II CSKP 1707/22 · Sąd Najwyższy

II CSKP 1707/22 POSTANOWIENIE 23 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)‎SSN Paweł Grzegorczyk‎SSN Karol Weitz (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 maja 2025 r. w Warszawie‎skargi kasacyjnej Gminy N.‎od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie‎z 20 października 2021 r., IV Cz 690/21,‎w sprawie z powództwa Gminy N.‎przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎o zapłatę, uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego w Legionowie z 28 stycznia 2021 r., I C 1179/20 i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Paweł Grzegorczyk Grzegorz Misiurek Karol Weitz(M.M.)

UZASADNIENIE

Powódka Gmina N. pozwem z 28 lipca 2020 r. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwoty 50 000 zł z odsetkami ustawowymi od 27 marca 2019 r. do dnia zapłaty.Postanowieniem z 28 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w Legionowie odrzucił pozew. Sąd ustalił, że w zakończonej prawomocnie nakazem zapłaty sprawie ‎I Nc 26/19 orzeczono już o roszczeniu powódki o zapłatę takiej samej kwoty z tego samego tytułu, tj. naprawienia szkody z powodu niewykonania przez pozwaną umowy sprzedaży energii.

Wprawdzie w sprawie I Nc 26/19 powódka zastrzegała, że dochodzi tylko części z całego należnego jej z tego tytułu roszczenia, tj. kwoty 388 137/54 zł, jednak w niniejszej sprawie o dalszą jego część oparła swoje żądanie na tej samej podstawie faktycznej i tych samych dowodach, co, zdaniem Sądu, uniemożliwia ustalenie, że nowa sprawa dotyczy innej części zadłużenia pozwanej względem powódki, gdyż powódka nie zdywersyfikowała obu części roszczenia pod kątem dowodowym, tj. faktur, z których wywodzi te części. ‎W ocenie Sądu, oznacza to, że zachodzi tożsamość roszczeń zgłoszonych w obu sprawach, co uzasadniało odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Zażalenie na postanowienie z 28 stycznia 2021 wniosła powódka.

Postanowieniem z 20 października 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie oddalił zażalenie, podzielając w pełni ustalenia i ocenę prawną przyjęte przez Sąd pierwszej instancji. Skargę kasacyjną na postanowienie z 20 października 2021 r. wywiodła powódka. Zarzucając naruszenie art. 199 §1 pkt 2 oraz art. 366 w związku ‎z art. 385 i z art. 397 § 3 k.p.c. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego w Legionowie ‎z 28 stycznia 2021 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Według skarżącej, naruszenie przepisów objętych zarzutem kasacyjnym polegało na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest roszczenie tożsame z roszczeniem, o którym prawomocnie orzeczono ‎w sprawie I Nc 26/19, podczas gdy pozew wniesiony w niniejszej sprawie ma za przedmiot dalszą część roszczenia z tytułu szkody poniesionej przez powódkę wskutek zaprzestania dostarczania energii elektrycznej przez pozwaną, ponad kwotę zasądzoną prawomocnym nakazem zapłaty w sprawie I Nc 26/19 i wobec tego brak podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzi przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej.W sytuacji, w której powód uważa, że przysługuje mu wobec przeciwnika procesowego wynikające z określonego stosunku prawnego roszczenie ‎o spełnienie świadczenia, które jest podzielne, może on – według swojego wyboru – dochodzić tego świadczenia albo w całości w jednym procesie, albo w części bądź w częściach w więcej niż jednym procesie (proces o część takiego roszczenia z danego stosunku prawnego jest wtedy nazywany procesem częściowym).

‎W omawianej sytuacji proces o część świadczenia z danego stosunku prawnego nie tworzy stanu zawisłości wobec procesu o kolejną jego część z tego stosunku, ‎a prawomocne rozstrzygnięcie w pierwszym procesie częściowym nie tworzy przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej dla dopuszczalności kolejnego albo kolejnych procesów częściowych o dalsze (kolejne, inne części świadczenia). Procesy o poszczególne (różne, inne) części świadczenia z tego samego stosunku prawnego mają różne przedmioty, chociaż ich podstawa faktyczna i prawna jest co do zasady zbieżna (tożsama), gdyż chodzi o części świadczenia wynikające z tego samego stosunku prawnego.

To co przesądza, ‎o tym, że procesy o części świadczenia z tego samego stosunku prawnego mają różne przedmioty, to okoliczność, że chodzi w nich każdorazowo o inne, różne, części tego świadczenia wynikające z tego samego stosunku prawnego. Żadna dalej idąca indywidualizacja przedmiotów procesów częściowych w stosunku siebie nie wchodzi w rachubę i nie jest konieczna.Przyjmując przedstawiony punkt widzenia należało uznać, że między przedmiotem sprawy, w której zapadło postanowienie zaskarżone skargą kasacyjną a przedmiotem zakończonej prawomocnym nakazem zapłaty sprawy I Nc 26/19 nie zachodziła tożsamość, wobec czego nakaz ten nie kreował przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej wobec postępowania w niniejszej sprawie i nie było podstaw do odrzucenia w niej pozwu.

Zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. był wobec tego uzasadniony, przy czym naruszenia tego dopuściły się sądy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie, co uzasadniało uchylenie nie tylko zaskarżonego postanowienia, lecz również poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego w Legionowie z 28 stycznia 2021 r.Z tych względów, na podstawie art. 39815 §1 oraz art. 108 § 2 w związku ‎z art. 391 § 1 i z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Paweł Grzegorczyk Grzegorz Misiurek Karol Weitz (M.M.)[r.g.]