II CSKP 1851/22 · Sąd Najwyższy

II CSKP 1851/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 10 października 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela (przewodniczący)‎SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca)‎SSN Mariusz Załucki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 października 2024 r. w Warszawie‎skargi kasacyjnej M.K. i J.S.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 26 sierpnia 2021 r., VII AGa 938/20,‎w sprawie z powództwa M.K. i J.S.‎przeciwko P. spółce akcyjnej w Warszawie (poprzednio Przedsiębiorstwu Państwowemu „P”. w W.)‎o zapłatę, 1. odrzuca skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.K. i J.S. na rzecz P. spółki akcyjnej ‎w Warszawie kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Beata Janiszewska Jacek Grela Mariusz Załucki[J.T.]

UZASADNIENIE

Powodowie M.K. i J.S. wnieśli o zasądzenie od pozwanej P. S.A. w W. bliżej określonych kwot wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił żądanie pozwu w części, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Na skutek apelacji strony pozwanej (która to apelacja została w wyroku Sądu Apelacyjnego omyłkowo określona jako apelacja powoda) Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił orzeczenie ‎w zakresie odsetek, zasądzając je od 3 czerwca 2020 r. – w miejsce 1 sierpnia ‎2013 r. (punkt 1 wyroku). W pozostałym zakresie apelację oddalono (punkt 2), orzeczono również o kosztach postępowania (punkt 3).W wywiedzionej przez powodów skardze kasacyjnej nie został wskazany zakresu zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji.

Sformułowano jedynie następujące wnioski skargi: o „uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji, w części tj. w zakresie całości pkt I. tegoż wyroku oraz zmianę w zakresie pkt II. zaskarżonego wyroku Sądu II instancji poprzez oddalenie apelacji Pozwanego w całości, tj. oddalenie apelacji Pozwanego również w zakresie dotyczącym zarzutu Pozwanego odnośnie co do błędnego zasądzenia przez Sąd pierwszej instancji odsetek za okres od dnia 1 sierpnia 2013 do dnia 2 czerwca 2020 r. włącznie”, ‎a ewentualnie o: „uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie pkt I. tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, o których zasądzenie, według norm przepisanych wnoszę” (s. 3 skargi).Następnie Sąd drugiej instancji wezwał skarżących do uzupełnienia braków skargi m.in. przez wskazanie zakresu zaskarżenia.W odpowiedzi, pismem datowanym na 26 stycznia 2022 r., to jest już po upływie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, powodowie stwierdzili, że skargę kasacyjną wniesiono „jednocześnie od pkt I i pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego” oraz zaskarżono „zarówno całości pkt I jak i pkt II wyroku w zakresie, w którym Sąd Apelacyjny w Warszawie NIE oddalił całości apelacji Pozwanego, a jedynie jej część”, to jest zaskarżono „pkt II Wyroku w zakresie, w którym Sąd Apelacyjny w Warszawie nie oddalił zarzutu błędnego zasądzenia przez Sąd I instancji odsetek za okres od dnia 1 sierpnia 2013 do 2 czerwca 2020 r. włącznie” (pisownia oryginalna, s. 1-2 pisma z 26 stycznia 2022 r.).

W odpowiedzi na skargę pozwana wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powodów kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu z uwagi na wystąpienie nieusuwalnego braku konstrukcyjnego skargi.Stosownie do art. 3984 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części (pkt 1), oraz przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. skarga taka powinna zawierać wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3).

Wskazane elementy skargi mają charakter konstrukcyjny, a ich brak nie podlega usunięciu. Wniosek taki wynika z porównania treści art. 3986 § 2 k.p.c. in medio z art. 3986 § 1 k.p.c. Tylko drugi z tych przepisów dopuszcza sanowanie określonych braków skargi kasacyjnej; nie dotyczy to jednak braków odnoszących się do wymienionych na wstępie elementów konstrukcyjnych skargi (zob. postanowienie SN z 29 października 2021 r., V CSK 31/21, i przywołane tam orzecznictwo).Określenie zakresu zaskarżenia ma fundamentalne znaczenie dla skargi kasacyjnej, gdyż wyznacza zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej (art. 39813 § 1 in principio k.p.c.).

Z tego względu niedopuszczalne jest zastępowanie strony i samodzielne uzupełnianie skargi przez Sąd, w tym w drodze przyjęcia, że zamierzony zakres zaskarżenia został odpowiednio skorelowany z treścią wniosków skargi. Wypada przy tym zauważyć, że wymagania enumerowane w art. 3984 § 1 k.p.c. są jasno wyrażone w przepisach oraz dobrze rozeznane w orzecznictwie i nauce prawa, a sankcja za ich niespełnienie precyzyjnie określona w art. 3986 § 2 k.p.c.Powodowie nie spełnili pierwszego z przytoczonych wyżej wymagań. W skardze kasacyjnej nie wskazano bowiem zakresu, w jakim zakwestionowany został wyrok Sądu Apelacyjnego.

Wprawdzie określone założenia w tym zakresie można byłoby poczynić na podstawie treści wniosków kasacyjnych, jednak działanie takie wykraczałoby poza sferę przyjaznej interpretacji wniosków i oświadczeń procesowych oraz stanowiłoby w istocie przejaw zastępowania działań strony (reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika) aktywnością samego Sądu (zob. postanowienie SN z 20 lipca 2023 r., I CSK 4971/22, oraz przywołane tam orzecznictwo). Odmienne konkluzje co do niespełnienia konstrukcyjnych wymagań skargi kasacyjnej nie wynikają z faktu złożenia przez skarżących pisma z 26 stycznia 2022 r.

Określenie w tym piśmie zakresu zaskarżenia nastąpiło bowiem po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem pogląd o tym, że na skutek wniesienia wspomnianego pisma skarga jest pozbawiona braków konstrukcyjnych, mógłby być uzasadniony jedynie wówczas, gdyby powodowie wskazali zakres zaskarżenia jeszcze w okresie, w którym dopuszczalne jest wniesienie skargi kasacyjnej – czy to po samodzielnym dostrzeżeniu braku, czy na skutek ewentualnej aktywności Sądu (co zdarza się w praktyce, mimo że do podjęcia takiej aktywności nie ma podstawy w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego).Podsumowując, należy wskazać, że skarga kasacyjna, jako obarczona nieusuwalnym brakiem konstrukcyjnym, podlegała odrzuceniu przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. Wobec nieodrzucenia jej przez Sąd drugiej instancji, skarga podlegała odrzuceniu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.), ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Beata Janiszewska Jacek Grela Mariusz Załucki [J.T.]r.g.