II CSK 550/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 550/08

POSTANOWIENIE

Dnia 3 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

w sprawie z wniosku wierzyciela M. A.

przy uczestnictwie dłużnika K. I.

o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 3 kwietnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej dłużnika

od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 maja 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia z 2 października 2007 r. Sąd Okręgowy oddalił

wniosek M. A. o stwierdzenie wykonalności na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

postanowienia Sądu Krajowego w D. z dnia 28 stycznia 2003 r., sygn. akt: [...], w

zakresie zapłaty kosztów postępowania od K. I. w wysokości 755,80 EURO wraz

z odsetkami w wysokości pięć punktów procentowych ponad kwotę bazową oraz

postanowienia tego Sądu z dnia 24 stycznia 2003 r., sygn. akt: [..., zasądzającego

od K. I. koszty postępowania w wysokości 2 057,87 EURO wraz z odsetkami w

wysokości pięć punktów procentowych ponad stopę bazową. W uzasadnieniu

podniósł, że wnioskodawca, mimo wezwania nie złożył wymaganego w myśl art. 47

pkt 1 Konwencji o jurysdykcji i wykonaniu orzeczeń sądowych w sprawach

cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano dnia 16 września 1988 r. (Dz.U. z

2000 r. Nr 10, poz. 132, dalej: „Konwencja z Lugano") dokumentu, z którego

wynikałoby, ze orzeczenie to zostało dłużnikowi doręczone i nie wystąpiły

okoliczności wyłączające spełnienie tego obowiązku.

W wyniku zażalenia wnioskodawcy Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone

postanowienie i wniosek uwzględnił. Podniósł, że dopuszczalność doręczenia

orzeczenia pełnomocnikowi dłużnika, powinna być oceniona zgodnie z zasadą legis

fori processualis, a zatem według zasad rządzących postępowaniem co do istoty

sprawy, tj. według prawa niemieckiego. Doręczenie odpisu orzeczenia dłużnikowi

zamieszkałemu

za

międzynarodowych,

a

granicą

powinno

nastąpić

na

podstawie

fakt

doręczenia

wymaga

wykazania

umów

dokumentami

wskazanymi w tych umowach. W stosunkach Polski z państwami będącymi

stronami konwencji z Lugano, podstawowe znaczenie w tej materii miała

Konwencja o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych

w sprawach cywilnych lub handlowych, sporządzona w Hadze w dniu 15 listopada

1965 r. W wypadku jednak, gdy dłużnik ustanowił pełnomocnika procesowego na

terenie państwa, w którym wydawane jest orzeczenie merytoryczne, konieczne jest

również zbadanie skuteczności doręczenia pisma temu pełnomocnikowi na gruncie

prawa państwa, w którym orzeczenie to zostało wydane. Według oceny Sądu

Apelacyjnego, doręczenie to było skuteczne. K. I. jako powód w postępowaniu

przed Sądem Krajowym w D., był reprezentowany w toku sprawy przez adw. dr S.

& V. Wprawdzie ustalenie kosztów nastąpiło w odrębnym orzeczeniu, niemniej

stanowiło ono uzupełnienie wydanego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Skoro orzeczenia te zostały wydane w tej samej instancji, to zapadły z udziałem

tych samych pełnomocników procesowych. Doręczenie pism sądowych w danej

instancji następuje do rąk ustanowionego pełnomocnika i dlatego dokonane

doręczenie

było

skuteczne

na

gruncie

prawa

niemieckiego.

Uczestnik

postępowania nie wykazał, aby w toku postępowania udzielone przez niego

pełnomocnictwo zostało cofnięte.

Dłużnik K. I. w skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia art. 33

ust. 3 w zw. z art. 46 i 47 Konwencji z Lugano wniósł o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty zostały zakwalifikowane przez

uczestnika jako naruszenie prawa procesowego (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), gdy

tymczasem

w

rzeczywistości

dotyczą

naruszenia

prawa

materialnego

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2007 r., l CSK 434/06,

niepubl.).

Poza tym trzeba zauważyć, że obrót prawny z Niemcami w zakresie

doręczeń w 2003 r. odbywał się na podstawie Układu Pomiędzy Rządem

Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o dalszym

ułatwieniu obrotu prawnego na podstawie Konwencji haskiej z dnia 1 marca 1954 r.

dotyczącej procedury cywilnej sporządzonego w Warszawie dnia 14 grudnia 1992 r.

