II CSK 65/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 65/07

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

Prezes SN Tadeusz Ereciński

w sprawie z powództwa "Ż. " Spółki Akcyjnej z siedzibą w P.

przeciwko R. K.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 19 września 2006 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 września 2006 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w P.

W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuciła naruszenie prawa

materialnego – art. 60, 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 10 i 17 Prawa wekslowego, art.

6, 471, 476, 535, 481 § 1 i 2 k.c., art. 16 Prawa wekslowego oraz "art. 509 k.c. lub

art. 92112 k.c.", naruszenie przepisów postępowania wymienionych w pkt 4 skargi

i wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwana, prowadząc działalność gospodarczą, zawarła z "E." SA

(poprzednikiem prawnym strony powodowej) umowę o współpracy określającą

ramy prowadzenia przez pozwaną działalności handlowej na własny rachunek

i we własnym imieniu, lecz na zasadach określonych w umowie. Działalność

handlowa prowadzona była w lokalu - sklepie "Ż.", do którego tytuł prawny

przysługiwał spółce "E". Na zabezpieczenie roszczeń spółki z tytułu ewentualnego

nieuiszczenia wynagrodzenia i szkód wywołanych swoim działaniem pozwana i jej

mąż wystawili weksel in blanco, zawarto też porozumienie wekslowe. W wyniku

rozliczeń po rozwiązaniu umowy o współpracy strona powodowa domagała się

zapłaty z tytułu należności za dostarczony towar i w związku z tym wypełniła

weksel in blanco. Należność z tego tytułu w wysokości 68 071,67 zł stanowi

wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie.

Badając

skargę

kasacyjną

z

punktu

widzenia

przesłanek

jej

dopuszczalności rozważenia wymagała – zważywszy na wartość przedmiotu

zaskarżenia – kwestia czy zaskarżony wyrok wydany został w sprawie stricte

cywilnej, czy w sprawie gospodarczej. Zgodnie z art. 398 2 § 1 k.p.c. skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych,

w sprawach gospodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych.

Sprawa, w której wydany został zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu

Okręgowego rozpoznana została według przepisów o postępowaniu cywilnym

zwykłym, nie zaś o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych.

Okoliczność ta nie przesądza jednak o charakterze sprawy.

W świetle art. 4791 § 1 k.p.c., aby sprawa mogła być zakwalifikowana jako

gospodarcza, spełnione muszą być trzy warunki, mianowicie: 1) sprawa wynika ze

stosunku cywilnego, 2) stronami są przedsiębiorcy, 3) spór związany jest

z działalnością gospodarczą obu stron.

Nie budzi wątpliwości, że sprawa, w której wydany został zaskarżony wyrok

wynika ze stosunku cywilnego, a mianowicie umowy o współpracy z dnia 5 maja

2000 r., a wynikające z niej roszczenia zabezpieczone zostały wekslem

gwarancyjnym in blanco, o którym mowa w art. 10 Pr.weksl.

Wyjaśniając pojęcie „przedsiębiorcy” na potrzeby dokonania kwalifikacji

niniejszej

sprawy

można

ograniczyć

się

do

stwierdzenia,

że

pomimo

występujących różnic przy definiowaniu pojęcia „przedsiębiorcy” w licznych

ustawach (np. ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności

gospodarczej, Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.; ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, jedn. tekst: Dz.U. 2003 r. Nr 119, poz. 1117;

ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, jedn.

tekst: Dz.U. 2003 r. Nr 86, poz. 804, ze zm.; ustawa z dnia 28 marca 2003 r. –

Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), zakresem

cywilnoprawnego pojęcia przedsiębiorcy (art. 431 k.c.) objęte są wszystkie te

podmioty, które w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej są

przedsiębiorcami. Użyte w art. 4792 § 1 k.p.c. sformułowanie: „Przedsiębiorcami

są

w

szczególności

podmioty

określone

w

przepisach

o

działalności

gospodarczej…”, wskazuje, że stronami postępowania odrębnego w sprawach

gospodarczych mogą być również inne podmioty, niż wymienione w art. 4 ustawy

z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Według zaś tego

przepisu przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka

organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje

zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.

Zarówno strona powodowa (osoba prawna) jak i pozwany (osoba fizyczna)

spełniają, z punktu widzenia przesłanki podmiotowej, wymaganie konieczne do

uznania, że są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4792 § 1 k.p.c.

Ostatni warunek dotyczy pojęcia „działalności gospodarczej”. Zostało ono

zdefiniowane w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jako

zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz

poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana

w sposób zorganizowany i ciągły. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

stwierdzono, że działalność tę wyróżnia kilka cech charakterystycznych,

a mianowicie fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności i zysku lub

zasadzie

racjonalnego

gospodarowania,

działanie

na

własny

rachunek,

powtarzalność działań oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym (por. np.

uzasadnienia uchwał składów siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91, OSNCP 1992, nr 2, poz. 17 oraz z dnia

6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65, a także uchwały

z dnia 14 marca 1995 r., III CZP 6/95, OSNC 1995, nr 5, poz. 72). Nie ulega

wątpliwości, że zarówno pozwany, jak i strona powodowa prowadzili działalność

wyróżniającą się tymi cechami, i na tle tej działalności – w ramach „umowy

o współpracy gospodarczej” – powstał spór. Skoro więc spór powstał między

przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, to

spełniona została także przesłanka przedmiotowa pojęcia „sprawa gospodarcza”.

Nie

powinno

budzić zastrzeżeń

zakwalifikowanie niniejszej sprawy jako

gospodarczej.

Konkludując stwierdzić należy, że rozpoznawana sprawa jest sprawą

gospodarczą, podlegającą kompetencji sądu gospodarczego. Wobec tego, że nie

jest objęta działaniem art. 4792 § 2 pkt 1 k.p.c., to powinna zostać rozpoznana

według przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych (art.

4791 - 47922 k.p.c.). Okoliczność, że rozpoznał ją sąd w wydziale cywilnym według

przepisów o postępowaniu zwykłym, jest bez znaczenia dla kwalifikacji tej sprawy

jako gospodarczej, a nadto nie rodzi skutku nieważności postępowania (por.

uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1999 r., II CZ 160/90,

OSNCP 1991, nr 2, s. 32). Skoro w rozpoznawanej sprawie gospodarczej

wartością przedmiotu zaskarżenia jest kwota niższa, niż siedemdziesiąt pięć

tysięcy złotych, to skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (art. 398 2 § 1 k.p.c.).

Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

13 grudnia 2006 r., II CSK 447/06 (nie publ.).

Z przytoczonych względów należało skargę kasacyjną odrzucić (art. 398 6 §

3 k.p.c.).

jc