Supreme Court dismisses appeal; plaintiff failed to prove ownership via prescription as they held only perpetual use rights.

Sygn. akt II CSK 538/09

POSTANOWIENIE

Dnia 15 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Ł.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł.

z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt II Ns (…) wydanego w sprawie

z wniosku Z.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Ł., E. L., S. P., J. P., M. L. i M.

L. o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 kwietnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt III (…),

oddala

skargę

kasacyjną

i

zasądza

od

Z.(...)

Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością w K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwotę

2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów

kasacyjnego.

postępowania

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 marca 2009 r. oddalił apelację

Zakładów Usługowych „P.(…)” - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., następcy

prawnego Przedsiębiorstwa Mechanizacji Budownictwa „Z.(...)” w Ł., od postanowienia

Sądu Rejonowego z dnia 21 listopada 2008 r. Postanowieniem tym Sąd Rejonowy po

rozpoznaniu

skargi

Prezydenta

Ł.

o wznowienie

postępowania

zmienił

swoje

postanowienie z dnia 6 lutego 2007 r. i oddalił wniosek Przedsiębiorstwa Mechanizacji

Budownictwa „Z.(...)” o stwierdzenie nabycia przez nie w drodze zasiedzenia własności

nieruchomości położonej w Ł. przy ul. T.

Przyczyną

wznowienia

postępowania

zakończonego

prawomocnym

postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r. było nieuczestniczenie Skarbu Państwa –

Prezydenta Ł. w tym postępowaniu, a oddalenie wniosku, wskutek którego

to postępowanie zostało wszczęte, nastąpiło ze względu na to, że wnioskodawca władał

nieruchomością objętą postępowaniem nie jak właściciel, lecz jak użytkownik wieczysty.

Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że działki nr 103/3, 108/33 i 108/45,

składające się na nieruchomość przy ul. T., były własnością E. L., S. P., J. P., M. i M. L.

– wszystkich o nieznanych miejscach pobytu. Decyzją z dnia 23 czerwca 1972 r.

nieruchomość przy ul. T. została przekazana w odpłatne użytkowanie Zakładom

Mechanizacji i Budownictwa „Z.(...)”, które najpierw weszły w skład Przedsiębiorstwa

Państwowego Kombinat Maszyn Budowlanych „Z.(...)”, a następnie zostały z niego

wyodrębnione jako Przedsiębiorstwo Mechanizacji Budownictwa „Z.(...)”. Decyzjami z

dnia 5 marca 1992 r. i z dnia 25 stycznia 1995 r. stwierdzono, że Przedsiębiorstwo to

nabyło z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego

przy ul. T., lecz Minister Infrastruktury decyzją z dnia 4 marca 2008 r. stwierdził ich

nieważność w części odnoszącej się do działek 108/3, 108/33 i 108/45. Wniosek o

stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości przy ul. T. Przedsiębiorstwo

Mechanizacji Budownictwa „Z.(...)” złożyło w dniu 17 marca 2006 r. W toku

postępowania wywołanego tym wnioskiem zobowiązało się uregulować zalegle opłaty z

tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem.

Skarżąc postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 26 marca 2009 r. Zakłady

Usługowe „P.(...)” w K. przytoczyły jako podstawy kasacyjne: naruszenie art. 233 § 1 w

związku z art. 328 § 2, art. 391 § § 1, art. 401 pkt 2 i art. 382 k.p.c., naruszenie art. 510

§ 2 i art. 609 § 2 k.p.c., naruszenie art. 6, 140, 176 i 172 w związku z art. 336 k.c.,

naruszenie art. 5 u.k.w.h., naruszenia art. 37 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach

opuszczonych i porzuconych (Dz. U. nr 17, poz. 97) oraz naruszenie art. 12 w związku z

art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.

U. nr 13, poz. 87).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 524 § 2 k.p.c., zainteresowany, który nie był uczestnikiem

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty

sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego

prawa; w takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu

pozbawienia możności działania.

Nie ulega wątpliwości, że Skarb Państwa – Prezydent Ł. nie był uczestnikiem

zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r. postępowania o

stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul.

T.. Nie powinno też budzić wątpliwości, że postanowienie z dnia 6 lutego 2007 r.

naruszało prawa Skarbu Państwa – Prezydenta Ł. Był on samoistnym posiadaczem

nieruchomości, której dotyczyło to postanowienie. Z tym łączyły się korzystne dla niego

skutki prawne, np. możliwość nabycia własności posiadanej nieruchomości przez

zasiedzenie. Wskazane postanowienie godziło więc w tę jego pozycję prawną.

W konsekwencji należało przyjąć, że w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia

postępowania przewidziana w art. 401 pkt 2 w związku z art. 424 § 2 k.p.c. Tej oceny

nie mogą podważyć zarzuty strony skarżącej, które odwołują się do dokonanych w toku

postępowania o zasiedzenie, przewidzianych prawem publicznych ogłoszeń oraz do

przepisów art. 510 § 2 i art. 609 § 2 k.p.c. Całkowicie gołosłowną polemikę ze

stanowiskiem Sądu Okręgowego stanowią także zarzuty podnoszące w związku ze

stwierdzoną w sprawie przyczyną wznowienia naruszenie pozostałych, wymienionych w

skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Nieodzowną w świetle art. 172 k.c. przesłanką nabycia własności określonej

nieruchomości przez zasiedzenie jest posiadanie samoistne tej nieruchomości.

Z dokonanych w sprawie ustaleń, wiążących stosownie do art. 398 13 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, wynika, że poprzednik prawny

strony skarżącej władał nieruchomością objętą wnioskiem o zasiedzenie jak użytkownik

wieczysty, a takie władanie nie jest – jak trafnie wyjaśnił Sąd Okręgowy - posiadaniem

samoistnym w rozumieniu art. 336 i tym samym nie może, zgodnie z art. 172 k.c.,

prowadzić do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Skutkiem władania

nieruchomością w granicach użytkowania wieczystego może być, co najwyżej, nabycie

przez zasiedzenie użytkowania wieczystego nieruchomości, jednak w niniejszej sprawie

nie chodziło o nabycie przez zasiedzenie tego prawa, lecz o nabycie przez zasiedzenie

prawa własności nieruchomości.

W sytuacji, w której poprzednik prawny strony skarżącej nie był posiadaczem

samoistnym nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie, nie mogło dojść do

doliczenia wymaganego do zasiedzenia czasu posiadania na podstawie art. 176 k.c. Z

unormowanej w art. 176 k.c. instytucji doliczenia czasu posiadania na potrzeby nabycia

własności określonej nieruchomości przez zasiedzenie może bowiem w okolicznościach

przewidzianych

w

tym

przepisie

skorzystać

tylko

posiadacz

samoistny

tej

nieruchomości. Skarżący niewłaściwie zrozumiał – jak trafnie wyjaśnił w zaskarżonym

orzeczeniu Sąd Okręgowy – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006

r., I CSK 11/05 (LEX 181257).

Tym bardziej za bezprzedmiotowe należy uznać w tej sytuacji pozostałe

podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną,

a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zgodnie z art. 520 § 2 k.p.c.