Legislator Case Law & Legislation
II CSK 509/11 AI generated

II CSK 509/11 · Sąd Najwyższy

Case Number II CSK 509/11
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie

Legislator summary

AI generated

przyjął, że została ona wniesiona po upływie terminu określonego w art. 407 § 1 k.p.c. oraz art. 408 k.p.c. Postanowieniem z 31 marca 2009 r., Sąd Okręgowy

Legislator headnote

AI generated

art. 407 § 1 k.p.c, art. 408 k.p.c, art. 401 pkt 2 k.p.c, art. 510 k.p.c, art. 524 § 2 k.p.c, art. 379 pkt 5 k.p.c; II CSK 509/11 · Sąd Najwyższy: 407 § 1 k.p.c. oraz art. 408 k.p.c. Postanowieniem z 31 marca 2009 r., Sąd Okręgowy

Keywords

AI generated
art. 407 § 1 k.p.c art. 408 k.p.c art. 401 pkt 2 k.p.c art. 510 k.p.c art. 524 § 2 k.p.c art. 379 pkt 5 k.p.c

Cited Legislation

AI generated
art. 407 § 1 k.p.c
przyjął, że została ona wniesiona po upływie terminu określonego w art. 407 § 1
art. 408 k.p.c
k.p.c. oraz art. 408 k.p.c. Postanowieniem z 31 marca 2009 r., Sąd Okręgowy
art. 401 pkt 2 k.p.c
działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.), gdyż nie powiadomiono jej o toczącym się
art. 510 k.p.c
k.p.c.), to jest: - art. 510 k.p.c.
art. 524 § 2 k.p.c
k.p.c.), to jest: - art. 510 k.p.c. i art. 524 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że załączony
art. 379 pkt 5 k.p.c
postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku; - art. 379 pkt 5 k.p.c.
art. 386 § 2 k.p.c
art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w związku z niedostrzeżeniem
art. 13 § 2 k.p.c
art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w związku z niedostrzeżeniem

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II CSK 509/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Maria Szulc

Protokolant Anna Banasiuk

w sprawie ze skargi E. H.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Powiatowego z dnia 22 stycznia 1960 r.,

sygn. akt V Ns …

z udziałem Miasta Ł.

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 czerwca 2012 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 8 marca 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

E. H. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem byłego Sądu Powiatowego z 22 stycznia 1960 r., V Ns … .

Postanowieniem z 8 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy odrzucił skargę, gdyż

przyjął, że została ona wniesiona po upływie terminu określonego w art. 407 § 1

k.p.c. oraz art. 408 k.p.c. Postanowieniem z 31 marca 2009 r., Sąd Okręgowy

uchylił to postanowienie, gdyż przyjął, że o podstawie wznowienia w postaci

pozbawienia jej możności działania w prawomocnie zakończonym postępowaniu

skarżąca dowiedziała się 20 listopada 2007 r., kiedy jej pełnomocnik zapoznał się z

aktami sprawy V Ns …, a skargę o wznowienie wniosła 7 lutego 2008 r. Zachowała

zatem ustawowy trzymiesięczny termin do wniesienia skargi.

Postanowieniem z 9 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy: 1) uwzględnił skargę

E. H. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Powiatowego z 22 stycznia 1960 r., V Ns …; 2) oddalił wniosek o zasiedzenie

(nabycie przez przedawnienie) 6/8 własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul.

W. nr 35 o powierzchni 937 m2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr

160; 3) ustalił, iż każda ze stron ponosi koszty związane z własnym udziałem w

sprawie.

Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, że 1 października 1945 r. do Sądu

Grodzkiego wpłynął wniosek E. B. o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości

położonej w Ł., przy ul. P. nr 35. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż E. B. jest

córką J. – L. i M. małżonków B., współwłaścicieli tej nieruchomości w 6/8

częściach. W postępowaniu brał udział Tymczasowy Zarząd Państwowy na

województwo … .

Postanowieniem z 20 października 1945 r. Sąd Grodzki wprowadził E. B. w

posiadanie 6/8 części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. (aktualnie - ul. W.)

nr 35.