(Dz.U. z 1994 r. Nr 94, poz. 110; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

17 lipca 2008 r., II CSK 84/08, niepubl.), a nie na podstawie Konwencji

o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach

cywilnych i handlowych sporządzonej w Hadze dnia 15 listopada 1965 r. (Dz.U.

z 2000 r. Nr 87, poz. 968).

W sprawie nie wystąpił jednak problem według jakiej konwencji należałoby

doręczyć uczestnikowi dokumenty o których mowa w art. 47 pkt 1 Konwencji

z Lugano w Polsce, lecz należało rozstrzygnąć kwestię, czy ich doręczenie na

terenie Niemiec ustanowionemu przez uczestnika (dłużnika) pełnomocnikowi było

spełnieniem przesłanek z tego przepisu. Z treści dołączonych bowiem do wniosku

obu przedmiotowych postanowień Sądu Krajowego w D. wynikało, że zostały

zaopatrzone w klauzule wykonalności i wydane wnioskodawcy (wierzycielowi)

celem

przeprowadzenia

postępowania

egzekucyjnego

oraz

uczestnikowi

(dłużnikowi) do rąk jego adwokatów Dr S. & V. na adres ich kancelarii w B.

Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 33 ust. 3 Konwencji z Lugano, do

wniosku wnioskodawca powinien dołączyć dokumenty wymienione w art. 46 i 47 tej

umowy międzynarodowej. Wnioskodawca dołączył wymagane przez art. 46

Konwencji z Lugano odpisy orzeczeń spełniających warunki wymagane do uznania

ich za posiadające moc dowodową. Z tych więc względów rozstrzygnięcie skargi

kasacyjnej zależało tylko od oceny, czy przedstawił dokumenty, stwierdzające,

że orzeczenie jest wykonalne zgodnie z prawem państwa pochodzenia i że zostało

doręczone. Z treści przedłożonych postanowień Sądu Krajowego w D. wynikało

jednak także to, że orzeczenia te są wykonalne w świetle prawa niemieckiego.

Poza tym Sąd Apelacyjny wyraził także trafny pogląd, że z art. 47 Konwencji

z Lugano wynika, że strona nie ma obowiązku doręczać przeciwnikowi odpisu

orzeczenia, a wystarczy, że wykaże fakt jego doręczenia, także na skutek działań

sądu, który orzeczenie wydał i taki stan faktyczny miał miejsce w sprawie. Nie było

więc konieczne ponowne doręczenie odpisu orzeczenia przez wnioskodawcę

w sposób określony w umowie międzynarodowej.

O tym, w jaki sposób i w jakiej formie na gruncie Konwencji z Lugano

powinno nastąpić doręczenie dłużnikowi orzeczenia podlegającego stwierdzeniu

wykonalności rozstrzyga prawo państwa pochodzenia przy uwzględnieniu łączącej

dane kraje w tym zakresie umowy o doręczeniach. Rozwiązania w procedurze

niemieckiej są w tej materii jednak podobne jak na gruncie polskiego kodeksu

postępowania cywilnego (art. 1135 § 1 k.p.c.). Doręczenie w Niemczech orzeczenia

wykonalnego pełnomocnikowi osoby zamieszkałej za granicą jest skuteczne (§ 172

i 81 niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego).

Przy tej okazji należy zauważyć, że art. 47 pkt 1 in fine Konwencji z Lugano

dopuszcza wykazanie doręczenia nawet za pomocą dokumentów prywatnych,

a tym bardziej za wystarczającą należało uznać adnotację zawartą w treści

przedmiotowych orzeczeń o doręczeniu ich uczestnikowi (dłużnikowi) na ręce jego

adwokatów. Podniesiona w skardze argumentacja odnosi się do innego stanu

faktycznego, tj. takiego w którym dłużnik nie ustanowił pełnomocnika procesowego

i do jego rąk nie nastąpiło doręczenie wykonalnego orzeczenia zgodnie z prawem

państwa pochodzenia.

Z tych względów skarga kasacyjna uległa oddaleniu (art. 39814 k.p.c.).