II CSK 517/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 517/06

POSTANOWIENIE

Dnia 15 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku "A." - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przy uczestnictwie H.J. i J.J.

o wpis do księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 marca 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu

Rejonowego w B. z dnia 18 kwietnia 2006 r. i przekazuje sprawę

temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawca złożył wniosek o wpis na jego rzecz prawa własności

nieruchomości objętej księgą wieczystą kw [...]5 (dawna kw [...]4), wskazując jako

podstawę wpisu prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 31

maja 2005 r. o przysądzeniu własności nieruchomości, dla której prowadzona jest

księga wieczysta kw [...]4.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2006 r. oddalił

apelację

wnioskodawcy od

postanowienia

oddalającego

wniosek o

wpis,

stwierdzając niezgodność między treścią postanowienia z dnia 31 maja 2005 r., na

podstawie którego miałby zostać dokonany wpis, a treścią księgi wieczystej

w dziale I. Niezgodność polega na tym, że postanowienie odwołuje się do ewidencji

gruntów, według której nieruchomość składa się z działek nr 6 i 12 o łącznym

obszarze 3,68 ha, natomiast z księgi wieczystej wynika, że nieruchomość składa

się z działek nr 14/2 oraz 16 i 17 o łącznym obszarze 4,98 ha.

Z dokonanych ustaleń wynika, że na początku 1978 r. Powiatowe Biuro

Geodezji i Urządzeń Rolniczych częściowo zmieniło granice i obszar działek nr 14/2

i nr 16, oznaczając je jako działki nr 6 o obszarze 2,08 ha i nr 12 o obszarze 1,60

ha (razem 3,68 ha), a także odłączyło od nieruchomości działkę nr 17 (pastwisko)

o obszarze 0,18 ha. Innymi słowy, działka nr 17 według ewidencji gruntów nie

należy do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta kw [...]5

(dawna kw [...]4). Zmiana obszaru działek nastąpiła wskutek wytyczenia ich granic

„według aktualnego użytkowania”, nie została jednak udokumentowana ani

orzeczeniem sądowym, ani decyzją administracyjną, ani też umową cywilnoprawną.

Zdaniem obu orzekających Sądów, wpis mógłby nastąpić, gdyby wnioskodawca

przedłożył dokument potwierdzający zmianę numeracji i powierzchni działek. Sąd

Okręgowy podniósł ponadto, że w postępowaniu egzekucyjnym granice przedmiotu

nabycia na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności określone zostały

w postanowieniu Sądu z dnia 31 maja 2005 r., które odwołuje się do ewidencji

gruntów, nie zaś do oznaczenia nieruchomości zawartego w dziale I księgi

wieczystej kw 2115. Wycena nabytej nieruchomości także nastąpiła w tym

postępowaniu i dotyczyła gruntu o obszarze 3,68 ha, a nie obszaru 4,98 ha. Nie jest

więc możliwe – bez dokumentu potwierdzającego zmianę numeracji i powierzchni

działek - ani sprostowanie wpisu w dziale I – O księgi wieczystej, ani ewentualne

sprostowanie postanowienia sądowego z dnia 31 maja 2005 r. w celu dostosowania

tego postanowienia do zapisu w dziale I – O księgi wieczystej.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy oparta została na podstawie naruszenia

prawa materialnego – art. 3 ust. 1 u.k.w.h., przez uznanie, że wpis powierzchni

gruntu oraz oznaczenia geodezyjnego działek w dziale I – O księgi wieczystej jest

objęty domniemaniem prawdziwości ksiąg wieczystych, a także naruszenia prawa

procesowego – art. 6268 § 2, art. 365 § 1, art. 378 § 1 zd. 1 i art. 328 § 2 w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c., przez uznanie, że decydujące dla oznaczenia nieruchomości,

której własność została przysądzona są powierzchnia i numery działek, nie zaś

wskazany w postanowieniu sądowym numer księgi wieczystej, a także przez

zignorowanie mocy wiążącej postanowienia sądowego z dnia 31 maja 2005 r.,

a ponadto przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów apelacyjnych

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wpis dokonywany jest tylko na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis

szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Rozpoznając wniosek o wpis,

sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz

treść księgi wieczystej (art. 6268 § 1 i 2 k.p.c.). Podstawą wpisu są akty notarialne,

decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe oraz inne dokumenty. W przypadku

orzeczeń sądowych podstawą wpisu są orzeczenia prawomocne lub natychmiast

wykonalne – zarówno o charakterze konstytutywnym, jak i deklaratoryjnym.

