II CSK 58/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 58/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie z wniosku Prokuratury Okręgowej w P.

przy uczestnictwie J.R. i U.R.

o wpis w dziale IV księgi wieczystej nr KW [...] hipoteki przymusowej kaucyjnej

do kwoty 50.000 zł, jako zabezpieczenia grożącej dłużnikowi kary grzywny,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 maja 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w R. w dniu 23 maja 2006 r. dokonał w księdze wieczystej

Kw. [...], obejmującej nieruchomość stanowiącą wspólność ustawową J.R. i U.R.,

wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 50.000zł jako zabezpieczenie

grożącej dłużnikowi J.R. kary grzywny w sprawie Ds. [...] prowadzonej przez

Prokuraturę Okręgową w P. Jako podstawę wpisu powołał postanowienie

prokuratora o zabezpieczeniu kar majątkowych z dnia 20 grudnia 2005 r.

Apelację uczestników od

tego

orzeczenia

Sąd

Okręgowy w P.

postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r. oddalił uznając, że zaskarżony wpis jest

zgodny z przepisami art. 110 i 111 u.k.w.h., według których postanowienie

prokuratora o zabezpieczeniu grożącej

podejrzanemu kary grzywny stanowi

podstawę wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej.

Uczestnicy postępowania w skardze kasacyjnej zarzucili temu postanowieniu

naruszenie art. 110 i 111 u.k.w.h. przez ich błędną wykładnię prowadząca do

przyjęcia, dopuszczalności wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości

stanowiącej współwłasność łączną uczestników postępowania, na podstawie

postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu kary grzywny skierowanemu tylko

przeciwko uczestnikowi J.R.

W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie orzeczeń sądów obu

instancji i oddalenie wniosku o wpis.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stanowisko Sądu Okręgowego przyjmujące, że postanowienie prokuratora

o zabezpieczeniu kary grzywny grożącej podejrzanemu J.R., stanowi podstawę

wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej przedmiot

współwłasności łącznej jego i współmałżonki, nie może być skutecznie zwalczane.

Znajduje ono bowiem uzasadnienie w przepisach art. 110 i 111 u.k.w.h., z których

jednoznacznie wynika, że hipotekę przymusową kaucyjną można uzyskać także na

podstawie postanowienia prokuratora.

Rację ma wprawdzie skarżący, że podstawą wpisu hipoteki przymusowej na

nieruchomości

przymusowej

na

nieruchomości

stanowiącej

przedmiot

współwłasności łącznej podatnika i jego małżonka może być tytuł wykonawczy

wystawiony na oboje małżonków, jednakże uszło jego uwagi, że uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 (OSNC 2006 nr 2, poz. 27), do

której się odwołał, dotyczy wpisu hipoteki przymusowej zwykłej, a nie kaucyjnej, na

co słusznie zwrócił już uwagę Sąd Okręgowy. Natomiast uchwała siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2004 r., III CZP 33/04 (OSNC 2005, nr

3, poz. 49 ), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że doręczona dłużnikowi decyzja

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalająca wysokość

należności z tytułu

składek, stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na

nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznej dłużnika i jego

małżonka, dotyczy właśnie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, a o taką chodzi

w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie teza powołanej uchwały jest ujęta ogólnie,

jednakże z jej uzasadnienia wynika jednoznacznie, że dotyczy ona hipoteki

kaucyjnej, której ustanowienie nie jest sposobem egzekucji, ani celem realizacji

wierzytelności. Do egzekucji z obciążonej nieruchomości stanowiącej majątek

wspólny zobowiązanego i jego małżonka potrzebny jest tytuł wykonawczy

wystawiony na oboje małżonków.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że tylko hipoteka kaucyjna może

być wpisana bez tytułu wykonawczego (por. postanowienie z dnia 28 marca

1995 r., I CR 2/95, niepubl., uchwała z dnia 18 maja 1995 r., III CZP 63/95 OSNC

1995, nr 10, poz.142, uzasadnienie uchwały z dnia 20 czerwca 2001 r., III CZP

34/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 3 i uchwała siedmiu sędziów z dnia 28 października

2004 r., III CZP 33/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 43). Hipoteka ta w odróżnieniu od

hipoteki zwykłej zabezpiecza w istocie wierzytelności „niepewne” tak co do samego

istnienia, jak i ich wysokości, bowiem nie jest wyposażona w domniemanie istnienia

prawa wynikającego z wpisu hipoteki (art.105 u.k.w.h.). Zatem wierzyciel

hipoteczny dochodzący zaspokojenia z nieruchomości musiałby przeprowadzić

dowód, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką kaucyjną istnieje oraz, w jakiej

wysokości (art. 6 k.c.). Tak przedstawiona konstrukcja hipoteki kaucyjnej oznacza,

że jej wpis pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność małżonka dłużnika

z

majątku wspólnego. Nie stanowi bowiem podstawy wystawienia tytułu

wykonawczego, czemu dał wyraz Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego

orzeczenia, zajmując konkretne i należycie umotywowane stanowisko. Zarzut

skarżącego,

że

postanowienie

prokuratora

o

zabezpieczeniu

majątkowym

stanowiące podstawę wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, powinno być

wystawione przeciwko obojgu małżonkom nie może się utrzymać w konfrontacji

z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.

Z tych przyczyn skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw

oddalono (art. 39814 w związku z art.13 § 2 k.p.c.).