II CZ 103/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 103/12

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. O.

przeciwko I. Towarzystwu Ubezpieczeń

Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. Oddział w Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w pkt. 2 wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 14 marca 2012 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powódki na rzecz strony

pozwanej kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) zł

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

tytułem kosztów

Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. Sąd Okręgowy oddalając apelację od

wyroku Sądu Rejonowego, którym zasądzono na rzecz powódki kwotę 20 000 zł. z

ustawowymi odsetkami od dnia 15 stycznia 2010 r. do dnia zapłaty oraz ustawowe

odsetki od kwoty 20 000 zł. za okres od 15 stycznia 2010 r. do dnia 6 czerwca 2010

r., zasądził od powódki A. O. na rzecz strony pozwanej I. Towarzystwa

Ubezpieczeń S.A. w W. Oddział w Ł. kwotę 1 200 zł. tytułem kosztów postępowania

odwoławczego.

W motywach prawnych powołując przepis art. 98 § 1 k.p.c. wskazał, że na

zasądzone koszty procesu złożyło się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe

ustalone w oparciu o § 6 ust. 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

W zażaleniu powódka zaskarżając orzeczenie w zakresie rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania odwoławczego, wniosła o jego zmianę poprzez

nieobciążanie jej tymi kosztami.

Zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. przez błędne przyjęcie, iż jest ona

w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym

w kwocie 1 200 zł., pomimo, że ze złożonych oświadczeń wynika, iż znajduje się

w trudnej sytuacji finansowej i osobistej uzasadniającej zwolnienie jej od tego

obowiązku.

W odpowiedzi na zażalenie strona pozwana wniosła o jego oddalenie

z zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego.

W uzasadnieniu wskazała, że ze sporu w tej sprawie powódka otrzymała już

kwotę 45 916 zł., a ponadto w innej sprawie z jej powództwa przeciwko stronie

pozwanej została zasądzona na jej rzecz kwota 140 000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawową zasadą rozstrzygania o kosztach procesu jest wyrażona w art.

98 § 1 k.p.c. zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Jedynie w wypadkach

szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów lub nie obciążać jej w ogóle tymi kosztami (art. 102 k.p.c.).

Powódka domagając się zastosowania art. 102 k.p.c. przy orzekaniu

o kosztach procesu za drugą instancję powołała się na trudną sytuację majątkową

i osobistą. Taka jednak sytuacja co do zasady sama przez się nie decyduje

o możliwości skorzystania z przewidzianego tym przepisem dobrodziejstwa dla

strony, która uległa w swoich żądaniach. Stosownie do art. 108 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz.

1398, z poź. zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od

obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.

W niniejszej sprawie przeciwko zastosowaniu art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391

§ 1 k.p.c. przy orzekaniu o kosztach postępowania apelacyjnego przemawia

okoliczność, że powódka w toku procesu przed Sądem pierwszej instancji uzyskała

od strony pozwanej świadczenie w kwocie 20 000 zł., a ponadto zasądzona została

na jej rzecz dodatkowa kwota 20 000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami. Zważywszy

zatem na powyższe kwoty w kontekście wysokości kosztów postępowania

apelacyjnego odpada argument za zastosowaniem powołanego przepisu, bowiem

powódka dysponuje środkami finansowymi na pokrycie tych kosztów. Ewentualnie

może doprowadzić do wygaśnięcia zobowiązania z tego tytułu wskutek potrącenia

z zasądzoną na jej rzecz wierzytelnością, o ile strona pozwana nie wykonała

dobrowolnie w całości wyroku w tej sprawie.

W postępowaniu apelacyjnym nie powinien być – co do zasady - stosowany

przepis art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., w sytuacji gdy strona, która uległa

w tym postępowaniu w związku w wynikiem procesu, przed Sądem pierwszej

instancji, uzyskała od przeciwnika w wyniku dobrowolnej zapłaty w całości lub

w części zasądzone tym wyrokiem świadczenie, które wielokrotnie przewyższa

kwotę należnych przeciwnikowi kosztów za drugą instancję.

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na

podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c., a o kosztach postępowania

zażaleniowego orzekł w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99

k.p.c., 3941 § 3 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.