II CZ 104/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 104/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. W.

przeciwko D. Spółce Akcyjnej

o zapłatę i nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 stycznia 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 maja 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną pozwanej D. spółka akcyjna, w sprawie z powództwa A. W.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik pozwanej wniósł o jego

uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wartość przedmiotu

zaskarżenia rozstrzygająca o dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawie o prawa

majątkowe nie może być – co do zasady – wyższa od wartości przedmiotu sporu

ani od wartości przedmiotu zaskarżenia określonego w apelacji. Wyjątek od zasady

może wynikać zarówno z przepisów k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 14 maja 2010r., II CSK 561/09, niepubl., z dnia 28 maja 2008r., II CSK

38/08, niepubl., z dnia 7 stycznia 2005r., IV CZ 197/04, niepubl.), jak też ze

szczególnej sytuacji procesowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

26 marca 2009r., I CZ 12/09, niepubl.).

Przy ocenie dopuszczalności skargi kasacyjnej na podstawie art. 398 2 § 1

k.p.c. trzeba mieć na względzie, że wartość przedmiotu zaskarżenia ma

odzwierciedlać rozmiar dochodzonego roszczenia, zaś sposoby jej ustalenia muszą

być odporne na próby manipulacji podejmowane przez strony procesu (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2006r., III CZ 89/06, niepubl.).

Tym niemniej, w sprawie miarodajna ocena spełnienia kryterium z art. 398 2 § 1

k.p.c. nie mogła być podjęta, jak to uczynił Sąd Apelacyjny, jedynie w oparciu

o podaną w pozwie wartość przedmiotu sporu.

Przepisy dotyczące wartości przedmiotu sporu zawarte są w k.p.c.,

a w szczególności w art.

19-26 k.p.c. Problemem sprawdzenia

wartości

przedmiotu sporu zajmuje się artykuł 25 k.p.c., którego § 1 stanowi, że sąd może

na posiedzeniu niejawnym sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez

powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie. Z kolei § 2 tego artykułu stanowi, że

po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego,

zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Po ustaleniu wartości przedmiotu w sposób przewidziany w art. 25 k.p.c.

wartość ta nie podlega ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania (art. 26

k.p.c.).

Sąd Apelacyjny pominął, że zarzut pozwanego zgłoszony na podstawie

art. 25 § 2 k.p.c. nie został rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji, zaś z uwagi

na konkretną sytuację procesową pozwany nie miał innych instrumentów prawnych

aby tę wartość skutecznie kwestionować. Inaczej mówiąc, wartość przedmiotu

sporu z naruszeniem art. 25 § 2 k.p.c. nie została ustalana przez Sąd pierwszej

instancji ani badana jako wartość apelacyjnego zaskarżenia. W tej sytuacji

zaniechanie sprawdzenia przez Sąd Apelacyjny wartości przedmiotu sporu na

podstawie art. 25 § 1 k.p.c. uniemożliwiło temu Sądowi prawidłową ocenę, czy

wartość przedmiotu zaskarżenia została określona przez wnoszącego skargę

kasacyjną podług reguł wynikających z art. 19-24 k.p.c., co doprowadziło do

naruszenia art. 25 w związku z art. 368 § 2 w związku z art. 3984 § 3 i art. 39821

k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

md