Supreme Court dismisses appeal on acquisitive prescription, ruling continuous ownership acts were not proven. The court rejects the claim that possession was continuous and independent. The decision upholds the lower court's partial finding on specific land parcels.

Sygn. akt II CSK 430/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. M. i B. K. przy uczestnictwie Gminy S.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawców

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 7 listopada 2008 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawców na rzecz uczestnika kwotę

900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

M. M. oraz B. K. wnieśli się do Sądu Rejonowego z o stwierdzenie zasiedzenia

na ich rzecz nieruchomości o powierzchni 3057,75 m2 położonej w S., przy ulicy S.,

obejmującej działki oznaczone nr 606/6,606/7,606/20-606/32 oraz częściowo działki

606/4 i 606/5 (dawna działka 606/2), dla której Sąd Rejonowy w S., Wydział Ksiąg

Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr kw (…). W uzasadnieniu wniosku podali,

że ich dziadek W. K. objął działkę oznaczoną dawniej nr 606/2 w samoistne posiadanie

w 1947 roku i władał ją jak swoją, aż do swojej śmierci w 1957 roku. Potem działkę

posiadali: córka – R. K. wraz z mężem Z. K., a po ich śmierci – córka M. z mężem oraz

jej brat B. K. Istniejący od 1947 roku stan faktyczny tj. nieprzerwane posiadanie i okres

posiadania

nieruchomości

uzasadnia

zasiedzenie

własności

nieruchomości

na

podstawie art. 172 k.c.

Na rozprawie w dniu 18.03.2008 r. ostatecznie wnieśli o zasiedzenie na ich rzecz z

dniem 02.10.2005 r. nieruchomości, obejmującej granice dawnej działki oznaczonej nr

606/2. Podali, iż z tej powierzchni wyłączony został teren, gdzie przebiega kolektor

ciepłowniczy i część zajęta przez budynki gospodarcze wraz z drogą dojazdową.

Gmina S. wnosiła

o oddalenie wniosku. Kwestionowała fakt samoistnego i

nieprzerwanego władania przez wnioskodawców przedmiotową nieruchomością.

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w S. uwzględnił wniosek

częściowo a mianowicie stwierdził, że wnioskodawcy nabyli po ½ części przez

zasiedzenie własność nieruchomości położonej w S. przy ulicy S. o powierzchni 1222

m. kw. oznaczonej numerem działki 606/2D na planie sporządzonym przez biegłego J.

P. Sąd Rejonowy nie rozstrzygnął o dalszej części żądania. Odnosi się to nie tylko do

wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej na wspomnianym planie

numerem 606/2B, ale także działki wokół garażu, oznaczonej numerem 606/2A.

Rozstrzygnięcie w pierwszej instancji zostało oparte na następujących ustaleniach

faktycznych: W. K. w dniu 24 lipca 1945 r. objął w posiadanie gospodarstwo położone w

S. przy ul. S. po właścicielu niemieckim R. Z. W skład gospodarstwa wchodziła działka

nr 606/2. W. K. nie dopełnił formalności związanych z uzyskaniem własności

otrzymanego gospodarstwa rolnego i nie uzyskał aktu nadania nieruchomości i

orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Działka nr 606/02 stanowiła od 1946 r. własność

Skarbu Państwa, a od 1992 r. własność Gminy S. Była to nieruchomość miejska. Przed

swoją śmiercią, która nastąpiła na początku 1957 r. W. K., nieformalną umową

darowizny przekazał część gospodarstwa swojej córce R. M. K. i zięciowi Z. K.,

rodzicom wnioskodawców. Drugą część gospodarstwa przekazał synowi – J. K. R. K. i

Z. K. uważali się za właścicieli działki. Wykorzystywali przedmiotową nieruchomość do

hodowli zwierząt oraz uprawy warzyw i owoców. Z. K. korzystał także z garażu, który

został wzniesiony na posesji. Od śmierci R. K. w 1993 r. Z. K. ograniczył działalność na

nieruchomości. Z. K. ani wnioskodawcy, mimo starań nie uzyskali ani przed sądem, ani

w drodze decyzji administracyjnej orzeczenia ustalającego ich prawo własności do

spornej działki. Od lat 80-tych, kiedy rozpoczęto budowę osiedla spółdzielczego,

następowało sukcesywne niszczenie ogrodzenia działki od strony południowej oraz

wschodniej - do ogrodzenia działki R. i zachodniej - do zabudowań gospodarczych. Od

ulicy S. ogrodzenie w zasadzie nie zostało naruszone - oprócz jednego przęsła, które

zniszczył W. P. Z. K., a później wnioskodawcy, jeszcze przez pewien czas uzupełniali

