II CSK 481/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 481/10

POSTANOWIENIE

Dnia 1 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P.

i Miasta P.

przy uczestnictwie W. K. i B. N.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 1 czerwca 2011 r.,

skarg kasacyjnych wnioskodawców

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 9 października 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 5 stycznia 2009 r., sygn. akt KW

117/3 Dz. Kw.( 60/00) oddalił wniosek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. z

dnia 15 maja 2000 r. o odłączenie z prowadzonej w tym Sądzie księgi wieczystej

Kw 124217 działek oznaczonych numerami 4/4, 4/6 i 6/3, założenie dla tych działek

nowej księgi wieczystej i ujawnienie w dziale II jako właściciela Skarbu Państwa,

a postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt KW 124217/3 Dz. Kw. (37/00),

oddalił wniosek Miasta P . z dnia 13 kwietnia 2000 r. o wpis na jego rzecz w tej

samej księdze własności działek nr 6/4, 6/1, 4/1, 4/7 i 4/5.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. oddalił

apelacje wnioskodawców od powyższych postanowień.

Sąd

Okręgowy

-

podzielając

przyjęte

za

podstawę

zaskarżonych

postanowień ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną - podkreślił, że Skarb

Państwa – Prezydent Miasta P. oraz Miasto P. domagali się wpisu na swoją rzecz

prawa własności określonych działek w miejsce uczestniczki postępowania B. N.

Tymczasem w chwili orzekania w przedmiocie apelacji, zgodnie z wpisem w dziale

II księgi wieczystej Kw 124217/3 dokonanym przez Sąd Rejonowy w dniu 14 marca

2005 r.,

właścicielem nieruchomości objętej tą księgą jest W. K., który wpisany

został w miejsce B. N. Wprawdzie B. N. w dniu 30 czerwca 2006 r. złożyła wniosek

o dokonanie wpisu prawa własności tej nieruchomości na jej rzecz i wykreślenie W.

K., jednak wniosek ten podlega rozpoznaniu w dalszej kolejności, wynikającej z

daty wpływu. W takiej sytuacji, skoro skarżący nie zmodyfikowali wniosków przez

wskazanie, że domagają się wpisu prawa własności w miejsce W. K., ich wnioski

zostały prawidłowo oddalone.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyli skargami kasacyjnymi obaj

wnioskodawcy.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta P., zastąpiony przez Prokuratorię

Generalną Skarbu Państwa, oparł skargę na podstawie określonej w art. 3983 § 1

pkt 2 k.p.c., zarzucając naruszenie art. 6268 k.p.c. w związku z art. 321 § 1, art. 13

§ 2 i art. 391 § 1 k.p.c. przez błędna wykładnię pojęcia granic wniosku o wpis oraz

niewłaściwe zastosowanie art. 6268 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. wskutek

wadliwego uznania, że wniosek nie zawierał żądania dokonania wpisu własności

w miejsce aktualnie wpisanego właściciela nieruchomości.

W skardze kasacyjnej Miasta P., opartej na obu podstawach określonych w

art. 3983 § 1 k.p.c. podniesione zostały zarzuty naruszenia art. 65 § 1 k.c. przez

błędną wykładnię oświadczenia woli zawartego we wniosku o wpis prawa własności

oraz art. 6288 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 385 w związku z art. 13 § 2 i art. 6269 k.p.c.

przez uznanie, że z uwagi na treść wniosku skarżącego istnieje przeszkoda do

dokonania wpisu.

W obu skargach kasacyjnych zgłoszone zostały wnioski o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargi kasacyjne uczestniczka postępowania B. N. wniosła

o ich oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6268 § 1 k.p.c., wpis do księgi wieczystej dokonywany jest –

w zasadzie - jedynie w granicach wniosku. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu,

sąd, rozpoznając wniosek o wpis, bada wyłącznie treść i formę wniosku,

dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

Z przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia ustaleń wynika,

że zarówno Miasto P. we wniosku z dnia 13 kwietnia 2000 r., jak i Skarb Państwa –

Prezydent Miasta P. we wniosku z dnia 15 maja 2000 r. domagali się wpisania na

ich rzecz – odpowiednio: w księdze wieczystej Kw 124217/73 prowadzonej przez

Sad Rejonowy oraz w odrębnej księdze wieczystej założonej dla oznaczonych we

wniosku działek gruntu – prawa własności, w miejsce B. N. Sąd Okręgowy uznał,

że taki sposób sformułowania wniosków wykluczał możliwość ich uwzględnienia,

gdyż w dacie orzekania przez ten Sąd jako właściciel nieruchomości objętej

wymienioną księgą wieczystą wpisany był W. K. Podniesionym w skargach

kasacyjnych zarzutom, kwestionującym powyższą ocenę, nie można odmówić

słuszności.

Przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja

wskazuje jednoznacznie na to, że Sąd Okręgowy za miarodajny do oceny

zasadności rozpoznawanych wniosków uznał stan rzeczy istniejący w chwili

orzekania (art. 316 § 1 k.p.c.). Tymczasem – jak wyjaśnił Sąd Najwyższy

w uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09

(OSNC 2010, nr 6, poz. 84), mającej moc zasady prawnej – sąd rozpoznając

wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym

w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu. W świetle tego zapatrywania,

wskazany przez Sąd Okręgowy fakt, że w chwili orzekania w przedmiocie apelacji

skarżących w dziale II księgi wieczystej wpisany był W. K., a nie – jak wskazano we

wnioskach – B. N., nie mógł stanowić przeszkody do uwzględnienia wniosków.

Prawidłowa ocena zasadności tych wniosków wymaga uwzględnienia

nie tylko kolejności ich wpływu, ale również rozważenia zawartych w nich żądań

i zbadania dołączonych do nich dokumentów oraz treści księgi wieczystej według

stanu rzeczy istniejącego w chwili, kiedy zostały one złożone. Sąd Okręgowy

analizy takiej nie przeprowadził, co nie pozwala skutecznie odeprzeć podniesionych

w skargach kasacyjnych zarzutów naruszenia art. 6268 § 1 i 2 i art. 6269 w związku

z art. 13 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł,

jak w sentencji.