II CSK 799/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 799/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)‎SSN Monika Koba‎SSN Marian Kocon (sprawozdawca) w sprawie z wniosku K. P. i E.P.‎przy uczestnictwie J. S.‎o zniesienie współwłasności,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 września 2016 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.‎z dnia 8 lipca 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej apelację wnioskodawców oraz orzekającej o kosztach postępowania apelacyjnego i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. zniósł współwłasność bliżej określonej nieruchomości przez podział w naturze. Rozliczając współwłaścicieli, nie uwzględnił dochodzonych przez wnioskodawców K. P. i E. P. kwot z tytułu wyłącznego posiadania tej nieruchomości przez uczestnika J. S. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. oddalił apelację wnioskodawców od tego postanowienia stwierdzając m. in., że wnioskodawcom nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie przez uczestnika z nieruchomości, gdyż nie podejmowali działań mających na celu objęcie jej w współposiadanie.Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w części oddalającej ich apelację - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 382, 233, 316, 328, 231 618 k.p.c., art. 206, 195, 222, 224 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia w zaskarżonym zakresie i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak to zostało wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2013 r., III CZP 88/12, naruszenie art. 206 k.c. następuje, gdy którykolwiek ze współwłaścicieli jest pozbawiony posiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej.

Współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. (OSNC 2013, nr 9, poz. 103). Pozbawienie możliwości wykonywania uprawnień wynikających z art. 206 k.c. jest bezprawne. W uzasadnieniu uchwały z dnia 19 marca 2013 r., III CZP 88/12, Sąd Najwyższy wskazał, że do naruszenia uprawnień z art. 206 k.c. nie dochodzi nie tylko wówczas, gdy współwłaściciele zawarli porozumienie określające inny od ustawowego sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo, gdy zostało wydane w tym przedmiocie orzeczenie sądu, ale także wówczas, gdy jeden ze współwłaścicieli zrezygnuje z wykonywania tego uprawnienia na rzecz innego lub innych współwłaścicieli.Sąd Okręgowy oddalił żądanie zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości wspólnej bowiem uznał, że poprzednik prawny skarżących J.

P. zrezygnował z współposiadania tej nieruchomości. Wyszedł przy tym z założenia, że skoro J. P. w czerwcu 1993 r. uzyskał postanowienie zabezpieczające dopuszczenie go do współposiadania i nie podjął prób jego realizacji, to uprawnione jest domniemanie nie tylko, iż zrezygnował z wykonywania uprawnień z art. 206 k.c., ale i braku przeszkód ze strony uczestnika w objęciu w współposiadanie. Zgodnie z art. 60 k.c. wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby ujawniające jej wolę w sposób dostateczny.

Niewątpliwie, także milczenie i zachowanie bierne, godzenie się na faktyczny sposób korzystania z nieruchomości, jest dorozumianym oświadczeniem woli. Niemniej jednak niepodobna podzielić poglądu, że okoliczności do których odwołał się Sąd Okręgowy pozwalają utożsamiać z rezygnacją poprzednika skarżących i skarżących z uprawnień wynikających z art. 206 k.c. W szczególności, że poprzednik prawny skarżących (skarżący) jako współwłaściciel godził się na korzystanie z nieruchomości jedynie przez uczestnika i nie żądał dopuszczenia do współposiadania.

Przemawiają przeciwko temu poglądowi już tylko dotyczące tej nieruchomości długoletnie postępowania sądowe między skarżącymi, potem skarżącymi a uczestnikiem. Nie można było, jak to błędnie uczynił Sąd Okręgowy, przywiązywać decydującego znaczenia do faktu, że poprzednik prawny skarżących nie podjął prób realizacji postanowienia zabezpieczającego dopuszczenie do współposiadania.Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennych założeń, postanowienie tego Sądu w zaskarżonym zakresie nie mogło się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. jw eb