Supreme Court dismisses appeal due to invalid court composition from judge's unauthorized assignment expiration.

II CSKP 977/22 POSTANOWIENIE 25 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dawid Miąsik (przewodniczący)‎SSN Roman Trzaskowski (sprawozdawca)‎SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie‎na skutek skargi kasacyjnej W.P.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 23 września 2020 r., I ACa 154/20,‎w sprawie z powództwa W.P.‎przeciwko B.M.‎o ustalenie ewentualnie ukształtowanie, 1. Stwierdza, że w związku z upływem okresu, na który wyznaczono SSN D. Miąsika do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego bez jego zgody, skład tego Sądu wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy nie jest prawidłowy z uwagi na niezgodność art. 35 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.

U. z 2021 r. poz. 154 ze zm.) – w zakresie wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie bez jego zgody – z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem ‎nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.).

2. Przedstawia akta sprawy Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego celem wystąpienia do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego ‎z wnioskiem o wyznaczenie SSN D. Miąsika do rozpoznania sprawy II CSKP 977/22 za jego zgodą. Władysław Pawlak Dawid Miąsik Roman Trzaskowski

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 25 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy stwierdził, ‎że w związku z upływem okresu, na który wyznaczono sędziego Sądu Najwyższego D. Miąsika do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego bez jego zgody, skład tego Sądu wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy nie jest prawidłowy z uwagi na niezgodność art. 35 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. ‎o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 154 ze zm.; dalej – „uSN”) – ‎w zakresie wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie bez jego zgody ‎– z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka ‎i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem ‎nr 2 (Dz.

U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej – „EKPCz”) oraz przedstawił akta sprawy Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego celem wystąpienia do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego ‎z wnioskiem o wyznaczenie sędziego Sądu Najwyższego D. Miąsika ‎do rozpoznania sprawy II CSKP 977/22 za jego zgodą.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nr 23/2023 z 15 lutego 2023 r. Sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik został wyznaczony bez swojej zgody do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego na czas określony od 1 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r.

Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano m.in. art. 35 § 3 uSN, zgodnie z którym „Sędzia może być wyznaczony przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udziału w rozpoznaniu określonej sprawy w innej izbie oraz, za zgodą sędziego, do orzekania na czas określony ‎w innej izbie. Wyznaczenie sędziego do orzekania w innej izbie, bez jego zgody, może nastąpić na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy w roku. Po upływie okresu wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie, sędzia podejmuje czynności ‎w sprawach przydzielonych mu w tej izbie do ich zakończenia.”.Na podstawie tego przepisu sędzia może zostać wyznaczony do orzekania ‎w innej izbie Sądu Najwyższego w jednej sprawie (jako członek składu orzekającego wspierający sędziego sprawozdawcę albo jako sędzia sprawozdawca) albo do rozpoznania nieokreślonej liczby spraw przydzielonych mu w okresie wyznaczenia do orzekania na czas określony (zarówno za zgodą, jak i bez zgody).

Przepis nie określa żadnych przesłanek wyznaczenia do orzekania w innej izbie ani warunków, na jakich to orzekanie ma się odbywać, ani warunków wykonywania dotychczasowych obowiązków w izbie macierzystej w okresie wyznaczenia. Regulacji takich nie zawierają też inne przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. ‎o Sądzie Najwyższym ani przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. - Regulamin Sądu Najwyższego (jednolity tekst: ‎Dz. U. z 2024 r., poz. 806, dalej - „Regulamin SN”). Nie unormowano w nich też podstawy prawnej dla przydzielenia sędziemu spraw w innej izbie Sądu Najwyższego w okresie wyznaczenia.W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszym składzie art. 35 § 3 uSN, ‎w zakresie w którym upoważnia Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego - bez jakichkolwiek przesłanek i warunków - do wyznaczenia sędziego Sądu Najwyższego do orzekania w innej izbie bez jego zgody na czas określony ‎oraz nakłada na sędziego obowiązek podejmowania czynności w sprawach ‎mu przydzielonych po upływie okresu wyznaczenia, jest sprzeczny z art. 178 ust.

‎1 w związku z art. 180 ust. 2 i art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. ‎1 EKPCz.Zgodnie z art. 35 § 1 uSN sędzia obejmuje stanowisko w konkretnej izbie Sądu Najwyższego. Izba ta zostaje wskazana już na etapie udziału w procedurze konkursowej. Także uchwała KRS zawiera wniosek do Prezydenta RP o powołanie danej osoby na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkretnej izbie tego Sądu. Jest to uzasadnione specyfiką Sądu Najwyższego jako organu sprawującego nadzór nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych według podziału przedmiotowego.

