II CZ 1/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 1/06

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Grzelka (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSA Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi W. C.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 15 kwietnia 2004 r.,

z powództwa W. C.

przeciwko "I ." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 24 lutego 2006 r.,

zażalenia skarżącego (powoda) na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 16 września 2005 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

W. C. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie z jego

powództwa przeciwko „I .” sp z o. o. o zapłatę zakończonej prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 kwietnia 2004 roku.

Jako podstawę skargi o wznowienie wskazał art. 401 pkt. 2 k.p.c. i 403 § 2

k.p.c. Skarżący podniósł, że był niewłaściwie reprezentowany przez swojego

pełnomocnika ustanowionego z urzędu, że został pozbawiony możności działania

i obrony swych praw w procesie a stało się tak dlatego, że nie został pouczony

przez adwokata o konieczności powołania dowodu z opinii biegłego. Nadto

podniósł, że pełnomocnik reprezentujący go przed Sądem Apelacyjnym odmówił

mu sporządzenia kasacji a wcześniej nie zgłosił wniosku o przesłuchanie dwóch

świadków.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z 5 października 2004 roku odrzucił skargę

wskazując, że podane w skardze okoliczności nie wyczerpują ustawowych podstaw

wznowienia. Według Sądu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem

z 25 września 2003 roku skarżący był należycie reprezentowany przez

profesjonalnego pełnomocnika a dowody, które wskazał w skardze nie mają waloru

nowości w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód wskazał, że skarga

dotyczyła postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 15 kwietnia

2004 roku.

Sąd Najwyższy postanowieniem z 9 marca 2005 roku uchylił zaskarżone

postanowienie z tej przyczyny, że skarga powoda dotyczyła sprawy zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 15 kwietnia 2004 roku a nie

25 września 2003 roku. Z tej przyczyny niemożliwe było ustalenie, czy ocena Sądu

Apelacyjnego o należytej reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika,

i dalsze motywy zaskarżonego orzeczenia w ogóle dotyczą kwestionowanej przez

powoda prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie wyroku

z dnia

15 kwietnia 2004 r. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazał, że wnioski powoda

o zmianę pełnomocnika, jego osobiste działania w zakresie gromadzenia

dowodów

nie

potwierdzają

stanowiska,

że

działał

on

z

ustanowionym

pełnomocnikiem.

Postanowieniem z dnia 16 września 2005 roku Sąd Apelacyjny odrzucił

ponownie skargę powoda na podstawie art. 410 k.p.c. Powód w postępowaniu

przed Sądem drugiej instancji zakończonym wydaniem wyroku z 15.04.2004 roku

działał z profesjonalnym pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu. Powód

wprawdzie sam napisał apelację ale pełnomocnik poparł ją w całości wraz z

zawartymi w niej wnioskami dowodowymi. Nieuwzględnienie wniosków o

przesłuchanie świadków wynikało z decyzji Sądu opartej o art. 381 k.p.c., a nie

braku profesjonalizmu pełnomocnika powoda.

Odnośnie wykrycia nowych faktów i dowodów mających wpływ na wynik

postępowania Sąd ten stwierdził, że powód nie wskazał żadnej nowej okoliczności

faktycznej, której nie znał w poprzednim postępowaniu.

Na to postanowienie zażalenie złożył w imieniu powoda kolejny, ustanowiony

z urzędu pełnomocnik. Zarzucił w nim naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 386 § 6

k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., z którego wynika związanie oceną prawną i

wskazaniami Sądu Najwyższego co do dalszego postępowania wyrażonymi w

uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy – po uwzględnieniu treści art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego … (Dz. U. Nr 13, poz.

98) zważył, co następuje:

Wbrew temu, co podnosi się w zażaleniu Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 9 marca 2005 r. wskazał jedynie, że wniosek powoda o zmianę

ustanowionego z urzędu pełnomocnika oraz osobiste kierowanie sprawą przez

powoda

nie

potwierdzają

stanowiska,

że

działał

on

z

ustanowionym

pełnomocnikiem. Z tego stwierdzenia nie wynika żadna wiążąca wskazówka dla

sądu,

któremu

Nie oznacza

sprawa

ono

została

również

przekazana

przesądzenia,

że

do

ponownego

powód

nie

rozpoznania.

był

należycie

reprezentowany w postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku z dnia

kwietnia 2004 r. Przeczą temu dalsze uwagi Sądu Najwyższego co do

niemożliwości ustalenia, czy Sąd Apelacyjny rzeczywiście ocenił postępowanie

poprzedzające wydanie wyroku z dnia 15 kwietnia 2004 r. Wiązało się to z błędnym

przyjęciem przez ten sąd, że orzeczenie w drugiej instancji zapadło 25 września

2003 r. a nie 15 kwietnia 2004 r. jak prawidłowo wskazywał powód w skardze

o wznowienie. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż sąd orzekający

w przedmiocie wznowienia postępowania, nie tylko dokonał niewłaściwej wykładni

art. 401 pkt 2 k.p.c., ale także uchybił obowiązkowi związania przewidzianemu

w art. 386 § 6 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.