Postanowieniem z 22 stycznia 1960 r. Sąd Powiatowy stwierdził, że Skarb

Państwa

na

podstawie

przedawnienia

(zasiedzenia)

jest

właścicielem

nieruchomości położonej w Ł. przy ul. W. nr 35. Postępowanie zostało wszczęte na

wniosek, w którym wskazano, iż majątek jest opuszczony i upłynął dziesięcioletni

termin przewidziany w art. 34 ust. 1 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach

opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). W toku

postępowania dla J. L. i M. małżonków B. oraz pozostałych współwłaścicieli

nieruchomości, jako nieznanych z miejsca pobytu, został ustanowiony kurator.

Złożył on pisemne oświadczenie, w którym wskazał, iż współwłaściciele

nieruchomości zostali z początkiem wojny umieszczeni w getcie, a po wyzwoleniu

żaden z nich nie zgłosił się do nieruchomości i nikt z lokatorów ich nie widział.

Nieruchomość przy ul. P. nr 35 miała czterech współwłaścicieli: J. L. i M.

małżonków B. w 6/8 części, I. L., w 1/8 części oraz C.-M. L. w 1/8 części. W

księdze wieczystej założonej dla tej nieruchomości jako właściciel do 1 lipca 1994 r.

wpisany był Skarb Państwa, a następnie - Gmina miejska Ł., na podstawie decyzji

Wojewody … z 6 września 1993 r. stwierdzającego nabycie przez Gminę Ł. z mocy

prawa nieodpłatnie tej nieruchomości.

E. Z. z domu B. 2 maja 1976 r. sporządziła w Izraelu testament, w którym

swoją spadkobierczynią ustanawiała córkę zmarłego męża E. H. W testamencie

dotyczącym całego majątku spadkodawczyni wymieniła również udział we

własności nieruchomości w Ł. przy ul. P. nr 35, nr hip. 1…, działka nr 452.

Notariuszowi przy sporządzaniu testamentu okazała postanowienie Sądu z 20

października 1945 r.

E. Z. zmarła 25 grudnia 1981 r. jako wdowa. E. H. urodziła się 14 listopada

1946 r. w Niemczech. Ma obywatelstwo izraelskie. 26 listopada 2007 r. udzieliła

pełnomocnictwa do zapoznania się z aktami Sądu Grodzkiego C … . Do

pełnomocnictwa załączyła kserokopię odpisu postanowienia Sądu Grodzkiego z 20

października 1945 r. o wprowadzeniu w posiadanie E. B. z adnotacją, że 17 lipca

1946 r. E. B. została wprowadzona w posiadanie przedmiotowej nieruchomości.

Odpis postanowienia (w kopii) podpisany został przez Komornika B. i opatrzony

sygnaturą KM …. W aktach C … postanowienia tego nie ma.

Sąd Rejonowy uznał, że w sprawie o stwierdzenie nabycia własności

nieruchomości przez Skarb Państwa skarżąca została pozbawiona możności

działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.), gdyż nie powiadomiono jej o toczącym się

postępowaniu i nie wyznaczono dla niej kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu.

E. H. ma legitymację do złożenia skargi, gdyż wykazała, że jest następcą prawnym

E. B., a testament, w którym została ustanowiona jej spadkobierczynią jest ważny.

W ocenie Sądu Rejonowego w odniesieniu do udziałów, które przed wojną

przysługiwały J. – L. i M. małżonkom B., nie doszło do ich nabycia w drodze

przedawnienia

(zasiedzenia)

przez

Skarb

Państwa,

gdyż

E.