Zakłada to specjalizację sędziów orzekających w Sądzie Najwyższym w określonych dziedzinach prawa, gdyż w przeciwnym razie nie jest możliwe sprawne i skuteczne wykonywanie zadań Sądu Najwyższego określonych w art. 183 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 pkt 1 uSN. Dlatego art. 35 § 2 uSN pozwala na przeniesienie sędziego do innej izby przez PPSN tylko za jego zgodą. Pamiętać przy tym należy, że wzajemna relacja między izbami Sądu Najwyższego, chociaż wchodzą one w skład tego samego, jednego Sądu Najwyższego, jest relacją zbliżoną do tej, która istnieje między dwoma różnymi sądami.

Potwierdza ‎to m.in. utrwalona praktyka przekazywania spraw między izbami Sądu Najwyższego na mocy postanowienia tego Sądu w razie stwierdzenia przez skład orzekający, że sprawa należy do właściwości innej izby Sądu Najwyższego niż izba, do której sprawa trafiła. Postanowienie takie zapada przy zastosowaniu art. 200 § 2 k.p.c. i jako orzeczenie Sądu Najwyższego jest wiążące dla organów tego Sądu ‎(w tym Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego), eliminując przewidziany w art. ‎28 uSN sposób postępowania przewidziany na wypadek sporu kompetencyjnego między Prezesami Sądu Najwyższego co do właściwości Izb tego Sądu ‎do załatwienia danej sprawy.

Trzeba brać również pod uwagę fakt, że Prezesi Sądu Najwyższego kierujący pracami jego poszczególnych Izb, są - na gruncie ustawy ‎z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym - odpowiednikami prezesów odrębnych Sądów, czego potwierdzeniem jest nie tylko ustawowy zakres ich kompetencji, ale także stosowanie m.in. w stosunku do nich - w kwestiach nieuregulowanych w ustawie o Sądzie Najwyższym - z mocy art. 10 § 1 uSN Przepisów ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.), co obejmuje w szczególności ‎art. 22b § 2 zdanie trzecie tej ustawy.

W rezultacie sędziowie poszczególnych Izb Sądu Najwyższego objęci są gwarancjami ochronnymi przewidzianymi w art. 180 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie, wyznaczenie sędziego ‎do orzekania na czas określony w innej izbie Sądu Najwyższego bez jego zgody prowadzi do naruszenia zasady niezawisłości sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), zasady nieprzenoszalności sędziów (art. 180 ust. 2 Konstytucji RP) ‎oraz godności urzędu w zakresie warunków pracy. Wyznaczenie takie skutkuje zmianą zakresu obowiązków sędziego Sądu Najwyższego.

O ile za dopuszczalne można uznać wyznaczenie - za zgodą sędziego - do orzekania w konkretnej sprawie, ewentualnie także wyznaczenie ‎do orzekania w konkretnej sprawie bez zgody sędziego, jeżeli sprawa ta mieści się w zakresie jego specjalizacji zawodowej ze względu na związki z materią należącą do właściwości izby w której objął stanowisko (z zastrzeżeniem, że - jak wskazano powyżej – ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym ani Regulamin SN nie zawierają podstawy prawnej do przydzielenia takiemu sędziemu sprawy ‎do rozpoznania w charakterze sprawozdawcy), o tyle zmiana zakresu obowiązków polegająca na wyznaczeniu do rozpoznania spraw o przedmiocie, który do tej materii nie należy, narusza stabilność zawodową sędziego Sądu Najwyższego ‎i nie pozwala wykorzystać wiedzy i kompetencji w sposób służący dobru wymiaru sprawiedliwości i zapewnieniu stronom prawa do sądu w ujęciu merytorycznym.Ponadto, zgodnie z art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, przeniesienie sędziego ‎na inne stanowisko jest możliwe tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Tymczasem art. 35 § 3 uSN normuje jedynie kompetencję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do wyznaczenia sędziego do orzekania w innej Izbie Sądu Najwyższego, ale nie określa żadnych warunków ani przesłanek skorzystania z niej. Regulacja wynikająca z art. 35 § 3 uSN może prowadzić do wielokrotnego wyznaczenia tego samego sędziego Sądu Najwyższego do rozpatrywania szeregu spraw w innej izbie przez czas nieokreślony, skoro sędzia ma podejmować czynności w sprawach przydzielonych mu do orzekania w okresie wyznaczenia także po upływie okresu wyznaczenia.

