II CSK 84/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 84/06

POSTANOWIENIE

Dnia 30 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi "O." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w K.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 lutego 2005 r., w sprawie z wniosku Wytwórni

Wody Źródlanej […] Spółki Akcyjnej

w K. w upadłości

przy uczestnictwie "O." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w K., T. K. i nadzorcy sądowego J. P.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 30 sierpnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni Wytwórni Wody Źródlanej […] w upadłości

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 22 lipca 2005 r.,

I. uchyla

zaskarżone

postanowienie

i

odrzuca

skargę

o wznowienie postępowania,

II. zasądza

od

z ograniczoną

uczestniczki

postępowania

odpowiedzialnością

w

K. "O."

Spółki

na

rzecz

wnioskodawczyni Wytwórni Wody Źródlanej […] Spółki

Akcyjnej w K. w upadłości kwotę 200 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Orzeczeniem z dnia 28 sierpnia 2004 r. referendarz sądowy Sądu

Rejonowego w K. dokonał wpisu w dziale IV księgi wieczystej Kw […], w miejsce

dotychczasowego wierzyciela hipotecznego z tytułu hipoteki kaucyjnej w kwocie

250.000 zł B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., wnioskodawczyni Wytwórni Wody Źródlanej […]. Sąd Rejonowy w K., po rozpoznaniu skargi na to

orzeczenie

uczestniczki

postępowania

„O.”

Spółki

z ograniczoną

odpowiedzialnością, postanowieniem z dnia 28 października 2004 r. utrzymał w

mocy zaskarżony wpis uznając, że przedstawiona wraz z wnioskiem umowa

przelewu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką kaucyjną oraz treść księgi

wieczystej dawały podstawę do dokonania kwestionowanego wpisu.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 21 lutego 2005 r. oddalił

apelację uczestniczki postępowania „O.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w K. od postanowienia Sądu pierwszej instancji. Na skutek skargi wymienionej

uczestniczki postępowania, która nie została zawiadomiona o terminie rozprawy

apelacyjnej, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 22 lipca 2005 r. wznowił

postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia 21 lutego 2005 r.

i zmieniając to orzeczenie uchylił zaskarżony wpis, a wniosek o jego dokonanie

oddalił.

Sąd

Okręgowy

zaaprobował

stanowisko

apelującej

kwestionujące

prawidłowość wpisu zmiany wierzyciela hipotecznego. Wskazał przy tym, że

wniosek o dokonanie tego wpisu został złożony przez nabywcę wierzytelności po

wykreśleniu

dotychczasowego

wierzyciela

B. Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego, a więc w czasie, kiedy

zbywca zabezpieczonej wierzytelności już nie istniał. Zwrócił też uwagę na fakt, że

jakkolwiek umowa cesji wierzytelności mająca stanowić podstawę wpisu została

zawarta przez upoważnione organy obu stron, to jednak złożony na niej podpis

likwidatora cedenta (Spółki B.) nie został prawidłowo notarialnie poświadczony.

Uznanie przed notariuszem własnoręczności podpisu przez osobę pełniąca funkcję

likwidatora spółki dokonane po wykreśleniu tego podmiotu z rejestru nie spełnia

wymogu notarialnego poświadczenia podpisu w rozumieniu art. 88 prawa

o notariacie.

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach określonych w art.

3983 § 1 k.p.c. wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie:

-

art. 88 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jedn.: Dz. U.

z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) poprzez przyjęcie, że uznanie

własnoręczności podpisów przez osobę pełniącą w chwili cesji funkcję

likwidatora, dokonane już po wykreśleniu spółki z KRS, nie spełnia wymogów

przewidzianych w tym przepisie;

-

art. 6263 k.p.c. poprzez zastosowanie wznowienia postępowania

mimo

ustawowego zakazu w tym zakresie;

-

art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia podstawy

prawnej postanowienia i przyczyn potraktowania uznania własnoręczności

podpisu przed notariuszem jako nie spełniającego wymogów art. 88 Prawa

o notariacie.

Powołując

się

na

te

podstawy

skarżąca

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania „O.”

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skardze kasacyjnej nie można odmówić słuszności. Trafnie bowiem

zostało w niej podniesione, że zaskarżone postanowienie wydane zostało

z naruszeniem art. 6263 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu

wieczystoksięgowym nie stosuje się przepisów o wznowieniu postępowania.

Z brzmienia tego unormowania wynika jednoznacznie, że we wskazanym w nim

postępowaniu stosowanie art. 524 w zw. z art. 399 i nast. oraz art. 13 § 2 zostało

przez ustawodawcę wyłączone. Wyłączenie to - wbrew odmiennemu zapatrywaniu

uczestniczki postępowania wyrażonemu w odpowiedzi na skargę kasacyjną – nie

doznaje żadnych wyjątków, a wiec także w odniesieniu do podstawy wznowienia

z

przyczyny nieważności postępowania. Przyjęcie takiego rozwiązania, jako

harmonizującego z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jedn.: Dz. U.

z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.; dalej: „u.k.w.h.”), jest oczywiste. Zaakcentować

należy, że pogląd o niedopuszczalności wznowienia postępowania w postępowaniu

wieczystoksięgowym z tych samych przyczyn wyrażany był w judykaturze jeszcze

przed nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece dokonaną ustawą

z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece,

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 63, poz. 635),

która wprowadziła do kodeksu postępowania cywilnego przepisy art. 626 1 - 62613

regulujące postępowanie wieczystoksięgowe, w tym unormowanie wyłączające

expressis verbis stosowanie przepisów o wznowieniu postępowania (por. uchwałę

Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1969 r., III CZP 58/69, OSNC 1970/10/169).

Pogląd ten nie jest kwestionowany również w piśmiennictwie, w którym trafnie

wskazuje się, że ewentualne wadliwości wpisu w księdze wieczystej, nawet

wynikające z uchybień stanowiących podstawy wznowienia postępowania, mogą

być usuwane tylko w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.). Eliminacja błędnego wpisu

może nastąpić także poprzez jego zmianę ( wykreślenie ) jeżeli istnieje do tego

podstawa w dokumentach wskazanych w art. 31-34 u.k.w.h.

Zasadność podniesionego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzutu

naruszenia art. 6263 k.p.c. czyni zbędnym roztrząsanie pozostałych zarzutów, skoro

skarga o wznowienie postępowania wieczystoksięgowego podlega odrzuceniu jako

niedopuszczalna (art. 410 w zw. 6263 i art. 13 § 2 k.p.c.).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 19 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.

db