II CSK 59/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 59/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku B. N.

przy uczestnictwie Miasta P., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. oraz W. K.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2008 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania:

Miasta P. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. od postanowienia Sądu

Okręgowego w P. z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt II Ca (...),

uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej apelacje Miasta P. i Skarbu

Państwa - Prezydenta Miasta P. od wpisu w księdze wieczystej Kw P(...)7/3 [Dz. Kw

(...)/06] z dnia 4 lipca 2006 r. (pkt 1) oraz wymieniony wpis i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w P. w dniu 30 lipca 1999 r. wpisał B. N., jako właścicielkę

nieruchomości położonej w P. objętej księgą wieczystą Kw (...)7 [P(...)7/3] i powołał jako

podstawę wpisu decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzające

nieważność decyzji wywłaszczeniowych. Decyzje stanowiące podstawę wpisu wyrokiem

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r. zostały uchylone.

Dnia 4 stycznia 2000 r. B. N. sprzedała W. K. nieruchomość składającą się z

działek ewidencyjnych o numerach: (…) oraz (…) objętych księgą wieczystą Kw (...)7.

W. K. w dniu 4 stycznia 2000 r. zawarł z Jerzym Dulembą przedwstępną umowę

sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Gmina Miasto P. w dniu 13 kwietnia 2000 r. wniosła o wpis prawa własności w

dziale II księgi wieczystej Kw (...)7 na rzecz Miasta P. działek ewidencyjnych (…) w

miejsce ujawnionej w tej księdze B. N., powołując jako podstawę wpisu wyrok NSA z

dnia 4 stycznia 2000 r.

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 16 października 2000 r. odmówił

dokonania wpisu własności na rzecz Miasta P., a Sąd Okręgowy w P. postanowienie to

uchylił.

W dniu 4 lipca 2006 r. Sąd Rejonowy w P. dokonał wpisu prawa własności na

rzecz B. N. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia 2005 r.

ustalającego nieważność umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia 4

stycznia 2000 r.

Apelacje Miasta P. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. od tego wpisu, w

których apelujący zarzucili naruszenie:

-

art. 6266 § 1 k.p.c. przez rozstrzygnięcie wniosku B. N. złożonego później

(30 czerwca 2006 r.), zamiast rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosków

wcześniejszych – Miasta P. z dnia 12 kwietnia 2000 r. oraz Skarbu Państwa-Prezydenta

Miasta P. z dnia 9 maja 2000 r.,

-

art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece na skutek niewykazania

następstwa prawnego po osobie wpisanej w księdze wieczystej Kw (...)7 jako właściciel,

-

art. 6268 § 2 k.p.c. oraz art. 6269 k.p.c. przez uwzględnienie wniosku B. N.

o wpis, chociaż brak było podstaw do jego uwzględnienia

-

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 13 lipca 2007 r. oddalił.

Przyjmując za Sądem Rejonowym, że wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 23

grudnia 2005 r. ustalający nieważność umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości

stanowi w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

(Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) prawidłową podstawę wpisu B. N. jako

właścicielki, Sąd Okręgowy uznał, że apelujący poza odwołaniem się do orzecznictwa

Sądu Najwyższego nie przytoczyli przekonujących argumentów, a wpis ten ułatwia im

nawet ubieganie się o prawa właścicielskie, gdyż utrzymanie wpisu B. K. musieliby

zwalczać w drodze powództwa na podstawie art. 10 u.k.w.h. Bezzasadność zarzutu

naruszenia art. 6266 § 1 k.p.c. uzasadnił odwołaniem się do orzecznictwa Sądu

Najwyższego przyjmującego, że przepis ten dotyczy wyłącznie znaczenia kolejności

wniosków o wpis, a nie kolejności ich rozpoznawania.

Miasto P. i Skarb Państwa – Prezydent Miasta P. w skardze kasacyjnej od tego

postanowienia zarzucili naruszenie przepisów postępowania, art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z

art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez nieodniesienie się przez Sąd Okręgowy do

podniesionych w apelacji zarzutów naruszenia art. 628 8 § 2 k.p.c. i art. 6269 k.p.c. oraz

zmian stanu faktycznego i prawnego.

W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzutowi naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. nie można

odmówić słuszności. Wprawdzie art. 328 § 2 k.p.c. zastosowany odpowiednio do

uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji oznacza, że uzasadnienie to nie musi

zawierać wszystkich elementów uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji, ale

takie, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpatrywanej sprawy wyznaczony

przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd drugiej instancji

(por. np.: orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 8 października 1997 r., I CKN 312/97

oraz 9 marca 2006 r., I CSK 147/05 – niepubl). Jednakże rację mają skarżący

zarzucając, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie odpowiada tak określonym

wymaganiom.

Sąd

Okręgowy dokonał

bowiem

selektywnej

analizy

zarzutów apelacji,

ograniczając się do rozważenia podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 6266 §

1 k.p.c. oraz art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.

U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Pominął natomiast całkowicie rozważenie

wywiedzionego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c. oraz art. 6269

k.p.c., co uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej.

Za celowe, mimo niepowołania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 626 6

§ 1 k.p.c. i art. 31 u.k.w.h., Sąd Najwyższy uważa zwrócenie uwagi na pominięcie przez

Sąd Okręgowy przy uznaniu za bezzasadny zarzut naruszenia tych przepisów,

orzecznictwa

Sądu

Najwyższego

stwierdzającego,

że

wprawdzie

z przepisów

regulujących postępowanie wieczystoksięgowe nie wynika wprost ustawowy obowiązek

rozpoznawania wniosków o wpis według kolejności wpływu, jak to stanowił § 93

austriackiej ustawy hipotecznej z 25 lipca 1871 r., jednakże zasadę rozpoznawania

wniosków o wpis według daty wpływu można wyprowadzić z wykładni tych przepisów.

Takiemu stanowisku dał już wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 23.10.1996 r. I CKU

13/96 i z 24.9.2004 r., I CK 365/04 oraz w uchwale z 29.4.2008 r. III CZP 17/08 –

niepubl. i pogląd ten Sąd w obecnym składzie podziela.

Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w P. w części

oddalającej apelacje – Miasta P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. od wpisu w

księdze wieczystej Kw P(...)7/3 [Dz. Kw (...)/06] z dnia 4 lipca 2006 r. oraz wymieniony

wpis na podst. art. 39315 § 1 k.p.c. uchylono i przekazano sprawę sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.