Supreme Court dismissed appeal; municipal first right of purchase extinguished perpetual use right upon declaration.

Sygn. akt II CSK 621/11

POSTANOWIENIE

Dnia 11 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Miasta i Gminy S.

przy uczestnictwie B. B.

o wykreślenie z księgi wieczystej nr … wpisów

prawa użytkowania wieczystego ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 lipca 2012r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 24 maja 2011 r.,

1) oddala skargę kasacyjną

2) zasądza od uczestniczki na rzecz wnioskodawczyni kwotę

120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r.,

Sąd Okręgowy w P. w pkt 1.

dokonał sprostowania, a w pkt 2. oddalił apelację uczestniczki B. B. od

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 23 marca 2011 r., wydanego w sprawie

z wniosku Miasta i Gminy S., którym utrzymano w mocy wpis dokonany przez

referendarza sądowego w dniu 29 grudnia 2010 r. w Księdze Wieczystej nr …,

polegający na wykreśleniu wpisów dotyczących użytkowania wieczystego gruntu.

Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął następujące ustalenia

i wnioski.

Księga Wieczysta nr … prowadzona była dla ujawnienia stanu prawnego

nieruchomości gruntowej niezabudowanej, będącej przedmiotem własności Miasta i

Gminy S. i oddanej w użytkowanie wieczyste B. B. W akcie notarialnym

sporządzonym przez notariusza U. S.

w dniu 28 września 2010 r.,

B.B.

zobowiązała się sprzedać B. R. użytkowanie wieczyste tej nieruchomości pod

warunkiem, że Miasto i Gmina S. nie wykona prawa pierwokupu. Jednak w akcie

notarialnym sporządzonym przez tego notariusza

w dniu 28 października 2010 r.,

Miasto i Gmina S.złożyła oświadczenie o skorzystaniu z przysługującego jej prawa

pierwokupu. Do aktu tego przedłożona została uchwała nr …. Rady Miejskiej w S. z

dnia 29 września 2004 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i

obciążania nieruchomości oraz ich dzierżawienia lub wynajmowania na okres

dłuższy niż trzy lata, zmieniona uchwałą nr 1/2007 z dnia 25 września 2007 r. Do

aktu tego przedłożone zostały również zarządzenie nr … Burmistrza Miasta i Gminy

S. z dnia 26 października 2010 r. w sprawie skorzystania z prawa pierwokupu oraz

oświadczenie Skarbnika Gminy S. z dnia 26 października 2010 r. stwierdzające, że

posiada on środki finansowe niezbędne do wykonania prawa pierwokupu.

Powyższe dokumenty, za wyjątkiem wspomnianej uchwały Rady Miejskiej w S.

dołączone zostały do wniosku Miasta i Gminy S. o wykreślenie z Księgi wieczystej

nr … wszelkich wpisów dotyczących użytkowania wieczystego. Na tej podstawie w

dniu 29 grudnia 2010 r. referendarz sądowy dokonał wykreślenia tych wpisów.

Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. Sąd Rejonowy nie uwzględnił skargi

uczestniczki B. B. i utrzymał w mocy wpis dokonany przez referendarza. Odnosząc

się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd Rejonowy przyjął, że art. 18 ust. 1 i

art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.

Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej – „u.s.g.”), regulujące kompetencje

rady gminy, nie znajdują zastosowania w sprawie, bowiem art. 109 ust. 4 ustawy z

dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz. U. z 2010

r., Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej – „u.g.n.”), według którego przysługujące gminie

prawo pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, stanowi przepis

szczególny względem art. 18 ust. 1 u.s.g. Sąd Rejonowy wskazał, że prawo

pierwokupu wykonywane jest w ramach środków finansowych przeznaczonych na

ten cel w budżecie gminy, który uchwalany jest przez radę gminy, przez co

decyduje ona o zakresie wykonywania tego prawa. Natomiast w rozpoznawanej

sprawie do wniosku o wpis dołączone zostało oświadczenie skarbnika, z którego

wynika, że wykonanie prawa pierwokupu mieściło się w granicach budżetu Miasta

i Gminy S.

Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestniczki, podzielając ustalenia i wnioski

Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego nie doszło do naruszenia art. 6268

§ 2 w zw. z art. 233 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., bowiem dokumenty dołączone do

wniosku wystarczały do dokonania wpisu. Wbrew twierdzeniom zawartym

w apelacji, Sąd Rejonowy nie przyjął, że wyżej wymieniona uchwała Rady Miejskiej

w S. upoważniała Burmistrza Gminy i Miasta S. do złożenia oświadczenia o

wykonaniu prawa pierwokupu użytkowania wieczystego, a jedynie uznał, że do

złożenia takiego oświadczenia nie była

konieczna

wcześniejsza uchwała

wyrażająca zgodę na skorzystanie z tego prawa. Uchwała ta nie była dokumentem

stanowiącym podstawę wpisu. Sąd Okręgowy, odwołując się do regulacji

dotyczących prawa pierwokupu zawartych w przepisach Kodeksu cywilnego oraz w

art. 109 i 110 u.g.n., podzielił pogląd, że art. 109 ust. 4 u.g.n. jest przepisem

szczególnym względem art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. Według Sądu, zakres

kompetencji rady gminy oraz wójta, burmistrza albo prezydenta został wyraźnie

rozgraniczony. Wskazuje na to treść art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. oraz art. 30 ust.

1 i ust. 2 pkt 3 u.s.g. Gospodarowanie mieniem gminy jest pojęciem szerokim,

pozwala wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi na samodzielne podejmowanie

decyzji bez uzyskiwania zgody rady gminy z wyjątkiem spraw, które zostały

zastrzeżone dla rady gminy, tak jak w przypadku art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g.

Ponieważ uprawnienia rady gminy w takim zakresie stanowią wyjątek od zasady

wyłączności wójta, burmistrza albo prezydenta, poszczególne przepisy zawierające

kompetencje rady do dokonywania określonych czynności należy wykładać ściśle.

Sąd Okręgowy podkreślił, że uchwały rady gminy mają walor aktów prawa

miejscowego, stąd nie tylko ich podstawa prawna musi być wyraźnie określona

przepisami prawa, ale również ich treść powinna być emanacją tego, na co

ustawodawca zezwolił. Realizację prawa pierwokupu ustawodawca w art. 109 ust.

4 u.g.n. powierzył wyłącznie wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, który

jako organ osoby prawnej wykonuje je przez złożenie oświadczenia woli w formie

aktu notarialnego u notariusza sporządzającego umowę sprzedaży zgodnie z art.

110 ust. 4 w zw. z ust. 3 u.g.n. Powierzając w art. 109 ust. 4 u.g.n. wójtowi,

burmistrzowi albo prezydentowi wykonywanie prawa pierwokupu, ustawodawca nie

wskazał na jakikolwiek udział rady gminy przy tej czynności, tak jak na przykład w

art. 68 ust. 1 u.g.n. Wskazanie przez ustawodawcę organu wykonującego prawo

pierwokupu nie może mieć jedynie charakteru porządkowego. Sformułowanie

„wykonuje” nie jest bowiem czynnością faktyczną, ale stanowi uprawnienie

materialnoprawne o skutkach rzeczowych. W ocenie Sądu Okręgowego, skoro

ustawodawca wyraźnie określił właściwość wójta, burmistrza albo prezydenta do

wykonywania prawa pierwokupu, to jego wykonywanie nie wymaga zgody rady

gminy. Samodzielność wójta, burmistrza albo prezydenta przy wykonywaniu prawa

pierwokupu nie oznacza jednak braku nadzoru ze strony rady gminy. Na podstawie

art. 30 ust. 1 i ust. 3 u.s.g. rada gminy może bowiem zobowiązać wójta, burmistrza

albo prezydenta do wykonania albo zaniechania wykonania prawa pierwokupu w

określonym przypadku. Poza tym prawo pierwokupu może zostać wykonane

jedynie w ramach środków finansowych przeznaczonych na ten cel w budżecie

uchwalanym przez radę gminy. Sąd Okręgowy nie uwzględnił także zarzutu

naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., wskazując, że Sąd Rejonowy