B. została

wprowadzona w ich posiadanie, co stanowiło przesłankę negatywną do takiego

rozstrzygnięcia, stosownie do art. 34 ust. 1 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach

opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), który zastąpił ustawę

z 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz.U. Nr 17, poz. 97

ze zm.). Podstawą postępowania o wprowadzenie w posiadanie E. B.były

natomiast przepisy ustawy z 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i

porzuconych (Dz.U. Nr 17, poz. 97 ze zm.). W art. 20 przewidywała ona możliwość

żądania wprowadzenia w posiadanie nieruchomości opuszczonej, a uprawnionymi

do złożenia wniosku byli m.in. zstępni właściciela nieruchomości. Rozstrzygnięcie w

przedmiocie wprowadzenia w posiadanie miało ten skutek, iż osoba, którą

wprowadzono w posiadanie, nabywała własność nieruchomości (lub udziału we

współwłasności) przez przedawnienie (zasiedzenie) 10-letnie, licząc od dnia

uprawomocnienia się postanowienia o wprowadzeniu w posiadanie. Orzeczenie o

zasiedzeniu zapadło zatem na podstawie przesłanek nieistniejących i przez to nie

odpowiada prawu.

Postanowieniem z 8 marca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

uczestnika Miasta Ł. od postanowienia Sądu Rejonowego z 9 listopada 2010 r. oraz

zasądził od niego na rzecz skarżącej 1.800 zł tytułem kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz

ocenę prawną sprawy dokonaną przez ten Sąd.

Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego z 8 marca 2011 r., III

Ca …, wniósł uczestnik Miasto Ł. - Prezydent Miasta. Uczestnik zarzucił, że

postanowienie to zapadło z naruszeniem prawa procesowego (art. 398 3 § 1 pkt 2

k.p.c.), to jest: - art. 510 k.p.c. i art. 524 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że załączony

do akt sprawy dokument sporządzony w Izraelu, a zatytułowany „testament", jest

wystarczający do uznania, iż skarżąca jako spadkobierca poprzednich właścicieli

nieruchomości wykazała swój interes prawny we wniesieniu skargi o wznowienie

postępowania w sprawie V Ns …, bez konieczności wykazania tej okoliczności

postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku; - art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z

art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w związku z niedostrzeżeniem

wadliwości prowadzącej do nieważności postępowania przed Sądem pierwszej

instancji,

który

zaniechał

wezwania

do

udziału

w

sprawie

pozostałych

współwłaścicieli nieruchomości przy ul. W. nr 35, których udziały także przeszły na

własność Skarbu Państwa na mocy postanowienia Sądu Powiatowego z 22

stycznia 1960 r. lub ich spadkobierców.

Uczestnik

zarzucił

nadto,

że

zaskarżone

postanowienie

zapadło

z naruszeniem prawa materialnego (art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art. 1027

k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie miała obowiązku

wykazania swego statusu postanowieniem stwierdzającym spadek po poprzednich

właścicielach nieruchomości; - art. 35 ustawy z 12 listopada 1965 r. prawo

prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 46, poz. 290 ze zm.; dalej – p.p.m.) poprzez

niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dla oceny formy testamentu ma

zastosowanie prawo ojczyste spadkodawcy, gdy tymczasem ważność testamentu

sporządzonego w Izraelu przez spadkodawcę zamieszkałego w Izraelu pod

względem jego formy podlega ocenie w świetle art. 1 Konwencji Haskiej

z 5 października

1961

r.

dotyczącej

kolizji

praw

w

przedmiocie

formy

rozporządzeń testamentowych, obowiązującej Polskę od 2 listopada 1969 r. (Dz.U.

1969, Nr 34, poz. 284 i 285); - art. 1 Konwencji Haskiej z 5 października 1961 r.

dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych,

poprzez jego niezastosowanie; - art. 949 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą

na przyjęciu, że załączony do akt sprawy testament sporządzony w Izraelu

w całości pismem maszynowym w świetle art. 949 k.c. spełnia wymogi testamentu

własnoręcznego.