Ze względu na deficyt treści normatywnej przepis ten pozwala także na cykliczne wyznaczanie sędziego do orzekania w innej izbie na okres sześciu miesięcy po upływie kolejnych sześciu miesięcy orzekania ‎w izbie macierzystej. Ma to taki sam efekt, jakby sędzia został na stałe przeniesiony do innej izby bez swojej zgody, do czego ani Konstytucja RP, ani przepisy ustawy ‎z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie upoważniają Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Łamie to zasadę nieprzenoszalności sędziów statuowaną w art. 180 ust. 2 Konstytucji RP ze względu na brak przesłanek określających sytuacje, kiedy oraz na jakich warunkach przedmiotowe wyznaczenie może nastąpić.

Co więcej, art. 35 § 3 uSN nie ogranicza uznaniowości Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, co pozwala mu na szykanowanie sędziego, który wydaje orzeczenia krytycznie oceniane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, ‎co z kolei godzi w zasadę niezawisłości sędziego określoną w art. 178 ust. ‎1 Konstytucji RP. Wyznaczenie do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej, ponieważ może nakłaniać sędziego ‎do podejmowania takich czynności orzeczniczych, które nie spotkają się ‎z negatywną oceną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (na ryzyko takie wskazano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Eueropejskiej z 6 października 2021 r., C-487/19 W.

Ż., EU:C:2021:798 w odniesieniu do przeniesienia między wydziałami tego samego sądu).W dalszej kolejności Sąd Najwyższy w obecnym składzie uwzględnił, ‎że wyznaczenie do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego na czas określony na podstawie art. 35 § 3 uSN prowadzi do naruszenia prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz, ponieważ obniża ogólny standard prawa do sądu z perspektywy obywatela przez pominięcie aspektu kompetencyjnego. Sąd właściwie obsadzony to także sąd kompetentny w danej dziedzinie.Ponadto przepis art. 35 § 3 uSN, w zakresie w jakim zawiera unormowania odnoszące się do różnych i wzajemnie wykluczających się sytuacji opisanych powyżej, narusza zasady poprawnej legislacji, a przez to art. 2 Konstytucji RP.Sąd Najwyższy podziela stanowisko, zgodnie z którym zawarty w art. 35 § 3 zd. 3 uSN nakaz podejmowania przez sędziego Sądu Najwyższego wyznaczonego do orzekania w innej izbie tego Sądu – po upływie okresu tego wyznaczenia - czynności w sprawach przydzielonych mu w tej izbie do ich zakończenia odnosi się wyłącznie do wypadku, gdy wyznaczenie to nastąpiło za zgodą sędziego.

‎Tylko taka wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wyinterpretowania z niego normy zgodnej z art. 178 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, ograniczając ‎do minimum stopień ingerencji art. 35 § 3 uSN w zasadę niezawisłości sędziowskiej i zasadę nieprzenoszalności sędziego. Za taką wykładnią przemawia również wzgląd na znaczenie zgody sędziego na wyznaczenie go do orzekania w innej izbie. Zgoda taka sama w sobie stanowi przejaw takiego ograniczenia, a jej udzielenie przez sędziego na wyznaczenie do orzekania w innej izbie może uzasadniać również obowiązek dokonywania, po upływie okresu wyznaczenia, czynności ‎w sprawach przydzielonych mu w wyznaczonej izbie do czasu ich zakończenia.

Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie, nakaz podejmowania przez sędziego czynności po zakończeniu wyznaczenia w przydzielonych mu sprawach do ich zakończenia zachowuje aktualność, gdy sędzia najpierw wyraził zgodę ‎na wyznaczenie, a następnie ją wycofał (do czego jest w pełni uprawniony) przed zakończeniem wyznaczenia. Z przedstawionych powyżej względów spośród dwóch wariantów przejściowego wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie przewidzianych w art. 35 § 3 uSN (wyznaczenie za zgodą sędziego i wyznaczenie bez zgody sędziego) za podstawowy uznać należy wariant wyznaczenia sędziego za jego zgodą i przyjmować, że to tylko w tym wariancie dopuszczalne jest nałożenie na sędziego powinności podejmowania czynności w przydzielonych mu sprawach po upływie czasu wyznaczenia do ich zakończenia.Przepis art. 35 § 3 uSN, przewidując wyznaczenie sędziego do orzekania w innej izbie za jego zgodą, wskazuje, że może to nastąpić na „czas określony”, a w przypadku wyznaczenia do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego stanowi o okresie wyznaczenia nie dłuższym niż 6 miesięcy w roku.