wskazał na jakich dokumentach oparł ustalenia faktyczne, przytoczył podstawę

prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił swoje stanowisko. Sąd Okręgowy podkreślił, że

dla

rozstrzygnięcia

nie

była

istotna

okoliczność,

iż w akcie

notarialnym

obejmującym oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powołana została

uchwała nr … Rady Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. Bez znaczenia było

także to, czy burmistrz, składając oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu,

przekonany był o tym, że powinien dysponować uchwałą rady gminy wyrażającą

zgodę na dokonanie takiej czynności prawnej. O tym, czy uchwała taka jest

potrzebna,

decyduje

bowiem

ustawa,

a

nie

przekonanie

składającego

oświadczenie.

Uczestniczka

wniosła

skargę

kasacyjną

od

postanowienia

Sądu

Okręgowego, zaskarżając je w części oddalającej apelację.

W ramach podstawy przewidzianej w art. 3983 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. zarzuciła:

1) naruszenie art. 38 k.c. w zw. z art. 18 ust. 1 u.s.g., art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a

u.s.g., art. 30 ust. 1 u.s.g., art. 31 u.s.g., art. 1 ust. 1 pkt 4 u.g.n., art. 4 pkt 3b u.g.n.,

art. 109 ust. 4 u.g.n., art. 60 k.c. i art. 96 k.c. polegające na przyjęciu, że:

- dokonanie w imieniu gminy czynności cywilnoprawnej przekraczającej

zakres zwykłego zarządu mieniem gminy nie wymaga współdziałania rady gminy z

jej

organem

wykonawczym,

lecz

jest

pozostawione

jego

uznaniu

jako

gospodarowanie mieniem,

- złożenie przez organ wykonawczy gminy oświadczenia o wykonaniu prawa

pierwokupu nie musi być połączone z istnieniem uchwały rady gminy obejmującej

generalną albo indywidualną zgodę na nabywanie własności nieruchomości lub

użytkowania wieczystego,

- wykonanie przez organ wykonawczy gminy prawa pierwokupu stanowi

realizację własnych kompetencji tego organu niezależnych od kompetencji rady

gminy i limitowane jest jedynie istnieniem dostatecznych środków w budżecie

uchwalanym przez radę gminy,

- art. 109 ust. 4 u.g.n. stanowi przepis szczególny względem art. 18 ust. 2 pkt

9 lit. a u.s.g.,

2) naruszenie art. 110 ust. 4 pkt 2 u.g.n. polegające na przyjęciu, że w dniu

28 października 2010 r. Burmistrz Gminy i Miasta S. złożył niewadliwe

oświadczenie

o

wykonaniu

prawa

pierwokupu,

skutkujące

wygaśnięciem

użytkowania wieczystego.

Z kolei w ramach podstawy przewidzianej w art. 398 3 § 1 pkt 2 w zw. z art.

13 § 2 k.p.c. uczestniczka zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art.

6268 § 2 k.p.c. polegające na przyjęciu, że treść dokumentów dołączonych do

wniosku w rozpoznawanej sprawie, w szczególności treść uchwały nr … Rady

Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. upoważniała Burmistrza Miasta i Gminy S.

do złożenia w dniu 28 października 2010 r. oświadczenia o wykonaniu prawa

pierwokupu.

Na tych podstawach uczestniczka wniosła o uchylenie postanowienia Sądu

Okręgowego w zaskarżonej części, przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie

kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 82 wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 28 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w pierwotnym brzmieniu

(w jej tekście jednolitym z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 44 ze zm.), prawo pierwokupu

przysługiwało terenowemu organowi administracji publicznej. Nie budziło jednak

wątpliwości, że chodziło o prawo pierwokupu przysługujące Skarbowi Państwa jako

odrębnej osobie prawnej, a nie nieposiadającej zdolności prawnej jego jednostce

organizacyjnej. Podobne sformułowanie przyjęto w art. 76 tej samej ustawy w jej

tekście jednolitym z 1991 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 127 ze zm. dalej jako u.g.g. i w.n.).

