II CSK 641/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 641/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku D. S.

przy uczestnictwie R. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 7 czerwca 2011 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy w N. dokonał

podziału majątku wspólnego D. S. i R. S. w ten sposób, że

I.1. na wyłączną własność wnioskodawcy przyznał trzy nieruchomości gruntowe

(a,b,c) szczegółowo opisane w sentencji postanowienia, 2. na wyłączną własność

uczestniczce przyznał a) spółdzielcze prawo do lokalu oraz b) nieruchomość

gruntową, opisane w sentencji postanowienia,

II. tytułem dopłaty zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki 290.193 zł,

w ratach,

III. tytułem rozliczenia odszkodowania za kradzież samochodu zasądził od

uczestniczki na rzecz wnioskodawcy 12.250 zł z odsetkami od 20 czerwca 2008 r.,

IV. tytułem rozliczenia kredytów zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy

76.078,46 zł z odsetkami od 20 czerwca 2008 r.,

V. tytułem rozliczenia pożytków za korzystanie z nieruchomości gruntowej zasądził

od

wnioskodawcy

na

rzecz

uczestniczki

27.295,52

zł

z

odsetkami

od

uprawomocnienia się postanowienia,

VI. oddalił roszczenie uczestniczki o zwrot pożytków z innej nieruchomości

gruntowej,

VII. orzekł o kosztach postępowania.

Objęcie podziałem nieruchomość gruntowych i prawa do lokalu, a następnie

rozliczenie ich wartości, a nadto rozliczenie spłaconych przez wnioskodawcę

kredytów było następstwem przyjęcia przez Sąd Rejonowy, że uczestniczka

skutecznie uchyliła się od skutków oświadczenia woli wyrażonego w zawartej przez

małżonków w dniu 15 września 2006 r. umowy o częściowym podziale majątku

dorobkowego, jako złożonego pod wpływem błędu.

Apelacje od tego postanowienia złożyli wnioskodawca i uczestniczka.

Wnioskodawca zaskarżył postanowienie w części, w jakiej Sąd Rejonowy objął

podziałem majątek już podzielony umową z dnia 15 września 2006 r. (punkty

I.1lit.,,a” i I.2lit.,,a”), kwestionując stanowisko Sądu co do skutecznego uchylenia się

uczestniczki od złożonego w umowie oświadczenia woli i przyznanie w związku

z tym uczestniczce nieruchomości gruntowej opisanej w pkt I.2 lit ,,b” oraz

zaskarżył postanowienie w punkcie drugim orzekającym o dopłacie, kwestionując

wysokość tej dopłaty. Domagał się zmiany postanowienia przez uchylenie punktów

I.1lit.,,a” i I.2lit.,,a” oraz przyznania mu na własność pozostałych nieruchomości,

w tym opisanej w pkt I.2 lit ,,b” oraz obniżenia dopłaty do kwoty 81.892,50 zł

ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uczestniczka zaskarżyła postanowienie w punktach III i IV w części

orzekającej o dacie płatności odsetek, w punkcie V w części w jakiej Sąd nie orzekł

o pożytkach z kolejnej działki oraz w punkcie VII orzekającym o kosztach

postępowania.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w P., aprobując

stanowisko Sądu Rejonowego co do skutecznego uchylenia się uczestniczki od

skutków oświadczenia woli, ale zauważając błędne, z innych przyczyn, ustalenie

wysokości dopłaty, orzekł w sposób następujący:

I. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:

1. zasądzoną w punkcie II postanowienia dopłatę obniżył do kwoty 149.742,50 zł ,

2. w punktach III i IV – inaczej określił datę płatności odsetek,

3.w punkcie VII – inaczej orzekł o kosztach sądowych,

II. oddalił w pozostałej części obie apelacje,

III. orzekł o kosztach postępowania odwoławczego.

W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego wnioskodawca

zarzucił naruszenie art. 84 w związku z art. 88 § 2 k.c. przez niewłaściwe

zastosowanie z uwagi na to, że nie było podstawy do przyjęcia, iż uczestniczka

działała pod wpływem błędu, a przy przyjęciu błędu – że nie uchybiła rocznemu

terminowi do złożenia oświadczenia. W związku z tak ujętymi zarzutami

wnioskodawca wskazał, że zaskarża postanowienie ,,w zakresie, w jakim przyjęto,

że uczestniczka skutecznie uchyliła się od skutków prawnych oświadczenia woli

wyrażonego w akcie notarialnym..., co doprowadziło do zasądzenia nadmiernej

dopłaty należnej uczestniczce w wysokości 149.752,50 zł zamiast prawidłowej

kwoty 60.096,50 zł”, i wnosił ,,o uchylenie i zmianę wyroku Sądu Okręgowego

poprzez zmianę pkt I.1 zaskarżonego postanowienia poprzez obniżenie zasądzonej

dopłaty z kwoty 149.752,50 zł do kwoty 60.096,50 zł”. Wartość przedmiotu

zaskarżenia została określona na kwotę 165.000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie

i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3).

