II CZ 108/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 108/97

POSTANOWIENIE

Dnia 8 października 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - T. Żyznowski (spraw.)

Sędziowie

SN

- S. Dąbrowski

SN - J. Gudowski

po rozpoznaniu w dniu 8 października 1997 r.

na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Z. A.

przeciwko Z. E.

o wyłączenie wspólnika

na skutek zażalenia powoda

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w C.

z dnia 13 maja 1997 r. sygn. akt V Ga […]

od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 9 stycznia 1997 r. sygn. akt I ACa […]

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 października 1996 r. w sprawie sygn. akt

VIII GC […] Sąd Rejonowy (Gospodarczy) w C. oddalił powództwo

o wyłączenie wspólnika pozwanego Z. E.. Apelacja powoda Z. A. została także

oddalona wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w C. sygn. akt V Ga […].

Złożoną przez powoda kasację wymieniony Sąd drugiej instancji zaskarżonym

postanowieniem odrzucił (art. 3935 kpc). Sprawa w ocenie tego Sądu dotyczy

praw

majątkowych,

a

dopuszczalność

kasacji

podlega

ograniczeniu

przewidzianemu w art. 3931 pkt 1 k.p.c. Powód zaś precyzując żądanie pozwu

w piśmie z dnia 22 sierpnia 1991 r. wartość przedmiotu sporu określił na kwotę

1.000 zł, co czyni - w świetle przytoczonych przepisów - kasację

niedopuszczalną.

Zażalenie złożył powód. Skarżący zarzucił naruszenie art. 392 § 1 k.p.c. przez

błędne przyjęcie, że powództwo o wykluczenie wspólnika spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością jest roszczeniem majątkowym do którego ma zastosowanie

art. 393 pkt 1 k.p.c. Dowodząc, że przedmiotowa sprawa ma charakter

niemajątkowy powód wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie

kasacji właściwego biegu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Powód w toku postępowania przed Sądami niższych instancji dowodził, że

cel gospodarczy spółki nie może być osiągnięty, obciążając pozwanego

postępowaniem i działaniem wykluczającym możliwość współdziałania w tej

wspólnocie (art. 280 § 1 k.h.) Według kryterium charakteru sprawy do

właściwości sądów wojewódzkich należą sprawy o prawa niemajątkowe i

łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe z wyjątkiem spraw o ustalenie

i zaprzeczenie ojcostwa, o ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa oraz o

przysposobienie (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Powszechnie przyjmuje się - jak to trafnie

podkreślił Sąd Wojewódzki -, że o majątkowym bądź niemajątkowym

charakterze przedmiotu sprawy rozstrzyga majątkowy lub niemajątkowy

charakter dobra, którego ochrony domaga się powód. Można przyjąć, że

prawem majątkowym jest prawo bezpośrednio uwarunkowane interesem

ekonomicznym podmiotu uprawnionego. Do praw zaś niemajątkowych zalicza

się prawa osobiste przysługujące osobom fizycznym i prawnym w celu ochrony

ich dóbr osobistych (art. 23 i 43 k.c.). oraz prawa rodzinne objęte stosunkami

małżeńskimi a także wynikające ze stosunków miedzy rodzicami a dziećmi oraz

ze stosunku przysposobienia.

Niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie twierdzenia i oparte na nich

żądanie powoda o wyłączenie wspólnika okazało się uzasadnione, zarówno treść

żądania powoda i okoliczności przytaczane dla uzasadnienia tego żądania, a

także oczekiwane przez powoda korzyści jednoznacznie przesądzają, że

zgłoszone roszczenie jest przejawem prawa majątkowego. Dowód zmierza do

zapewnienia prawidłowości funkcjonowania spółki i osiągnięcia założonego

celu gospodarczego, który niewątpliwie należy do kategorii spraw majątkowych.

Błędne jest zatem twierdzenie i przytoczone dalsze wywody skarżącego,

zawarte w uzasadnieniu zażalenia a zmierzające do wykazania jakoby sprawa

powinna być rozpoznawana przez sąd właściwy dla spraw o prawa

niemajątkowe (art. 17 pkt 1 kpc). W myśl art. 479 3 § 1 k.p.c. sprawy

gospodarcze rozpoznają sądy wojewódzkie z wyjątkiem spraw, dla których

zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych lub sądu antymonopolowego.

Do właściwości sądów rejonowych należą - jak stanowi art. 4793 § 2 pkt 1 k.p.c.

- sprawy w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza piętnastu tysięcy

złotych. Sądem zatem rzeczowo właściwym do rozpoznania przedmiotowej

sprawy był - przy uwzględnieniu wskazanej przez powoda wartości przedmiotu

sporu na kwotę 1.000 zł - sąd rejonowy. Powyższą wartość stanowią udziały

wspólnika o charakterze nominalnym.

2. Stosownie do art. 3931 pkt 1 k.p.c. kasacja nie przysługuje w sprawach o

świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięć

tysięcy złotych, a w sprawach gospodarczych - niższa niż dziesięć tysięcy

złotych.

Treść pojęcia „sprawy o świadczenia” - jak się przyjmuje - w przeważającym,

dotychczasowym

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

nawiązuje

do

ugruntowanego w nauce postępowania cywilnego podziału powództw na

powództwa o świadczenia, o ustalenie i o ukształtowanie. „Sprawą o

świadczenie” jest sprawa, której przedmiotem jest żądanie powoda wydania

przez sąd orzeczenia nakazującego pozwanemu określonego zachowania się

polegającego na działaniu lub zaniechaniu. Przedmiotowa sprawa o wyłączenie

wspólnika nie jest sprawą o świadczenie, lecz sprawą o ukształtowanie stosunku

prawnego. Nie podlega zatem ograniczeniu ze względu na wartość przedmiotu

zaskarżenia przewidzianemu dla spraw gospodarczych w przytoczonym art. 393

pkt 1 kpc. Dlatego zażalenie podlega uwzględnieniu, a zaskarżone

postanowienie uchyleniu (art. 39319 i art. 386 § 4 oraz 385 k.p.c.).

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.

aw

jg