Według jego treści, zarządowi gminy przysługiwało prawo pierwokupu w wypadku

sprzedaży nieruchomości nabytej uprzednio od Skarbu Państwa lub gminy albo

oddanej w użytkowanie wieczyste, jeżeli nie została zabudowana na podstawie

zezwolenia na budowę, pomimo iż niewątpliwie chodziło o prawo przysługujące

gminie jako odrębnej osobie prawnej, a nie jej organowi. Ze względu na wskazanie

w art. 76 u.g.g. i w.n. zarządu gminy jako podmiotu, któremu przysługuje prawo

pierwokupu,

przepis

ten

był

uznawany

w piśmiennictwie

za

szczególny

w odniesieniu do przepisów ustawy o samorządu terytorialnym regulujących

wzajemne kompetencje organów gminy. W jego uzasadnieniu podnoszono,

że przyznanie

prawa

pierwokupu

zarządowi

gminy

należy

rozumieć

jako

odstąpienie od przewidzianego w art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. w pierwotnym

brzmieniu (Dz. U. z 1990, Nr 16, poz. 95) wymagania podjęcia każdorazowo

uchwały przez radę gminy w sprawie skorzystania z prawa pierwokupu. Słuszność

tego stanowiska miały potwierdzić zmiany art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g.

wprowadzone ustawą z dnia 6 listopada 1992 r. (Dz. U. z 1992 r., Nr 100, poz. 499

ze zm.) polegające na rozluźnieniu reguł dokonywania czynności prawnych przez

zarząd gminy, przez pozostawienie w kompetencjach rady gminy jedynie określanie

zasad nabycia, zbycia, i obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich

wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata.

Sąd Najwyższy, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce

nieruchomościami, w uchwale z dnia 2 maca 1993 r. (sygn. akt III CZP 25/93, OSP

1993/12 poz. 243 ), wypowiadając się w kwestii ważności oświadczenia zarządu

gminy o wykonaniu prawa pierwokupu w kontekście kompetencji rady gminy

przyjął, że uznanie uchwały rady gminy w sprawie wykonania prawa pierwokupu za

niezgodną z prawem z powodu braku kompetencji (art. 94 ust. 2 ustawy z dnia

8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz. U. Nr 16, poz. 95, ze zm.) nie

powoduje samo przez się nieważności oświadczenia członków zarządu tej gminy

o wykonaniu prawa pierwokupu złożonego na podstawie art. 82 ust. 1 i art. 84 ust.

3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu

nieruchomości - jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) po podjęciu uchwały

przez radę gminy. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał,

że wykonanie prawa pierwokupu należało do zarządu gminy.

W

uchwalonej dnia

sierpnia

1997

r. ustawie

o

gospodarce

nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ) zostały usunięte wyrażane wcześniej

w piśmiennictwie zarzuty dotyczące określenia podmiotu, któremu przysługuje

ustawowe prawo pierwokupu. Według art. 109 ust. 1 u.g.n., w określonych

w ustawie

przypadkach

sprzedaży

nieruchomości

lub

prawa

użytkowania

wieczystego prawo pierwokupu przysługuje gminie. Trzeba jednak uwzględnić,

że jednocześnie w art. 109 ust. 4 u.g.n. zostało przyjęte, że prawo pierwokupu

wykonuje zarząd gminy, a według treści tego przepisu w brzmieniu po nowelizacji,

dokonanej od dnia 27 października 2002 r. ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r.

o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz.

984 ze zm.), prawo to wykonują wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Wprowadzenie odrębnej

regulacji w ustawie o gospodarce nieruchomościami,

wskazującej organ gminy uprawniony do wykonywania prawa pierwokupu może

stanowić potwierdzenie prezentowanego wcześniej poglądu o szczególnym

charakterze przepisu art. 109 ust. 4 u.g.n. wobec przepisów ustrojowych

regulujących kompetencje organów gminy.

