II CSK 62/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 62/06

POSTANOWIENIE

Dnia 30 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z wniosku J. K.

przy uczestnictwie Z. K.

o sprostowanie aktu zgonu S. K.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 30 sierpnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 25 października 2005 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w G. uwzględnił wniosek J. K. oparty na art. 31 Prawa o

aktach stanu cywilnego i sprostował akt zgonu S. K. w ten sposób, że w rubryce

dotyczącej stanu cywilnego osoby zmarłej wykreślił wyraz „żonaty” i wpisał wyraz

„kawaler”, a ponadto wykreślił dane dotyczące małżonka osoby zmarłej.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w P. zmienił orzeczenie Sądu

pierwszej instancji i oddalił wniosek uznając, że wnioskodawca nie wykazał interesu

prawnego w żądaniu sprostowania aktu zgonu swego ojca. W skardze kasacyjnej

wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 33 Prawa o aktach

stanu cywilnego i art. 510 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię polegającą na

przyjęciu, że skarżący nie jest osobą zainteresowaną. Wskazał, że – wbrew

stanowisku Sądu Okręgowego – w sprawie o sprostowanie aktu zgonu nie zachodzi

związek

pomiędzy

wynikiem

postępowania

a

prawami

majątkowymi

lub

niemajątkowymi wnioskodawcy wobec czego wnioskodawca nie jest w stanie

wykazać swego interesu prawnego w uzyskaniu zgodnego z jego żądaniem

orzeczenia w takiej sprawie. Przyznał, że akt zgonu nie stanowi dowodu

pozostawania osoby zmarłej w związku małżeńskim ale podniósł, że prawa

spadkobiercy są zawsze wynikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku,

natomiast w sprawie o sprostowanie aktu zgonu status zainteresowanego w

rozumieniu art. 510 k.p.c. wynika z samego bycia spadkobiercą osoby, której

dotyczy akt zgonu. W przeciwnym razie należałoby uznać, że nie ma w ogóle

zainteresowanych, w rozumieniu art. 33 Prawa o aktach stanu cywilnego. Skarżący

wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie obydwu wniesionych

apelacji, lub o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie I Ns. […]/04 Sądu Rejonowego w G. o stwierdzenie nabycia

spadku po S. K. i J. K. wnioskodawca w apelacji podniósł, że wbrew zgodnemu

oświadczeniu uczestników postępowania oraz wbrew zapisowi w akcie zgonu S. K.,

uczestniczka postępowania Z. K. nie była żoną spadkodawcy S. K., w związku z

czym Sąd spadku błędnie stwierdził na jej rzecz ustawowe dziedziczenie po S. K.

Braku podstawy do uznania praw Z. K. wnioskodawca upatrywał w nieistnieniu aktu

stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie związku małżeńskiego pomiędzy S. K. i

Z. K. Jednocześnie podniósł, że akt zgonu S. K., w rubrykach dotyczących stanu

cywilnego zmarłego oraz małżonka osoby zmarłej, wskazuje nieprawdę w związku

z czym wnosił o ewentualne zawieszenie postępowania o stwierdzenie nabycia

spadku do czasu rozstrzygnięcia jego wniosku o sprostowanie w tym zakresie aktu

zgonu S. K. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy w P. zawiesił,

na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., postępowanie o stwierdzenie nabycia

spadku do czasu zakończenia sprawy o sprostowanie aktu zgonu S. K.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca powołał się na konieczność

uzyskania żądanych wykreśleń w akcie zgonu w celu wykazania w postępowaniu

spadkowym, że jego udział w dziedziczeniu po S. K. jest większy niż wynikałoby to

z uwzględnienia praw do dziedziczenia także Z.K.

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo

o aktach stanu cywilnego (jedn. tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688), zwanej

dalej „asc” wyłącznym dowodem zawarcia związku małżeńskiego jest akt

małżeństwa. Aktem małżeństwa jest akt stwierdzający, że określone osoby złożyły

w określonym miejscu i czasie oraz w przewidzianej formie zgodne oświadczenie

o wstąpieniu w związek małżeński (art. 62 ust. 1 w zw. z art. 53 asc i art. 1 § 1

K.R.i.O.p.). Sporządza się go w trybie art. 61 i 61 „a” asc przy uwzględnieniu

ewentualnie art. 59 i 60 asc, a ponadto - na podstawie prawomocnego orzeczenia

sądu stwierdzającego istnienie małżeństwa (art. 189 k.p.c. w zw. z § 236

Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38

z 1987 r. poz. 218 ze zm. oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji z 26.X.1998 r. (Dz.U. Nr 136, poz. 884 ze zm.) i art.

