II CSK 499/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 499/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk

w sprawie z powództwa R. S.

przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Urzędu Morskiego, Przedsiębiorstwu

Budownictwa Wodnego Spółce Akcyjnej

oraz A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej Skarbu Państwa Dyrektora Urzędu

Morskiego

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 lutego 2011 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 września 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek

pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Urzędu Morskiego reprezentowanego

przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w przedmiocie odrzucenia pozwu w

zakresie, w jakim został on skierowany przeciwko Urzędowi Morskiemu. Zgodnie z

art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., sąd odrzuca pozew, jeżeli jedna ze stron postępowania nie

ma zdolności sądowej albo zdolności procesowej. Odrzucenie pozwu, z tej

przyczyny, nastąpi dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z

przepisami

kodeksu.

Przepis

ten

obligował

Sąd

do

podjęcia

czynności

zmierzających do wyjaśnienia statusu prawnego Urzędu Morskiego, który nie ma

zdolności sądowej. Na skutek podjętych przez Sąd czynności pełnomocnik powoda

wskazał, że pozwanym jest Skarb Państwa – Dyrektor Urzędu Morskiego. W tych

okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że powód sprecyzował oznaczenie

strony pozwanej, której mylne oznaczenie w pozwie nie stanowiło podstawy do

odrzucenia pozwu.

Zażalenie na to postanowienie, wniesione przez pozwanego Skarb Państwa

–

Dyrektora

Urzędu

Morskiego,

zostało

oddalone

postanowieniem

Sądu

Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., który podzielił ocenę prawną Sądu pierwszej

instancji. Od tego postanowienia skargę kasacyjną wniósł pozwany Skarb Państwa

– Dyrektor Urzędu Morskiego, który zaskarżył je w całości, zarzucając – w ramach

podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. – naruszenie art. 199 § 1 pkt 3

k.p.c. w zw. z art. 386 § 3 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c. poprzez odmowę jego

zastosowania oraz art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 199 § 2 w zw. z art. 386 § 3 w zw.

z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że

znajduje on zastosowanie także do przypadków, gdy brak zdolności sądowej ma

charakter nieusuwalny. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w

całości i odrzucenie pozwu w zakresie, w jakim zasądza na rzecz powoda od

Skarbu Państwa 89.080 zł z odsetkami ustawowymi od 21 kwietnia 2007 r. do dnia

zapłaty, 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 1.114 zł

tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżonym

postanowieniem

oddalono

zażalenie

wniesione

na

postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające odrzucenia pozwu. Podstawę

procesową wydania przez Sąd Okręgowy postanowienia w przedmiocie odrzucenia

pozwu stanowił art. 222 k.p.c., według którego, oddalając zarzuty, których

uwzględnienie

uzasadniałoby

postanowienie

i

może

odrzucenie

wstrzymać

pozwu,

dalsze

sąd

rozpoznanie

wyda

oddzielne

sprawy,

aż

do

uprawomocnienia się tego postanowienia.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c., skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego

można wnieść od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub

postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania

kończących postępowanie w sprawie. Przepis ten, w zakresie dotyczącym

postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia pozwu kończącego

postępowanie w sprawie, stanowi odpowiednik uchylonego art. 392 § 1 k.p.c., który

przewidywał możliwość wniesienia kasacji od tego rodzaju postanowień do Sądu

Najwyższego. Na tle tego ostatniego przepisu w postanowieniu z dnia 24 maja

1999 r., II CZ 37/99 (OSNC 1999, nr 12, poz. 211) Sąd Najwyższy stwierdził, że od

postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na orzeczenie

odmawiające odrzucenia pozwu (art. 222 k.p.c.) kasacja nie przysługuje.

W uzasadnieniu tego postanowienia zwrócono uwagę na to, że postanowienie

sądu pierwszej instancji odmawiające odrzucenia pozwu, jak to wynika wprost

z art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c., nie jest postanowieniem kończącym postępowanie

w sprawie. Z tego też względu również postanowienie sądu drugiej instancji

oddalające zażalenie na to postanowienie nie może być uznane za kończące

postępowanie w sprawie. Po jego wydaniu postępowanie toczy się dalej i zostanie

zakończone

orzeczeniem

merytorycznym

albo

formalnym

kończącym

to

postępowanie. Zasadność stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie do braku

podstawy uzasadniającej odrzucenie pozwu podlega tylko kontroli instancyjnej.

Stanowisko

prezentowane

potwierdzone

także

w

w

powołanym

orzecznictwie

Sądu

wyżej

postanowieniu

Najwyższego

na

tle

zostało

obecnie

obowiązującego art. 398 § 1 k.p.c. W postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r.,

III CSK 48/06 (OSNC 2007, nr 1, poz. 12) Sąd Najwyższy przyjął, że

postanowieniem sądu drugiej instancji „w przedmiocie odrzucenia pozwu”,

kończącym postępowanie (art. 3981 § 1 k.p.c.), jest orzeczenie oddalające

zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające pozew,

orzeczenie zmieniające postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające, na

podstawie art. 222 k.p.c., zarzut, którego uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie

pozwu, a także orzeczenie – wydane w wyniku uwzględnienia apelacji – mocą

którego uchylono zaskarżony wyrok i pozew odrzucono.

Podzielając

stanowiska

przedstawione

w

wyżej

przedstawionych

orzeczeniach Sądu Najwyższego, należało skargę kasacyjną odrzucić na

podstawie art. 3986 § 3 w zw. z § 2 k.p.c., gdyż od zaskarżonego postanowienia

wniesienie skargi kasacyjnej było niedopuszczalne.

md