Wymagania te stanowią elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Skarżący musi

zatem jasno i jednoznacznie wskazać, czy zaskarża orzeczenie w całości czy

w części, a jeżeli w części, to jaką część tego orzeczenia obejmuje skargą

kasacyjną. Określenie to powinno być precyzyjne i nie może budzić wątpliwości,

ponieważ Sąd Najwyższy nie może uchylić ani uchylić i zmienić niezaskarżonej

części orzeczenia sądu drugiej instancji, nawet jeżeli zapadło ono z pogwałceniem

istotnych przepisów prawa (art. 39813 § 1 k.p.c.). W zgodzie z podanym zakresem

zaskarżenia, w sprawach o prawa majątkowe, pozostawać musi wskazana przez

skarżącego wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 398 4 3 k.p.c.). Ponadto,

w zgodzie z zakresem zaskarżenia winien być sformułowany wniosek kasacyjny,

o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia w całości lub w części. Nie ulega

wątpliwości, że w logicznym związku z zakresem zaskarżenia muszą pozostawać

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (art. 3984 1pkt 2 k.p.c.).

Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie spełnia powyższych wymagań.

Wyżej przytoczono sformułowanie zawarte w części wstępnej skargi kasacyjnej

wnioskodawcy, z którego ma wynikać zakres zaskarżenia. To sformułowanie nie

precyzuje, który punkt postanowienia został zaskarżony. Zakres zaskarżenia został

przez wnioskodawcę ujęty opisowo: ,,w zakresie w jakim przyjęto...”. Skoro

podstawa skargi i jej uzasadnienie zmierzają do podważenia oceny Sądu

Okręgowego, co do skutecznego uchylenia się uczestniczki od skutków

oświadczenia woli w postaci częściowo dokonanego przez małżonków podziału

majątku dorobkowego, to przypuszczać należałoby, że interes wnioskodawcy

doznałby zaspokojenia, gdyby doszło do uwzględnienia jego apelacji w szerszym

zakresie niż uczyniono to postanowieniem Sądu Okręgowego. Na skutek apelacji

wnioskodawca uzyskał już obniżenie (aczkolwiek z innej przyczyny) dopłaty z kwoty

290.193 zł do kwoty 149.742,50 zł. Nie uzyskał jednak dalszej jej redukcji, ani też

zaspokojenia w zakresie sposobu podziału, a to wobec nieuwzględnienia zarzutów,

o których była mowa i – jak należałoby domniemywać – stan ten podważa skargą

kasacyjną. Przy takim rozumieniu opisowo przedstawionych w skardze granic

zaskarżenia, oznaczałoby to, że wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu

odwoławczego w punkcie II, w części oddalającej jego apelację. Tak rozumianemu

zakresowi zaskarżenia powinien towarzyszyć wniosek kasacyjny dotyczący tego

właśnie rozstrzygnięcia. Tymczasem, we wniosku kasacyjnym skarżący domaga

się ,,uchylenia i zmiany wyroku Sądu Okręgowego poprzez zmianę pkt I.1

zaskarżonego postanowienia poprzez obniżenie zasądzonej dopłaty z kwoty

149.752,50 zł do kwoty 60.096,50 zł”. Literalne brzmienie wskazywałoby, że

wnioskodawca wyraża oczekiwanie ingerencji przez Sąd Najwyższy w to

rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego, które jest następstwem częściowego

uwzględnienia jego apelacji i tym samym musi być traktowane jako dla niego

korzystne. Wnioskodawca nie ma interesu prawnego (gravamen) w zaskarżaniu

orzeczenia w części, która jest dla niego korzystna. Ponadto, tak skonstruowany

wniosek niewątpliwie rozmija się z podstawą skargi i jej uzasadnieniem.

Wniosek

kasacyjny

skarżącego

odczytywać

niewątpliwie

należy

jako

doprecyzowanie opisowego zakresu zaskarżenia, zamieszczonego w części

wstępnej skargi; jego treść wskazuje, że skarżący skoncentrował się wyłącznie na

wysokości

dopłaty.

,,doprowadziła

do

Wskazywanie,

zasądzenia

że

wadliwość

nadmiernej

dopłaty

rozstrzygnięcia,

należnej

która

uczestniczce

w wysokości 149.752,50 zł zamiast prawidłowej kwoty 60.096,50 zł ”, powinna być

skorygowana orzeczeniem Sądu Najwyższego ,,poprzez obniżenie zasądzonej

dopłaty z kwoty 149.752,50 zł do kwoty 60.096,50 zł ” jednoznacznie wskazuje, że

to różnica tych kwot, równa kwocie 89.656 zł, objęta jest zaskarżeniem. Kwota ta

nie pozostaje w żadnym logicznym związku z wartością przedmiotu zaskarżenia

określoną w skardze kasacyjnej na kwotę 165.000 zł. Określenie natomiast przez

wnioskodawcę wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 89.656 zł czyniłoby

skargę kasacyjną niedopuszczalną zgodnie z art. 5191§2k.p.c.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że Sąd Najwyższy nie jest ani

zobowiązany ani uprawniony do dokonywania wykładni użytych przez skarżącego

sformułowań dla ustalenia zakresu zaskarżenia, rozumienia, w sposób korzystny

dla skarżącego, wniosków kasacyjnych, ani dociekania przyczyn wskazania jakiejś

kwoty jako wartości przedmiotu zaskarżenia. Skarga kasacyjna jest wyjątkowo

sformalizowanym środkiem zaskarżania prawomocnych orzeczeń, powinna być

sporządzona w sposób odpowiadający wymogom ustawowym (art. 398 4 §1 k.p.c.).

Naruszenie tych wymogów skutkuje jej odrzuceniem .

Z tych też przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3986§ 2 i 3 k.p.c.,

odrzucił skargę kasacyjną.

es