Kwestia ta jest sporna w aktualnym piśmiennictwie. Poza poglądem,

że określenie w art. 109 ust. 4 u.g.n. organu mającego wykonać prawo

pierwokupu, legitymuje ten organ do samodzielnego działania wprost na podstawie

tego przepisu, prezentowane jest stanowisko, że niezależnie od roli organu

wykonawczego gminy, określonej w art. 109 ust. 4 u.g.n., do wyłącznej właściwości

rady gminy należy zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit a) u.s.g. ustalenie w drodze

uchwały m. in. zasad nabywania nieruchomości, które powinny obejmować także

nabywanie nieruchomości w drodze pierwokupu, co będzie wiązało organ

wykonawczy gminy i ograniczało dowolność podejmowania przez wójta, burmistrza

albo prezydenta rozstrzygnięć w sprawie korzystania z prawa pierwokupu.

Zdaniem

Sądu

Najwyższego,

nie

ma

usprawiedliwionych

podstaw

twierdzenie, że art. 109 ust. 4 u.g.n. ma znaczenie jedynie porządkowe a celem

jego wprowadzenia jest tylko wskazanie, kto składa oświadczenie woli w imieniu

gminy w zakresie zarządu mieniem, bo te kwestie regulują odpowiednie

przepisy ustawy o samorządzie gminnym (zob. art. 26, 46 u.s.g.), zwłaszcza,

że w następnym art. 110 ust. 4 u.g.n. ta sama ustawa reguluje szczegółowo

zagadnienia związane ze sposobem złożenia oświadczenia woli o wykonaniu

prawa pierwokupu przez te same podmioty. Uzasadnione natomiast jest uznanie,

iż art. 109 ust. 4 u.g.n. wskazuje organ, który decyduje o wykonaniu

prawa

pierwokupu i jednocześnie przenosi na ten organ wszystkie z tym związane

kompetencje. Przepis ten określa materialnoprawne uprawnienia wójta, burmistrza,

prezydenta

miasta

nie przewidując

w

do

samodzielnego

tym

zakresie

udziału

wykonywania

innego

prawa

organu

pierwokupu,

gminy

jak

np.

w przypadkach uregulowanych w art. 68 ust. 1, 68a u.g.n. Zważyć też trzeba,

że w samym art. 18 ust. pkt 9 lit a) u.s.g. jego zastosowanie uzależnione zostało

od braku postanowień ustaw szczególnych.

zaliczyć odrębną regulację, zawartą

Do tej właśnie kategorii można

w art. 109 ust. 4 w u.g.n., dotyczącą

ustawowego prawa pierwokupu, którego wykonanie jest tylko jednym ze sposobów

nabywania prawa własności nieruchomości do gminnego zasobu nieruchomości

(zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18

listopada 2010 r. II SA/Wr 499/10 niepubl., w którym przyjęto, że art. 18 ust. 2 pkt 9

lit a) u.s.g. nie ma zastosowania w zakresie odrębnie uregulowanej w ustawie

o gospodarce nieruchomościami problematyki wywłaszczania nieruchomości).

Trzeba też podkreślić, że art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g. uprawniający radę gminy do

podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy przekraczających zakres

zwykłego zarządu stanowi wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 30 ust. 2

pkt 3 tejże ustawy stanowiącej, iż to wójt gminy (burmistrz albo prezydent miasta)

gospodaruje mieniem komunalnym.

Na rzecz przyjętego stanowiska przemawia także charakter i cel

ustawowego prawa pierwokupu, ustanowionego w ustawie o gospodarce

nieruchomościami. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

celem i funkcją rozwiązania przyjętego w tej ustawie jest między innymi

zagwarantowanie gminie możliwości przejęcia do jej zasobów własności lub prawa

użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na terenie gminy, potrzebnych

do realizacji jej zadań własnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września

2010 r. II CSK 163/10, niepubl.; postanowienie z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK

9/04 niepubl. a także wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 229/06 niepubl.).

