II CSK 699/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 699/10

POSTANOWIENIE

Dnia 11 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa Marty G.

przeciwko Markowi G.

o odwołanie darowizny,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 lipca 2010 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. oddala wniosek pełnomocnika powódki o przyznanie

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym,

3. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego

w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą

mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do

rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Pełnomocniczka powódki w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 15 lipca 2010 r. wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania oparła

na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zgodnie z ugruntowany w doktrynie i judykaturze poglądem zagadnienie

prawne może uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko wtedy,

gdy jest zagadnieniem istotnym, a więc jeszcze nierozstrzygniętym, mającym

znaczenie dla rozpoznania sprawy oraz rozwoju prawa i praktyki sądowej.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnieniu poruszone zostały kwestie dotyczące dopuszczalności apelacji

i granic jej zaskarżenia w kontekście wadliwego określenia przez skarżącą

wartości przedmiotu zaskarżenia.

Granic zaskarżenia – co nie wymaga bliższego uzasadnienia – nie

wyznacza wartość przedmiotu zaskarżenia podana w apelacji. Choćby była ona

niewłaściwa nie decyduje też o dopuszczalności apelacji. Dlatego jako oczywiście

bezzasadne potraktować należało twierdzenie autorki skargi kasacyjnej, które

miałoby

uzasadniać

wniosek

o

przyjęcie

skargi

do

rozpoznania,

że

niezweryfikowanie przez sąd podanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia

rodzi – wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy – zagadnienie prawne

sprowadzające się do pytania: ”czy Sąd Apelacyjny, rozstrzygając w sprawie, nie

wyszedł poza granice zaskarżenia i czy apelacja była w takim wypadku

dopuszczalna”. Jest oczywistym, że bez względu na wskazaną w apelacji wartość

przedmiotu zaskarżenia apelacja przysługiwała od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 18 listopada 2009 r. Skoro wyrok ten został zaskarżony w całości, to

okoliczność, że wartość przedmiotu zaskarżenia została przez apelującą zaniżona,

nie pozbawiała Sądu Apelacyjnego możliwości wydania wyroku zmieniającego

w całości zaskarżone orzeczenie. Wprawdzie sąd w razie stwierdzenia, że podana

w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia – w świetle granic zaskarżenia

wskazanych w apelacji – budzi zastrzeżenia, powinien wydać postanowienie,

w którym określi właściwą (wyższą) wartość przedmiotu zaskarżenia oraz wezwie

do uiszczenia brakującej opłaty – pod rygorem odrzucenia apelacji, jednak, gdy

tego nie uczyni, nie usprawiedliwia

to zgłaszania w podstawach skargi oraz

wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania zarzutów oraz formułowania „istotnego

zagadnienia prawnego” dotyczącego dopuszczalności apelacji oraz przekroczenia

przez Sąd drugiej instancji granic zaskarżenia.

Skoro uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

było oczywiście bezzasadne należało orzec, jak w pkt 1 sentencji (art. 3989 § 2

k.p.c.). Z tych samych względów nie było podstaw do przyznanie autorce skargi

kasacyjnej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podstawę

prawną ich przyznania dla adwokata ustanowionego przez sąd stanowią przepisy

§ 2 ust.1, 2 zd.1 i ust. 3 w zw. z § 19 - 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu, dalej: „rozp.opł.adw.”(Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm. ), a w przypadku,

gdy jest nim radca prawny - § 2 ust. 1 i 2 zd. 1 i ust. 3 w zw. z § 15 – 17

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu, dalej: „rozp. opł.radc.” (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm. ). Zgodnie z tymi

przepisami sąd, określając wysokość opłaty za czynności adwokata (radcy

prawnego) bierze pod uwagę charakter sprawy, niezbędny nakład i wkład pracy

adwokata (radcy prawnego) w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97, (OSNC

1998, nr 3, poz.40) podniósł, że ratio legis ustanowionego przymusu adwokackoradcowskiego do wnoszenia kasacji (aktualnie skargi kasacyjnej) ma na celu

zapewnienie temu środkowi prawnemu odpowiedniego poziomu. Od adwokata

(jako profesjonalisty) wnoszącego skargę kasacyjną należy przeto wymagać nie jak od laika - tylko minimalnej znajomości przepisów kodeksu postępowania

cywilnego, dotyczących skargi kasacyjnej, lecz także znajomości odpowiedniej do

pełnionego zawodu. Strona, ustanawiając adwokata pełnomocnikiem i uiszczając

opłaty za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru

sprawiedliwości, ma zatem prawo spodziewać się i wymagać, by czynności te

wykonane zostały profesjonalnie.

W sposób profesjonalny, a więc z pełną znajomością obowiązujących

przepisów oraz wiedzy niezbędnej przy podejmowaniu czynności mających na celu

ochronę

praw osoby reprezentowanej powinny być wykonywane czynności

adwokata (radcy prawnego) ustanowionego przez sąd.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że czynności

adwokata

ustanowionego

z

urzędu,

które

są

sprzeczne

z

zasadami

profesjonalizmu, wywołując skutek w postaci odrzucenia środka prawnego, nie

uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (postanowienie

Sądu Najwyższego z 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz.123).

W postanowieniu z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07 (OSNC 2008, nr 3,

poz.41) Sąd Najwyższy uznał, że adwokat, decydując się na wniesienie środka

prawnego oczywiście bezzasadnego, nie może skutecznie domagać się przyznania

od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie

jest bowiem udzieleniem „pomocy prawnej” w rozumieniu § 19 rozp.opł.adw.

sporządzenie zażalenia, które jako oczywiście bezzasadne, podlegało oddaleniu.

Przyjąć należy, że sprzeczne z zasadami profesjonalizmu jest nie tylko

sporządzenie przez adwokata (radcę prawnego) środka prawnego podlegającego

odrzuceniu albo oczywiście bezzasadnego, jest nim także sporządzenie skargi

kasacyjnej, w której uzasadnienie wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania jest

oczywiście bezzasadne. Adwokat (radca prawny) ustanowiony w związku

z postępowaniem kasacyjnym, nie mając argumentów, które uzasadniałyby

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, co w istocie równoznaczne

jest ze stwierdzeniem braku podstaw do jej wniesienia, ma możliwość sporządzenia

– zamiast skargi kasacyjnej – opinii, o której mowa w art.118 § 5 k.p.c., wnosząc

o przyznanie wynagrodzenia zgodnie z § 13 ust. 4 pkt 2 rozp.opł.adw. (§ 14 ust. 2

pkt 2b rozp.opł.radc.).

Z tych względów wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym został oddalony.

Wobec tego, że pozwany nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną

w przewidzianym prawem terminie (art. 3987 § 1 k.p.c.) nie było podstaw do

zasądzenia żądanych w piśmie z dnia 28 grudnia 2010 r. kosztów postępowania

kasacyjnego.