II CZ 102/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 102/06

POSTANOWIENIE

Dnia 12 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa W. G.

przeciwko M.G. i in.,

o ustalenie ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 12 grudnia 2006 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 12 września 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie powoda na

postanowienie z dnia 9 sierpnia 2006 r. odrzucające zażalenie na odrzucenie skargi

kasacyjnej powoda. Sąd Apelacyjny stwierdził, że powód powinien uiścić od

zażalenia opłatę podstawową podobnie jak miał obowiązek uiszczenia opłaty

podstawowej od zażalenia wcześniej wniesionego oraz od skargi kasacyjnej. Za

bezzasadny uznał Sąd Apelacyjny pogląd skarżącego, że opłata podstawowa go

nie dotyczy ponieważ uzyskał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych pod

rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych. W zażaleniu powód zarzucił, że obowiązek

uiszczenia opłaty podstawowej stanowi novum ustawy o kosztach sądowych z dnia

28 lipca 2005 roku będące konsekwencją odmiennego w aspekcie ekonomicznym

podejścia ustawodawcy do pojęcia zwolnienia od kosztów sądowych i nie rozciąga

się na zwolnienie uzyskane przez stronę na podstawie uchylonego obecnie art. 112

k.p.c.

Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne. Skarga kasacyjna powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 marca 2006 r. została wniesiona w dniu 20

lipca 2006 r., a więc w okresie, gdy obowiązywała już ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398). Ustawa ta

ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 1 września 2005 r. weszła w życie w dniu 2

marca 2006 r. (art. 151) i zmieniła również kodeks postępowania cywilnego.

Wymieniona ustawa ma charakter procesowy wobec czego działa od dnia jej

wejścia

w

życie

zgodnie

z

podstawową

zasadą

procesowego

prawa

międzyczasowego bezpośredniego działania ustawy nowej wyrażoną w art. XV § 1

ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – przepisy wprowadzające kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 297 ze zm.) (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r. stanowiącą zasadę prawną III CZP 49/00 –

OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Wyjątki od tej zasady mogą wynikać z przewidzianych

w ustawie nowej przepisów intertemporalnych. Takim wyjątkiem w ustawie o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. jest art. 149 ust.

1. Przepis ten nie dotyczy jednak kwestii zachowania prawa do korzystania ze

zwolnienia od kosztów bez obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej od skargi

kasacyjnej ponieważ skarga kasacyjna nie jest pismem procesowym, o którym

można by powiedzieć, że należy do „postępowania w danej instancji, które się

zakończyło” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. III

CZ 36/06 dotychczas nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25

października 2006 r. III CZP 73/06 dotychczas nie publ.). Skarżący został zwolniony

w całości od kosztów sądowych na mocy postanowienia Sądu z dnia 21 listopada

2001 r. Od dnia 2 marca 2006 r. jego sytuację, jako zwolnionego od kosztów,

określały art. 3 ust. 1 pkt 3 i art. 14 ust. 2 w/w ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

Wcześniej tę sytuację regulował art. 112 § 1 k.p.c. Ten przepis został jednak

uchylony (art. 126 pkt 8 ustawy z 28 lipca 2005 r.), a nowe uregulowanie (art. 14

ust. 2 w/w ustawy) przewiduje, że strona zwolniona przez sąd w całości od kosztów

ma

obowiązek

uiścić

opłatę

podstawową.

W porównaniu

ze

stanem

dotychczasowym stawia to stronę w sytuacji niekorzystnej. Nie stwarza to jednak

podstawy do przyjęcia że obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej tej strony nie

dotyczy. Posługując się w art. 14 ust. 2 określeniem „strona zwolniona przez sąd od

kosztów sądowych” nowa ustawa nie różnicuje statusu prawnego takiej strony w

zależności od tego w jakim czasie – przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca

2005 r., czy po jej wejściu w życie – strona uzyskała zwolnienie, również ustawa nie

zawiera przepisów międzyczasowych uwzględniających tego rodzaju kryterium.

Uzasadnienia dla takiego zróżnicowania nie dostarcza też art. 100 ust. 2 nowej

ustawy. Przepis art. 100 wyraża treść instytucji zwolnienia od kosztów sądowych.

Akcentuje, że strona w całości zwolniona od kosztów z mocy ustawy nie uiszcza

żadnych opłat sądowych i nie ponosi żadnych wydatków, natomiast strona

zwolniona w całości przez sąd uiszcza opłatę podstawową, o której mowa w art. 14

od każdego wnoszonego pisma podlegającego opłacie. Powyższy przepis nie jest

źródłem obowiązku ponoszenia opłaty podstawowej. Źródłem tym jest art. 14, do

którego odesłanie w art. 100 ust. 2 wraz z dalszą treścią tego przepisu służy

jedynie wskazaniu, że reguła dotycząca opłaty podstawowej nie obejmuje

jednorazowego jej uiszczenia lecz uiszczanie wielokrotne. Co do art. 14 ust. 2

natomiast wypada powtórzyć, że ten przepis obejmuje zarówno stronę zwolnioną

przez sąd w całości od kosztów sądowych pod rządami ustawy z dnia 28 lipca 2005

r. jak i stronę zwolnioną w czasie, gdy obowiązywał art. 112 § 1 k.p.c.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że od skargi

kasacyjnej powód powinien był uiścić opłatę podstawową i że taką samą opłatę

miał obowiązek uiścić od zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej i od zażalenia

na postanowienie odrzucające zażalenie na odrzucenie skargi. Powyższa ocena

Sądu Apelacyjnego znajdowała oparcie w art. 14 ust. 2 w zw. z art. 10 i art. 100

ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.

Skoro

powód,

reprezentowany

przez

profesjonalnego

pełnomocnika,

przy

wnoszeniu zażalenia na postanowienie z dnia 9 sierpnia 2006 r. nie uiścił

wymaganej opłaty podstawowej, prawidłowo Sąd Apelacyjny zaskarżonym

postanowieniem to zażalenie odrzucił (art. 3986 § 2 w zw. z art. 1302 § 3 i art. 14

ust. 2 ustawy o kosztach sądowych z dnia 28 lipca 2005 r.).

Z przedstawionych względów rozpoznawane zażalenie zostało oddalone

(art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).