Należy jednak pamiętać, że słowo „czas” stanowi również synonim słowa „okres”, wobec czego zdanie trzecie w art. 35 § 3 uSN posługujące się sformułowaniem „po upływie okresu wyznaczenia” obejmuje w istocie wypadek upływu czasu, na który nastąpiło wyznaczenie za zgodą sędziego.Jest przy tym oczywiste, że w zdaniu pierwszym w § 3 art. 35 uSN użyte zostało słowo „czas” w znaczeniu „okres” ze względów językowych (uniknięcie niezręcznej zbitki pojęciowej „określony okres”). Odmienne podejście ‎do wykładni art. 35 § 3 uSN zakładające, że powinność podejmowania czynności przez sędziego po zakończeniu wyznaczenia go do orzekania w innej izbie rozciąga się także na takie wyznaczenie go bez jego zgody, powodowałaby, ‎że przepis ten jawiłby się jako oczywiście niezgodny z przepisami Konstytucji RP gwarantującymi niezawisłość sędziowską (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) oraz nieprzenoszalność sędziego do innego sądu bez orzeczenia sądu (art. 180 ust. 2 Konstytucji RP).

Interpretacja taka stwarzałaby również okazję do oczywistych nadużyć mogących polegać przykładowo na tym, że w okresie wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie bez jego zgody przydzielono by mu tak dużą liczbę spraw, że podejmowanie w nich czynności do ich zakończenia po upływie czasu wyznaczenia wypełniałoby całkowicie jego możliwości orzecznicze i tym samym uniemożliwiałoby mu wykonywanie czynności w jego macierzystej izbie ‎po zakończeniu wyznaczenia. Ryzyko takie istnieje, gdyż w art. 35 uSN brak ustawowych regulacji co do przydzielania spraw sędziemu wyznaczonemu ‎do orzekania w innej izbie.W związku z tym, wobec faktu, że Sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik miałby orzekać w niniejszej sprawie już po upływie czasu, na który wyznaczono ‎go do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego, należało przyjąć, że nie jest on uprawniony do orzekania w niniejszej sprawie w Izbie Cywilnej.Do odmiennego wniosku należałoby dojść tylko wtedy, gdyby Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wydał zarządzenia o wyznaczeniu sędziego ‎do rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z art. 35 § 3 zd. 1 uSN, do czego jednak przed wydaniem niniejszego postanowienia nie doszło.

Gdyby sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik zdecydował się orzekać ‎w niniejszej sprawie bez takich zarządzeń, skutkowałoby to nieważnością postępowania przed Sądem Najwyższym stanowiącą podstawę jego wznowienia, ‎o której mowa w art. 401 pkt 1 in principio k.p.c.Mimo że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarówno przed, jak i po wydaniu zarządzenia nr 23/2023, nie występował do sędziego Sądu Najwyższego Dawida Miąsik o wyrażenie zgody na wyznaczenie do rozpoznania spraw w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego oraz niezależnie od tego, czy sprawy wyznaczone w wykonaniu tego zarządzenia mieszczą się w zakresie kompetencji merytorycznych tego sędziego, z uwagi na troskę o interes stron oraz dobro wymiaru sprawiedliwości, sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik wyraził w trakcie posiedzenia zgodę na rozpoznanie przydzielonych mu spraw.

Zgoda taka ‎- w obliczu niekonstytucyjności art. 35 § 3 uSN - nie jest jednak wystarczająca ‎do uznania składu sądu ukonstytuowanego na podstawie samego zarządzenia Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nr 23/2023 za skład sądu ustanowiony zgodnie z ustawą, dlatego konieczne jest według Sądu Najwyższego w obecnym składzie zainicjowanie przez Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Cywilnej procedury wyznaczenia sędziego Sądu Najwyższego Dawida Miąsik ‎do orzekania w tej konkretnej sprawie za jego zgodą.W tych okolicznościach należało przyjąć, że skład Sądu Najwyższego wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy był nieprawidłowy i zachodzi konieczność jego zmiany, celem zapewnienia jego zgodności z przepisami prawa.

Z tych względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.[a.ł] Władysław Pawlak Dawid Miąsik Roman Trzaskowski (K.L.)