II CSK 696/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 696/16 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z powództwa D. S. i T. S. ‎przeciwko M. C. ‎o zapłatę, oraz z powództwa wzajemnego M. C. przeciwko D. S. i T. S. o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 kwietnia 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej - powódki wzajemnej M. C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w części nieodrzuconej przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 2 września 2016r., 2. zasądza od M. C. na rzecz D. S. i T. S. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. przyznaje adw. A. Z. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (...) kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej M. C. w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Poddając skargę kasacyjną M. C. ocenie w części nieodrzuconej przez Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 2 września 2016 r. należało stwierdzić, co następuje: Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Pełnomocnik pozwanej M.

C. wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Istotne zagadnienie prawne miałoby się sprowadzać do pytania, „jaki jest zakres związania orzeczeniami sądów powszechnych w postępowaniu cywilnym, w świetle art. 365 § 1 k.p.c. w odniesieniu do skutków prawnych tych orzeczeń w postępowaniach odrębnych pod względem podmiotowych i przedmiotowym". W ocenie pełnomocnika pozwanej wykładnia art. 365 § 1 k.p.c. w tym zakresie jest źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawa.

Autor skargi podniósł jednocześnie, że „nieprawidłowa wykładnia tego przepisu w niniejszej sprawie doprowadziła do oczywistego niesłusznego i nieprawidłowego rozstrzygnięcia co uzasadnia stwierdzenie, że w niniejszej sprawie skarga jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.".Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, różni się od przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Ten sam problem prawny nie może być istotnym zagadnieniem, które z założenia jest problemem charakteryzującym się „nowością" i jednocześnie stanowić przedmiot rozbieżnej wykładni w orzecznictwie bądź wypowiedziach doktryny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2013 r., III SK 11/13, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2014 r., III SK 2/14, nie publ.).

Z treści uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że pełnomocnik powoda obie przesłanki potraktował zamiennie.Uzasadniając oczywistą zasadność skargi, pełnomocnik wskazał ponadto na naruszenie tego samego przepisu, którego potrzeba wykładni miała uzasadniać przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 oraz 2 k.p.c. Takie skonstruowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego niedopuszczalne. Przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określone w przepisach art. 3989 § 1 pkt. 1 lub 2 i 4 k.p.c. wzajemnie się wykluczają.

Skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego bądź których wykładnia wywołuje rozbieżność w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2008 r. III CSK 64/08, nie publ.).Wskazane wady konstrukcyjne skargi uniemożliwiły zbadanie występowanie w sprawie przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. Z treści skargi nie wynikało bowiem, czy przesłanką jej przyjęcia do rozpoznania ma być: występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżność w orzecznictwie sądowym (3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) czy oczywista zasadność skargi kasacyjnej (3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), ponieważ każda z tych przesłanek została uzasadniona identycznymi okolicznościami.

Obowiązkiem zawodowego pełnomocnika jest takie sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej oraz jego uzasadnienie, które umożliwia określenie na jakiej podstawie skarżący wnosi o przyjęcie skargi. Nie jest rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).Na wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. oraz § 2 pkt. 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.

U. z 2015 r. poz. 1800), natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 4 ust. 1 i 2 oraz § 8 pkt 6 i § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 22.X.2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). jw