawie, pogorszyć sytuacji

procesowej strony przez odmówienie jej możliwości usunięcia skutków uchybienia (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2010 r., IV CZ 107/09, niepubl.).

Konsekwencje nieopłacenia środków odwoławczych lub środków zaskarżenia

wniesionych

przez

adwokata,

radcę

prawnego

lub

rzecznika

patentowego,

podlegających opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, uregulowane zostały – co umknęło

uwadze Sądu Okręgowego – w art. 1302 § 3 k.p.c. Wprawdzie przepis ten, nakazujący

sądowi odrzucenie nieopłaconego środka odwoławczego lub środka zaskarżenia

wniesionego przez wymienionych kwalifikowanych pełnomocników, uchylony został z

mocy art. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 08.234.1571), jednakże –

zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy – stosuje się go do postępowań wszczętych przed

dniem wejścia w życie tej regulacji, tj. przed 1 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy kwestii tej nie

rozważył, wychodząc z błędnego założenia, że nienależyte opłacenie apelacji wniesionej

przez pełnomocnika uczestniczki postępowania podlega ocenie przez pryzmat art. 130 2

§ 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39815

zdanie pierwsze k.p.c. orzekł, jak w sentencji.