II CSK 487/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 487/15 POSTANOWIENIE Dnia 17 lutego 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z wniosku A. G.‎przy uczestnictwie M. M., Z. S. oraz D. M. S., P. J. S., B. S. S. i W. S. następców prawnych L. S.‎o stwierdzenie nabycia spadku,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2016 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania Z. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu jakiemu służy skarga kasacyjna i postępowanie wywołane jej wniesieniem służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., tylko bowiem w razie spełnienia jednej z nich, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Pełnomocnik uczestnika Z. S. w skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 2 września 2014 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparł na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie pełnomocnika uczestnika skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji prowadził postępowanie i wydał zaskarżone postanowienie z udziałem zmarłego L.

S. podczas gdy - w ocenie autora skargi kasacyjnej - Sąd drugiej instancji powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. tak by umożliwić wstąpienie następców prawnych zmarłego do postępowania.Abstrahując od nieprawidłowego skonstruowania skargi kasacyjnej przez połączenie uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania z uzasadnieniem podstaw skargi kasacyjnej należało stwierdzić, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c.Odnosząc się do zarzutu oczywistego naruszenia art. 174 § 1 pkt 1 oraz § 2 k.p.c. należy przypomnieć, że o ile w postępowaniu procesowym śmierć strony jest - co do zasady - przyczyną obligatoryjnego zawieszenia postępowania, to odpowiednie stosowanie przepisów o zawieszeniu postępowania w postępowaniu nieprocesowym musi uwzględnić jego odrębności.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2011 r., V CSK 363/10, wyjaśnił, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia spadku do kognicji sądu spadku należy ustalenie kręgu spadkobierców zmarłego i stwierdzenie, że nabyli oni prawa do spadku, co następuje w chwili jego otwarcia. Orzeczenie dotyczy więc osób, które nabyły spadek w chwili jego otwarcia. W konsekwencji w przypadku śmierci takiej osoby (uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku) postępowanie może toczyć się bez udziału jego spadkobierców, którzy mają możliwość dochodzenia ustalenia ich praw do spadku w odrębnym postępowaniu.

Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa bądź, że postępowanie przed sądem II instancji było dotknięte nieważnością. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). [l.n]