Skarżąca

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

oraz

postanowienia Sądu pierwszej instancji, zniesienie postępowania w obu instancjach

i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania

względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. W świetle art. 378 § 1 in fine k.p.c., nieważność postępowania jest

uchybieniem procesowym, które w graniach zaskarżenia sąd drugiej instancji bierze

pod uwagę z urzędu. Zarzut nieważności postępowania przed Sądem Rejonowym

był też podnoszony przez uczestnika w apelacji, w związku z tym, że Sąd ten

zaniechał wezwania do udziału w sprawie następców prawnych I. L. i H. M. L., jako

uczestników postępowania zakończonego postanowieniem z 22 stycznia 1960 r., V

NS …, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie skargi

o wznowienie postępowania, która – pełniąc funkcję nadzwyczajnego środka

zaskarżenia – pozwala zbadać, czy w postępowaniu prowadzącym do wydania

orzeczenia co do istoty sprawy miało miejsce zarzucane przez skarżącego

uchybienie – co do zasady – procesowe, stanowiące podstawę wznowienia, a jeśli

tak, to czy wpłynęło ono na wynik sprawy. Rozpoznanie skargi o wznowienie

postępowania zmierza zatem do usunięcia stwierdzonej wadliwości postępowania

i do wydania orzeczenia co do istoty sprawy w warunkach od niej wolnych.

Jeśli skarga o wznowienie postępowania okaże się dopuszczalna, to prowadzi do

ponownego

rozpoznania

sprawy

zakończonej

prawomocnym

orzeczeniem,

a granice tego rozpoznania wyznacza podstawa wznowienia. Skarga oparta na

przesłankach nieważności (art. 401 k.p.c.) wymaga ponownego rozpoznania

sprawy w postępowaniu wolnym od zarzucanej wadliwości, a skarga oparta na

właściwych podstawach restytucyjnych (art. 403 k.p.c.) prowadzi do ponownego

rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych powołaną podstawą wznowienia.

Stanowisko Sądu Okręgowego, że „kognicję sądu w sprawie ze skargi

o wznowienie postępowania wyznacza zakres skarżonego rozstrzygnięcia, a było

ono kwestionowane jedynie w odniesieniu do rozstrzygnięcia w przedmiocie

udziałów należących niegdyś do J. – L. i M. małżonków B., czyli 6/8” wymaga

pewnej korekty. Przedmiot sprawy rozpoznawanej na skutek skargi o wznowienie

postępowania i jej granice podmiotowe są bowiem tożsame z przedmiotem i

granicami podmiotowymi sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem co do

istoty sprawy, w której następuje wznowienie. Nie determinuje ich zatem sama

skarga o wznowienie postępowania.

Postępowanie, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania złożona

przez E. H. prowadzone było na wniosek Skarbu Państwa o stwierdzenie nabycia

własności przez przedawnienie (zasiedzenie), wniesiony na podstawie art. 34 ust. 1

dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13,

poz. 87 ze zm.). W czasie rozpoznawania wniosku nieruchomość przy ul. W. nr 35

była jednak przedmiotem współwłasności, a zatem wniosek Skarbu Państwa nie

mógł dotyczyć, i nie dotyczył, prawa własności całej nieruchomości, lecz jedynie

udziałów

we

współwłasności,

które

przysługiwały

poszczególnym

współwłaścicielom w różnych wysokościach. Żądanie wniosku zgłoszonego przez

Skarb Państwa mogło się zatem odnosić do poszczególnych współwłaścicieli i tego

udziału we współwłasności, który każdemu z nich przynależał. Przesłanki, które

miały decydować o zasadności wniosku podlegały badaniu w odniesieniu do tego,

co stanowiło poszczególne przedmioty zasiedzenia, a zatem w odniesieniu do tych

wielkości udziałów we współwłasności, które Skarb Państwa nabywał od

poszczególnych współwłaścicieli. Bez wpływu na tę ocenę pozostaje okoliczność,

że żądanie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa udziałów we współwłasności

nieruchomości należących do współwłaścicieli nieruchomości zgłoszone zostało w

jednym piśmie procesowym. Powodowało to tylko taki skutek, że w jednym

postępowaniu Sąd rozpoznał sprawy nabycia przez Skarb Państwa przez

zasiedzenie udziałów we współwłasności nieruchomości przy ul. W. nr 35

należących do różnych osób i sprawy te rozstrzygnął formalnie jednym

postanowieniem. Nie prowadzi to jednak do odebrania samodzielności (ze względu

przedmiot i podmioty ocenianego stosunku prawnego) poszczególnym sprawom

objętym wspólnym rozpoznaniem i rozstrzygnięciem. W motywach postanowienia z

28 lutego 2002 r., III CKN 808/00 (Wokanda 2002, nr 11, s. 9), Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że zakwalifikowanie mienia do majątku opuszczonego w rozumieniu

przepisów dekretu musiało być aktem zindywidualizowanym w odniesieniu do

konkretnego

przedmiotu

własności

i

osoby

właściciela;

tak

samo

zindywidualizowane było przywrócenie posiadania tego majątku. Podobnie w tej

kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 21 stycznia 1960 r., II CR