Według precyzyjnych ustaleń zawartych w zaskarżonym postanowieniu, poza

krótkim okresem czasu, kiedy na wniosek powoda sąd zwolnił dotychczasowego

pełnomocnika procesowego i zwrócił się o wyznaczenie innej osoby, powód działał

przed sądem drugiej instancji z profesjonalnym pełnomocnikiem ustanowionym

z

urzędu. Żądanie wznowienia postępowania zostało oparte na zarzutach

związanych z niewłaściwym wykonywaniem obowiązków przez pełnomocnika

procesowego. Skarżący nie twierdził, żeby jego pełnomocnik nie był należycie

umocowany. Jak wynika ze wstępnego sformułowania art. 401 k.p.c. wymienione

w nim podstawy wznowienia stanowią jednocześnie przyczyny nieważności

postępowania. Dlatego nienależyta reprezentacja w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c.

może polegać na tym, że strona nie miała organu powołanego do jej

reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie

był należycie umocowany (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Wobec tego, niewłaściwe

wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika umocowanego przez

stronę, jak również ustanowionego z urzędu nie może stanowić podstawy

wznowienia postępowania polegającej na nienależytej reprezentacji strony (art. 401

pkt 2 k.p.c. por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 r.

III CKN 17/96 lex nr 78449, z dnia 9 czerwca 2000 r. I PKN 277/00 OSNP 2002,

nr 1, poz. 15, z dnia 12 października 2001 r. III AO 32/01 OSNP 2002, nr 18, poz.

449 oraz uchwałę z dnia 14 kwietnia 1980 r. III CZP 19/80 OSNC 1980, nr 11, poz.

205). Przyjęcie odmiennego poglądu doprowadziłoby do - sprzecznego z celem

wznowienia postępowania jako nadzwyczajnego środka wzruszenia prawomocnego

orzeczenia – ponownego badania sposobu prowadzenia sprawy przez stronę,

a stwierdzone w tym trybie jej nieudolne lub wadliwe zachowania, bez względu na

ich

przyczynę,

mogłyby

stanowić

wystarczającą

podstawę

wznowienia

postępowania. Zgodnie z treścią art. 95 § 2 k.c. działanie pełnomocnika, w tym

także pełnomocnika procesowego, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa,

jest równoznaczne z działaniem samego mocodawcy. Te same zasady stosuje się

do pełnomocników procesowych, zarówno do tych działających na podstawie

umocowania

udzielonego

przez

stronę,

jak

również

do

pełnomocników

ustanowionych przez sąd na podstawie art. 117 § 1 k.p.c. (patrz art. 118 k.p.c.).

Nienależyte

wykonywanie

obowiązków

procesowych

przez

adwokata

ustanowionego z urzędu nie oznacza spełnienia także szerszej podstawy

wznowienia, określonej w art. 401 pkt 2 jako pozbawienie strony możności działania

wskutek naruszenia przepisów prawa.

Zakresem tej podstawy skargi kasacyjnej są objęte okoliczności, które powodują

pozbawienie strony możności działania w procesie nie spowodowane przez samą

stronę i niezależne od jej zachowania (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

26 marca 2003 r. II CZ 26/03

(OSNC 2004, nr 6, poz. 95). Jak wcześniej

wskazano, ustanowienie pełnomocnika procesowego przez sąd jest równoznaczne

z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego przez stronę a działanie na podstawie

tego umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Dlatego zaniedbania pełnomocnika procesowego strony, podobnie jak nienależyta

obrona swych interesów przez stronę działającą osobiście w procesie, nie mogą

być uznane za przyczynę nieważności w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c.

Uwzględniając wskazane okoliczności Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym

zażalenie nie podziela odmiennego poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia

3 marca 1997 r. w sprawie III CKN 10/96 (OSP 1997, nr 9, poz. 172)

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie 385

k.p.c. w związku z art. 394 1 k.p.c.

db