II CZ 103/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 103/08

POSTANOWIENIE

Dnia 25 lutego 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSA Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi J.B.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 listopada 1998 r., sygn. akt [...]

w sprawie z powództwa J.B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 lutego 2009 r.,

zażalenia powoda (skarżącego)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...],

1. oddala zażalenie;

2. nie obciąża powoda (skarżącego) kosztami postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

W dniu 11 czerwca 2008 r. powód wniósł skargę o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 3

listopada 1998 r. w sprawie z powództwa J.B. przeciwko Skarbowi Państwa –

Zakładowi Karnemu […] . Jako podstawę wznowienia podał treść wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r., SK 16/07. Podniósł, że orzeczenia

sądów obu instancji zostały oparte na opiniach lekarzy powołanych w charakterze

biegłych sądowych, którzy mieli zakaz publicznego dyskredytowania innych lekarzy,

co było przyczyną wydania przez tych biegłych opinii niekorzystnych dla powoda.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę powoda. W uzasadnieniu wyjaśnił, że, zgodnie z art. 408 k.p.c., po

upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia

postępowania mimo zachowania trzymiesięcznego terminu od dowiedzenia się o

podstawie wznowienia. Gdy natomiast podstawą wznowienia postępowania jest

pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin do

wniesienia skargi jest wyznaczany jedynie przez art. 407 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie

podzielił poglądu powoda, że do czasu utraty mocy obowiązującej przez art. 52 ust.

2 kodeksu etyki lekarskiej oraz art. 15 pkt 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17

maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 30, poz. 158 ze zm.), tj. do dnia 23

kwietnia 2008 r., powód był pozbawiony możliwości działania w rozumieniu art. 408

k.p.c., ponieważ nie mógł uzyskać bezstronnej opinii biegłych lekarzy.

W

zażaleniu

na

postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

pełnomocnik

reprezentujący powoda z urzędu wniósł o uchylenie postanowienia w całości,

zarzucając błędną wykładnię art. 408 k.p.c.

Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w odpowiedzi na zażalenie wniosła

o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze powoda jako podstawę wznowienia postępowania wskazano na

art. 403 § 4 k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia, jeżeli na treść

wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane

na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za

niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą,

uchylone lub zmienione zgodnie z art. 4161 k.p.c. Według tego ostatniego przepisu,

w

sprawie

zakończonej

prawomocnym

wyrokiem

mogą

być

uchylone

postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na

podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za

niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, przy

czym przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się odpowiednio. W niniejszej

sprawie chodziłoby o postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 19 listopada

1997 r. dopuszczające dowód z opinii biegłych kardiochirurgów, bez zwolnienia ich

z obowiązków wynikających z art. 52 ust. 2 kodeksu etyki lekarskiej oraz art. 15 pkt

1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich w

zakresie, w jakim zakazywały zgodnych z prawdą wypowiedzi dotyczących

działalności innego lekarza. Sąd Apelacyjny trafnie w związku z tym wyjaśnił, że w

takiej sytuacji jest konieczne uprzednie doprowadzenie do uchylenia bądź zmiany

rzeczonego postanowienia na podstawie art. 416 1 k.p.c. Ze względu na bieg

terminu wskazanego w art. 407 § 2 k.p.c., jest dopuszczalne połączenie skargi o

uchylenie postanowienia niekończącego postępowania w sprawie (art. 416 1 k.p.c.)

ze skargą o wznowienie postępowania (art. 403 § 4 k.p.c.). Jednakże w niniejszej

sprawie powód nie domagał się uchylenia rzeczonego postanowienia. W takim zaś

wypadku podstawą żądanego wznowienia postępowania nie może być art. 403 § 4

k.p.c.

Trafnie poza tym uznał Sąd Apelacyjny, że w okolicznościach niniejszej

sprawy upłynął termin pięcioletni, o którym mowa w art. 408 k.p.c. Po pierwsze,

termin ten, lege non distinguente, odnosi się również do sytuacji, gdy wznowienia

żąda się w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Po drugie, nie sposób przyjąć, że powód był pozbawiony możliwości działania lub

nie był należycie reprezentowany, skoro ani w skardze o wznowienie, ani

w kwestionowanym obecnie postanowieniu nie podano żadnych okoliczności, które

miałyby o tym świadczyć.

Należy wreszcie podkreślić, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego

w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r., SK 16/07 nie pozostaje w żadnym związku

z niniejszą sprawą. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował bowiem zgodność

z Konstytucją art. 52 ust. 2 kodeksu etyki lekarskiej w związku z art. 15 pkt 1, art.

41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich w zakresie,

w jakim zakazuje zgodnych z prawdą i uzasadnionych ochroną interesu

publicznego wypowiedzi publicznych na temat działalności zawodowej innego

lekarza. Według art. 52 ust. 2 kodeksu etyki lekarskiej, lekarz powinien zachować

szczególną ostrożność w formułowaniu opinii o działalności zawodowej innego

lekarza, w szczególności nie powinien publicznie dyskredytować go w jakikolwiek

sposób.

Postanowienie

to

oczywiście

zaś

nie

oznaczało

jakiegokolwiek

ograniczenia w działalności lekarza jako biegłego sądowego.

Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.).