1100/58 (OSN 1960, poz. 115) i w uzasadnieniu uchwały z 28 lutego 1994 r., III

CZP 10/94 (OSNC 1994, nr 9, poz. 174).

Nie sposób zatem przyjąć, a do tego argumentu uczestnik odwołuje się

w pierwszej kolejności, że wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej

stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie udziału 6/8 we własności nieruchomości

przy ul. W. nr 35 należącego do J. L. i M. małżonków B., rozpoznanie skargi i

wydanie w niej rozstrzygnięcia spowoduje skutek przewidziany w art. 416 k.p.c.

także w sprawach o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie udziałów we własności

nieruchomości należących do I. L., czy do H. M. L.

Reasumując, nie można podzielić zarzutów skarżącego, jakoby Sąd

Okręgowy z naruszeniem art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art.

13 k.p.c. nie dostrzegł nieważności, którą miało być dotknięte postępowanie przed

Sądem pierwszej instancji.

2. Postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa

udziału we własności nieruchomości należącego do J. L. i M. małżonków B, toczyło

się na podstawie dekretu z 18 lipca 1945 r. – Kodeks postępowania niespornego

(Dz.U. Nr 27, poz. 169 ze zm.). Po jego uchyleniu, skarga o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem co do istoty sprawy

wydanym na podstawie dekretu podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów

kodeksu postępowania cywilnego (arg. z art. XVI ustawy z 17 listopada 1964 r. –

Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. Nr 43, poz. 297).

Legitymacja do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania

nieprocesowego uregulowana została w art. 524 k.p.c. i przysługuje uczestnikowi

oraz zainteresowanym, którzy nie brali udziału w postępowaniu. Na takich samych

zasadach

oceniać

trzeba

legitymację

następców

prawnych

uczestnika

postępowania albo zainteresowanego, który nie brał udziału w postępowaniu.

Osoba, której nie przysługuje status czy to uczestnika postępowania, czy to

zainteresowanego nie może skutecznie wnieść skargi o wznowienie postępowania

nieprocesowego z zamiarem doprowadzenia do wzruszenia prawomocnego

postanowienia kończącego to postępowanie, choćby nawet powoływała argumenty

mogące świadczyć o wadliwości tego postanowienia.

Za uczestnika postępowania w rozumieniu art. 524 § 1 k.p.c. można uważać

tylko tego, kto brał w tym charakterze udział w postępowaniu nieprocesowym po

wskazaniu go przez wnioskodawcę i doręczeniu mu odpisu wniosku, z jego własnej

inicjatywy lub na skutek wezwania przez sąd (art. 510 k.p.c.). Status następców

prawnych uczestnika jest taki, jak samego uczestnika, a zatem przepisy regulujące

przesłanki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania odnoszące się do

uczestnika odnoszą się także do jego następców prawnych.

Zainteresowany, niebędący uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać

postępowania,

wznowienia

(por. uchwały

Sądu

jeżeli

postanowienie

Najwyższego

z 13 września

to

narusza

1967 r.,

jego

prawa

III CZP

60/67,

i z 18 grudnia 1974 r., III CZP 88/74), a niewzięcie przez zainteresowanego udziału

w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje

nieważności postępowania (uchwała Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2010 r.,

III CZP 112/09, OSN 2010, nr 7-8, poz. 98).

Za

uczestników

postępowania

w

sprawie

V

Ns

…,

zakończonej

postanowieniem Sądu Powiatowego z 22 stycznia 1960 r. o stwierdzenie nabycia

przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia udziału wynoszącego 6/8 we własności

nieruchomości przy ul. W. nr 35 uznani zostali J. L. i M. małżonkowie B. W

prawomocnie zakończonym postępowaniu byli oni reprezentowani przez kuratora.

