II CSK 612/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 612/07

POSTANOWIENIE

Dnia 11 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Gminnej Spółdzielni "S.(...)" w P.

przy uczestnictwie A. L., T. T., A. O., B. L., B. C., R. C., E. K., B. K., B. M., K. O., E. S. i

B. L.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt II Ca

(…),

oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki

postępowania A. L. 300 (trzysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2006 r. Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że

Gminna „S.(…)” w P. z dniem 1 maja 2004 r. nabyła przez zasiedzenia własność

nieruchomości położonej w B., składającej się z działek nr (…)/1 i nr (…)/3 o

powierzchniach – odpowiednio – 0,82 ha i 0,18 ha, dla której jest prowadzona w Sądzie

Rejonowym w P. księga wieczysta kw nr (…).

Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca, który był – wbrew odmiennemu

stanowisku uczestników postępowania – samoistnym posiadaczem w złej wierze wyżej

wymienionej nieruchomości od końca kwietnia 1974 r., nabył jej własność przez

zasiedzenie po upływie trzydziestu lat nieprzerwanego posiadania. Sąd nie podzielił

zarzutu, że bieg terminu zasiedzenia uległ przerwaniu na skutek złożenia przez

uczestniczkę postępowania A. O. dnia 5 grudnia 2003 r. wniosku o zawezwanie

wnioskodawcy – na podstawie art. 184 k.p.c. – do próby ugodowej w sprawie wydania

nieruchomości, która nie doprowadziła do uregulowania sporu w drodze ugody [sygn.

akt (…)]. Powołując się na wypowiedzi w piśmiennictwie, Sąd uznał, że wymieniony

wniosek nie przerywa biegu terminu do zasiedzenia, ponieważ w rozumieniu art. 123 § 1

pkt 1 k.c. nie stanowi on czynności podjętej bezpośrednio w celu dochodzenia

roszczenia.

Zaskarżonym postanowieniem – na skutek apelacji uczestniczki postępowania A.

L. – Sąd Okręgowy w K. zmienił postanowienie Sądu pierwszej instancji i oddalił

wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.

Sąd odwoławczy podzielił dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne i

ocenę charakteru posiadania. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28

czerwca 2006 r., III CZP 42/06 (OSNC 2007, nr 4, poz. 54), uznał jednak, że bieg

terminu do zasiedzenia uległ przerwaniu na skutek złożenia przez A. O. dnia 5 grudnia

2003 r. wniosku o zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej w sprawie

wydania nieruchomości. W konsekwencji wniosek o stwierdzenie nabycia własności

nieruchomości przez zasiedzenie został oddalony, ponieważ nie upłynął przewidziany w

ustawie termin do zasiedzenia nieruchomości.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik wnioskodawcy

zarzucił naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 175 k.c. przez błędną jego

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz obrazę art. 378 § 1 w związku z art. 379

k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. Powołując się na te podstawy, wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafnie skarżący podniósł, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowała się

rozbieżność dotycząca kwestii granic (zakresu) ponownego rozpoznania sprawy przez

sąd apelacyjny. Została ona jednak rozstrzygnięta. W myśl podjętej po wniesieniu

rozpoznawanej skargi kasacyjnej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (Biul. SN 2008/1/13), która ma moc zasady

prawnej, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany

przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą

go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach

zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie z

przytoczoną uchwałą drugą podstawę skargi kasacyjnej, zawierającą zarzuty obrazy

przepisów postępowania na skutek rozpoznanie przez Sąd Okręgowy w K. kwestii

nieobjętej

zarzutami

naruszenia

prawa

materialnego,

należało

uznać

za

nieuzasadnioną.

Nieuzasadniona

Sąd Najwyższy

w

jest

również

składzie

pierwsza

rozpoznającym

podstawa

skargę

skargi

podziela

kasacyjnej.

stanowisko

Sądu

Najwyższego wyrażone w uchwale III CZP 42/06 z dnia 28 czerwca 2006 r. (OSNC

2007, nr 4, poz. 54), że zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej na

podstawie art. 184 k.p.c. w sprawie wydania nieruchomości przerywa bieg terminu

zasiedzenia (art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 k.c.). Niesłuszny jest zarzut skarżącego,

że w okolicznościach sprawy zawezwanie do próby ugodowej na podstawie art. 184

k.p.c. w sprawie wydania spornej nieruchomości nie było czynnością przerywającą bieg

terminu do zasiedzenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c.,

ponieważ

dokonująca

go

uczestniczka

postępowania

–

wiedząc

o

tym,

że

wnioskodawca nie chce wydać nieruchomości – miała świadomość, iż zawezwanie do

próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości nie może zakończyć się powodzenie

(zawarciem ugody). Uszło uwagi skarżącego, że zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art.

175 k.c. – co podkreślił także Sąd Najwyższy w przytoczonej uchwale III CZP 42/06 – do

przerwania biegu terminu do zasiedzenia nie jest konieczna realizacja roszczenia

najdalej idącego, tj. zaspokojenie uprawnionego przez np. zawarcie ugody, lecz

wystarczy podjęcie czynności przed sądem w celu dochodzenia tego roszczenia.

Zawezwanie do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości jest niewątpliwie

taką czynnością. Jej podjęcie świadczy ponadto – co ma kluczowe znaczenie z punktu

widzenia biegu terminu do zasiedzenia – o zamanifestowaniu przez właściciela

nieruchomości woli wykonywania prawa własności.

Z

przedstawionych

powodów

postanowienia (art. 398 k.p.c.).

Sąd

Najwyższy

orzekł,

jak

w

sentencji