Przykładem tych ostatnich jest orzeczenie sądu o przysądzeniu własności.

Wnioskodawca

do

wniosku

dołączył

właśnie

prawomocne

postanowienie

o przysądzeniu własności. Treść tego postanowienia jednoznacznie wskazuje, że

dotyczy ono nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw. [...]5

(dawna kw [...][4), jednak określony w sentencji obszar nabytych działek i ich

oznaczenie nie jest zgodny z oznaczeniem nieruchomości zawartym w dziale I tej

księgi wieczystej.

W

opisanej

sytuacji

rozważenia

wymaga

kwestia,

czy

wskazana

niezgodność uzasadniała oddalenie wniosku – jak to uczynił Sąd Rejonowy, czy –

jak uważa skarżący - wniosek podlegał uwzględnieniu, bowiem niewątpliwie

orzeczenie

sądowe

dotyczy

księgi

wieczystej

dla

nieruchomości,

którą

wnioskodawca nabył w drodze licytacji i uzyskał przysądzenie własności, czy też

sąd powinien uruchomić postępowanie zmierzające do usunięcia braku formalnego

wniosku wieczystoksięgowego.

Stanowiska skarżącego nie można zaakceptować. W sytuacji, gdy dokument

będący podstawą wpisu w dziale II księgi wieczystej w swej treści zawiera opis

nieruchomości niepokrywający się z opisem nieruchomości ujawnionym w dziale

I księgi wieczystej, nie można twierdzić, że okoliczność ta jest bez znaczenia. Sąd

wieczystoksięgowy nie może bowiem w następstwie dokonywanych wpisów

doprowadzać do niezgodności między treścią wpisu ustalającego stan prawny

nieruchomości, a wpisem, który wprawdzie nie ma takiego charakteru, ale dotyczy

oznaczenia nieruchomości, dla której księga wieczysta jest prowadzona.

Sąd Okręgowy trafnie zauważył, że „wpis mógłby nastąpić, gdyby

wnioskodawca okazał dodatkowy dokument potwierdzający zmianę numeracji

i powierzchni działek”. Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy niedołączenie do

wniosku takiego dokumentu uzasadniało jego oddalenie a limine – jak to uczynił

Sąd Rejonowy, czy też sąd powinien – jak już zaznaczono - uruchomić

postępowanie

zmierzające

do

usunięcia

braku

formalnego

wniosku

wieczystoksięgowego.

Kwestia ta wiąże się z określeniem charakteru braku w postaci niedołączenia

do wniosku dokumentów, które stanowią podstawę wpisu. Sąd Najwyższy

w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną uznał, że niedołączenie do wniosku

dokumentu potwierdzającego zmianę numeracji i powierzchni działek kwalifikować

należy jako brak formalny wniosku podlegający usunięciu w trybie art. 1301 i nast.

k.p.c. Za taką kwalifikacją przemawia okoliczność, że dokument stanowiący

podstawę wpisu w istocie został złożony, tyle że ze względu na zmianę numeracji

i powierzchni działek nie mógł bez dodatkowych dokumentów wykazujących te

zmiany, stanowić samodzielnej podstawy wpisu. Zastosowanie art. 626 8 § 2 k.p.c.

bez uprzedniego wszczęcia postępowania na podstawie art. 1301 § 11 k.p.c. nie

znajdowało zatem uzasadnienia. Sąd Okręgowy, akceptując zastosowany przez

Sąd Rejonowy tryb postępowania, naruszył art. 6268 § 2 k.p.c., na którym oparta

została skarga kasacyjna. Już z tych względów należało orzec, jak w sentencji (art.

39815 § 1 k.p.c.).