17 ust. 2 asc. W razie zaginięcia lub zniszczenia całości lub części księgi stanu

cywilnego treść aktu małżeństwa, który nie został sporządzony i nie można go

sporządzić w trybie art. 16 asc, a zdarzenie zawarcia małżeństwa jest bezsporne,

ustala się treść aktu małżeństwa na podstawie art. 32 asc.

Inne akty stanu cywilnego nie stanowią dowodu zawarcia małżeństwa.

W szczególności, o zawarciu małżeństwa nie zaświadcza zawarty w akcie zgonu

zapis, dotyczący stanu cywilnego zmarłego oraz danych o małżonku osoby zmarłej

(art. 67 ust. 1 pkt 1 i 3 asc). Zapis taki nie obejmuje stwierdzenia zawarcia

małżeństwa (art. 4 asc), jego umieszczenie w akcie dotyczącym bezpośrednio

innego, stwierdzonego zdarzenia (zgonu) należy traktować - zgodnie z treścią art.

21 ust. 3 asc - jedynie jako informację o istnieniu aktu małżeństwa. Może to być

pomocne przy dowodzeniu we właściwym postępowaniu administracyjnym bądź

sądowym faktu sporządzenia aktu małżeństwa lub istnienia małżeństwa, ale nie

może zastępować aktu małżeństwa. Należy dodać, że także zgodne oświadczenia

uczestników postępowania spadkowego nie mogą być podstawą ustalenia, że

spadkodawca pozostawał w związku małżeńskim. W sprawie I Ns …/04 Sądu

Rejonowego w G. akt małżeństwa dotyczący S. K. i Z. K. nie został przedłożony.

Status uczestniczki postępowania spadkowego Z. K. jako małżonki spadkodawcy

S. K., nie został więc wykazany. Wystarczało to do zajęcia stanowiska w kwestii

zaliczenia Z. K. do kręgu spadkobierców ustawowych po spadkodawcy S. K.

Niczego w tym zakresie nie mogłoby zmienić ewentualne sprostowanie aktu zgonu

S. K. Nie zaświadczałoby ono o stanie cywilnym zmarłego (co, nota bene, przyznał

sam skarżący) i w rzeczy samej było zbędne.

Zgodnie z art. 33 asc uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem

w postępowaniu nieprocesowym o sprostowanie aktu stanu cywilnego - oprócz

prokuratora i kierownika urzędu stanu cywilnego – jest zainteresowany.

W rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. zainteresowanym jest każdy czyich praw dotyczy

wynik postępowania. Zainteresowanie to wyraża się w sytuacji, przewidzianej przez

prawo materialne, w której znalazłby się powołujący, gdyby żądanie jego zostało

uwzględnione.

Sytuację

tę

określają

wszelkie

stosunki

materialno-prawne

dotyczące powołującego się na interes prawny, które mogą powstać, ulec zmianie

lub ustać w wyniku uwzględnienia żądania. Brak interesu prawnego wyklucza

status zainteresowanego w świetle art. 510 § 1 k.p.c. i skutkuje oddaleniem

żądania. Zamiar uzyskania dokumentu, który ewentualnie mógłby posłużyć jako

dowód w innym postępowaniu sądowym lub administracyjnym sam w sobie nie

określa sytuacji materialno-prawnej występującego z żądaniami; dotyczy interesu

faktycznego a nie prawnego.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca twierdził, że domaga się

sprostowania aktu zgonu ojca w tym celu, aby jego dziedziczenie po ojcu wyrażało

się większą częścią niż gdyby dziedziczył w zbiegu z uczestniczką postępowania Z.

K. Gdyby uwzględnienie tego żądania miało znaczenie w kwestii zaliczenia matki

wnioskodawcy do kręgu spadkobierców ustawowych po S. K. należałoby przyznać

wnioskodawcy status zainteresowanego w rozumieniu art. 33 Pr. asc w zw. z art.

510 § 1 k.p.c. Jednakże, jak to wyżej wskazano, w ustalonym stanie faktycznym

ewentualne sprostowanie, w niczym nie wpłynęłoby na sytuację materialno-prawną

wnioskodawcy odnośnie do jego partycypowania w dziedziczeniu po ojcu.

Wnioskodawca nie miał więc interesu prawnego w żądaniu sprostowania, co Sąd

Okręgowy ocenił prawidłowo, natomiast Autor skargi kasacyjnej – błędnie.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną jako

bezzasadną (art. 39814 k.p.c.).