Wbrew sugestiom uczestnika, w skardze o wznowienie postępowania E. H.

nie objaśniała swojej legitymacji do wystąpienia z tym środkiem zaskarżenia ze

wskazaniem na to, że przysługuje jej status następcy prawnego byłych właścicieli

nieruchomości, których uznano za uczestników prawomocnie zakończonego

postępowania. Twierdziła natomiast, że jest następcą prawnym E. B., która

postanowieniem z 20 października 1945 r. została wprowadzona w posiadanie

udziału wynoszącego 6/8 części we własności nieruchomości przy ul. W. nr 35.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o majątkach opuszczonych i porzuconych osoba

wprowadzona w posiadanie nabywała własność nieruchomości (lub udziałów) przez

przedawnienie (zasiedzenie) 10-letnie licząc od dnia uprawomocnienia się

postanowienia o wprowadzeniu w posiadanie. Te okoliczności sprawiały, że E. B.

mogła mieć status zainteresowanej w prowadzonym w 1960 r. postępowaniu

o stwierdzenie nabycia własności tego udziału przez Skarb Państwa. Legitymacja

E. H. do wniesienia skargi o wznowienie postępowania miała wynikać zatem ze

statusu następcy prawnego „zainteresowanego”, o którym mowa w art. 524 § 2

k.p.c.

3. Nie ma racji Sąd Okręgowy, o ile przyjmuje, że skoro E. H. została

wymieniona w testamencie sporządzonym przez E. B., a testament wspomina

również o spornej nieruchomości, to nie budzi wątpliwości istnienie interesu

prawnego E. H. do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego

wydaniem orzeczenia, na podstawie którego Skarb Państwa nabył udział we

własności nieruchomości należący do J. L. i M. małżonków B., którego posiadanie

odzyskała E. B.. Trafnie zarzuca uczestnik, że skoro E. H. powołuje się na status

następcy prawnego pod tytułem ogólnym E. B., jako zainteresowanej w

postępowaniu (art. 524 § 2 k.p.c.), to okoliczność tę ma obowiązek udowodnić. Dla

wykazania, iż E. H. jest spadkobiercą E. B. zmarłej 25 grudnia 1981 r. nie

wystarczy samo tylko wskazanie na dokument sporządzony 2 maja 1976 r. w

Izraelu, a zatytułowany „testament”.

Z art. 1027 k.c. wynika, że względem osoby trzeciej, która nie rości sobie

praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa

wynikające

z

dziedziczenia

tylko

stwierdzeniem

nabycia

spadku

albo

zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Uczestnik nie rości sobie

z tytułu dziedziczenia praw do spadku po E. B., w tym i do udziału 6/8 we

własności nieruchomości przy ul. W. nr 35. Udział ten nabył bowiem na podstawie

innego zdarzenia, co stwierdza postanowienie kończące postępowanie w sprawie,

w której złożona została skarga o wznowienie postępowania. W tej sytuacji E. H.

winna swój status następcy prawnego zainteresowanej (art. 524 § 2 k.p.c.),

pozwalający jej wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania, wykazać

stosownie do art. 1027 k.p.c.

Rozważania na temat właściwej formy i w efekcie ważności testamentu

sporządzonego przez E. B. wykraczają poza granice rozpoznania w sprawie

wszczętej na podstawie skargi o wznowienie postępowania zakończonego

postanowieniem stwierdzającym nabycie przez Skarb Państwa udziału J. L. i Małki

małżonków B. wynoszącego 6/8 we własności nieruchomości przy ul. W. nr 35 na

podstawie art. 34 ust. 1 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i

poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Takie rozważania prowadzić może

tylko sąd powołany do rozstrzygnięcia o tym, czy E. H. jest spadkobiercą E. B. (por.

też uchwałę Sądu Najwyższego z 31 maja 1975 r., III CZP 78/75, OSNC 1976, nr 2,

poz. 33).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw. z art.

13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

db