Prawo pierwokupu uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami ma

znacznie ograniczony przedmiotowo zakres. Może dotyczyć tylko wskazanych

w art. 109 ust. 1 umów sprzedaży, przy uwzględnieniu przewidzianych w art. 109

ust. 2 i 3 wyłączeń. Wymaga także podkreślenia, że prawo pierwokupu może być

wykonane w stosunkowo krótkim czasie, a mianowicie w terminie jednego miesiąca

od otrzymania przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia

o treści umowy sprzedaży. Oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu stanowi

jednostronną czynność prawną o charakterze kształtującym (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 r., V CSK 43/09, M. Praw.

2010/19/1083-1085), której skutki, według szczególnego postanowienia art. 110

ust. 4 u.g.n., następują już z chwilą złożenia samego oświadczenia o wykonaniu

prawa pierwokupu a zatem nie wchodzą w tym zakresie w rachubę typowe

czynności poprzedzające dokonywanie dwustronnych czynności prawnych w tym

zmierzające do uzgodnienia ich przedmiotowo istotnych elementów. W przypadku,

gdy prawo pierwokupu dotyczy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego

nieruchomości stanowiącej własność gminy, z chwilą skutecznego złożenia

oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu prawo użytkowania wieczystego

wygasa.

Wbrew wyrażanym - także w skardze kasacyjnej - obawom, z akceptacją

stanowiska sądu drugiej instancji nie wiąże się uchylenie nadzoru rady gminy nad

czynnościami organów wykonawczych. Słusznie zwraca się uwagę w pisemnych

motywach zaskarżonego postanowienia, że organ wykonawczy gminy może

wykonywać prawo pierwokupu w ramach środków finansowych przeznaczonych na

ten cel w budżecie gminy, o którego wysokości decyduje rada gminy (art. 18 ust. 2

pkt 4 u.s.g.). Rada gminy jest również uprawniona do określenia wysokości sumy,

do której wójt, burmistrz albo prezydent miasta może samodzielnie zaciągać

zobowiązania. Należy także uwzględnić, że zgodnie z art. 46 ust. 3 u.s.g., jeżeli

czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej

skuteczność potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego

upoważnionej.

Wobec podzielenia stanowiska co do braku zastosowania art. 18 ust. 2 pkt 9

lit. a) u.s.g. do wykonania na podstawie art. 109 ust. 4 u.g.n. ustawowego prawa

pierwokupu przez organ wykonawczy gminy, nieistotne stały się pozostałe zarzuty

skargi kasacyjnej dotyczące zarówno treści tych przepisów jak i innych

wymienionych

w

skardze

kasacyjnej

przepisów

ustawy

o

gospodarce

nieruchomościami, o samorządzie gminnym oraz kodeksu cywilnego. To samo

dotyczy zarzutu naruszenia art. 626 8 § 2 k.p.c. Nie ma też potrzeby wykładni samej

uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 29 września 2004 r. w sprawie zasad

nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub

wynajmowania na okres dłuższy niż trzy lata. Zasady nabywania nieruchomości

przez gminę, określone w tej uchwale, podjętej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.

a) u.s.g., wchodzą w zakres zarządu mieniem gminy i przez to stanowią akt prawa

miejscowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 3 u.s.g. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 marca 2011 r., II CSK 302/10, niepubl., wyrok Naczelnego

Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. I OSK 732/09, niepubl.)). Zasady

te kształtują sytuację prawną bliżej nieokreślonych podmiotów prawa, których sfery

prawnej dotykać mogą zdarzenia prawne polegające na nabywaniu nieruchomości

przez gminę, w tym także gminy jako osoby prawnej biorącej udział w obrocie

cywilnoprawnym. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP akt

normatywny wydany przez organ gminy na podstawie i w granicach ustawowego

upoważnienia, a następnie opublikowany, stanowi źródło prawa powszechnie

obowiązującego na obszarze działania tego organu gminy.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną uczestniczki na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. rozstrzygając o kosztach

postępowania kasacyjnego na podstawie 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 7 pkt 5, § 11 ust.

4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat

za czynności radców prawnych … (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. ), w zw. z art.

13 § 2, 391 § 1, 39821 k.p.c.

jw