ogrodzenie. Do śmierci Z. K. w 2000 r., mimo braku ogrodzenia, jeszcze na części

nieruchomości przy deptaku były uprawiane ziemniaki, a przy garażu był ogród

warzywny, a do połowy lat 90-tych w pobliżu garażu były też krzewy owocowe. Po

śmierci Z. K., do 2002 r. M. M. uprawiała jeszcze ogródek warzywny o pow. ok. 4 arów

położony w pobliżu garażu. Potem ogródek został zlikwidowany, bo wnioskodawcy nie

byli w stanie zabezpieczyć się przed kradzieżami rosnących w nim warzyw. Nieopodal

garażu, wnioskodawczyni urządzała spotkania z rodziną i znajomymi przy grilu. W

sadzie rosły drzewa owocowe, z których wnioskodawcy zrywali owoce. Z owoców mogli

też korzystać znajomi wnioskodawców i sąsiedzi. B. D. w zamian za owoce przyciął w

2007 r. drzewa owocowe. Po śmierci Z. K. działka w mniej więcej połowie, od południa

(od ul. K.) była ogólnodostępna i mieszkańcy okolicznych osiedli korzystali z niej wyprowadzali psy, zrywali owoce, dzieci urządzały sobie zabawy. Działka w tej części

była bardzo silnie zachwaszczona. Przez środek działki, w poprzek, ukosem, biegła

ścieżka, którą okoliczni mieszkańcy skracali sobie drogę. Raz w roku mąż

wnioskodawczyni W. M. kosił trawę na całej działce, czasem wynajmował do tego osoby

trzecie. Działka była też koszona przez pracowników wynajętych przez Gminę S. Trawa

przy garażu koszona była przez wnioskodawców częściej, z tej części nieruchomości

nie korzystały też w zasadzie inne osoby; czasem tylko przychodziła tam młodzież,

która była przez M. M. i jej męża przepędzana. Wiosną 2005 r. po wykoszeniu trawy

mąż wnioskodawczyni w okolicy garażu, uli i płotu posiał rośliny miododajne. W latach

2006 i 2007 przywoził ule dwa razy w roku na tzw. pożytek. Wnioskodawcy korzystali z

garażu. B. K. w trakcie wizyt w S. stawiał tam swój samochód. Mąż wnioskodawczyni w

garażu urządził sobie pracownię pszczelarską. Dwa razy do roku przeprowadzał

wirowanie miodu, pomagał mu w tym B. K. Część, z której od 2000 r. korzystali

samoistnie wnioskodawcy miała powierzchnię 1222m 2. W 2007 r. cała działka została

zaorana i posiany został rzepak. Obecnie działka jest ogrodzona ogrodzeniem

drewnianym. Częściowo ogrodzenie działki stanowi płot od strony firmy „R.(…)”. B. K.

zamieszkuje w B., w okresie letnim przyjeżdża, co dwa tygodnie, w zimie bywa

sporadycznie. M. M. mieszka obecnie w R., bywa na działce dwa razy w tygodniu.

Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał, że wniosek M. M. i B. K.

zasługuje na częściowe uwzględnienie, co do nieruchomości o powierzchni 1222m 2

położonej przy ul. S., oznaczonej na planie sporządzonym przez biegłego geodetę J. P.

nr 606/2D.

Zdaniem Sądu Rejonowego, wnioskodawcy wykazali, że po śmierci Z. K. władali

częścią działki położoną bliżej garażu, o pow. 1222m2, jak właściciele. Z kolei uczestnik

przedstawił dowody, iż pozostała część działki nie była objęta samoistnym posiadaniem

wnioskodawców, ale była wykorzystywana przez okolicznych mieszkańców, jako

miejsce do spacerów z psami, jako teren do zabawy. Mieszkańcy zrywali również

owoce z drzew. Wnioskodawcy zaś – w przeciwieństwie do terenu położonego przy

garażu - nie przeciwdziałali tym czynnościom w żaden sposób. Wnioskodawcy nie byli

posiadaczami samoistnymi części działki poza obszarem 1222m2 od ul. S. Mogli z niej

korzystać tylko w takim zakresie, jak każda inna osoba, każdy mieszkaniec miasta.

Wobec ogólnej dostępności i braku troski wnioskodawców, każda osoba mogła na tej

działce sobie coś posadzić lub ją ogrodzić (narażając się w wypadku ogrodzenia na

takie same retorsje, jakie spotkały wnioskodawców - powództwo o wydanie). Rodzice

wnioskodawców byli posiadaczami w złej wierze, wnioskodawcy również. Okres

posiadania prowadzący do zasiedzenia wynosi w ich wypadku łącznie 30 lat. Okres

zasiedzenia można skrócić za czas przed dniem 1 października 1990 r. najwyżej o 15

lat. Termin zasiedzenia upłynął, zatem z dniem 01.10.2005 r.

Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wnieśli zarówno wnioskodawcy i uczestnik

postępowania. Wnioskodawcy zaskarżyli nieuwzględnienie wniosku o zasiedzenie w

szerszym zakresie. Uczestnik zaskarżył uwzględnienie wniosku o stwierdzenie

zasiedzenia.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy w G. na skutek apelacji

wnioskodawcy Gminy S. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalił

wniosek o stwierdzenie zasiedzenia w części uwzględnionej przez sąd pierwszej

instancji oraz na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. odrzucił apelację

wnioskodawców, jako niedopuszczalną ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Rejonowy orzekając o uwzględnieniu wniosku w części, nie oddalił go w

pozostałym zakresie.

Sąd Okręgowy uznał za zasadną apelację uczestnika postępowania Gminy S., w której

zarzucono

niewłaściwą

i

niepełną

ocenę

zebranego

materiału

dowodowego,

sprzeczność ustaleń sądu z zebranym materiałem oraz naruszenie prawa materialnego

tj. art. 172, 336, 339 k.c.

Sąd Okręgowy podzielił zarzut oparcia ustaleń faktycznych przede wszystkim na

zeznaniach M. M. i B. K. oraz świadków: W. M., U. K., B. D. oraz R. i B. S. osób w

większości bezpośrednio zainteresowanych wynikiem sprawy (wnioskodawcy i ich

małżonkowie). Osobami obcymi dla wnioskodawców są tylko małż. S. i B. D. Zeznania

korzystne dla wnioskodawców złożył również brat W. M., A. M. zamieszkały w S.,

jednak temu zeznaniu Sąd Rejonowy nie dał wiary, wskazując, że świadek podaje

więcej okoliczności potwierdzających posiadanie, w dłuższym okresie czasu, niż

powołują się na to sami wnioskodawcy. Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił, dlaczego

nie dał wiary zeznaniom pozostałych świadków zawnioskowanym przez uczestnika (J.

Ż., A. C., F. R., J. M., B. P., M. M., M. S., T. C.), którzy nie potwierdzili w swoich

zeznaniach okoliczności, jakie podawali wnioskodawcy. Ponadto sąd pierwszej instancji

nie

ustosunkował

się

w

uzasadnieniu

orzeczenia

do

zeznań

pozostałych

przesłuchanych w sprawie świadków, w szczególności wskazanych przez inicjatywy

uczestnika. Dotyczy to w szczególności świadków M. M., T. C., A. L., K. U.), M. S.

Wszyscy oni mieszkają bądź mieszkali wiele lat w bezpośrednim sąsiedztwie spornej

nieruchomości, a świadek S. pracował w urzędzie gminy, lecz już od kilku lat jest na

emeryturze. Jak wskazał Sąd Okręgowy, jego sytuacja nie zależy, więc od dobrych

stosunków z pracownikami gminy. W ocenie sądu, nie zostały ujawnione żadne

obiektywne okoliczności, z których powodu świadkowie ci mieliby zeznawać nieprawdę,

a wiadomości na temat nieruchomości mają z własnych bezpośrednich obserwacji.

Drugą grupę świadków stanowią świadkowie J. Ż., A. C., F. R., J. M., B. P., a więc

osoby, które miały wiadomości na temat koszenia i sprzątania spornej nieruchomości z

racji pracy w Urzędzie Gminy w S., bądź w firmach zajmujących się koszeniem na

zlecenie gminy, a świadek B. P. sam wykonywał koszenie. Zeznania tych osób poparte

zostały załączonymi do akt umowami pisemnymi, zleceniami koszenia obejmującymi

kolejne lata, poczynając od 2002 roku. W ocenie Sądu są to dowody wiarygodne.

Obie wskazane wyżej grupy dowodów wskazują na opuszczenie nieruchomości przez

wnioskodawców poczynając od 2000 roku, brak ich jakichkolwiek poczynań w związku z

utrzymaniem nieruchomości w porządku, brak działań związanych z prowadzeniem

spraw gospodarczych. Obowiązek koszenia terenu zielonego, porastającego wysokimi

chwastami, zaśmiecanego przez wszystkich przeszedł na Gminę, do której mieszkańcy

składali skargi na nieporządek. Nieprawdą jest, że wnioskodawcy przyjeżdżali na

posesję nieruchomości przy ulicy S. Sami przyznali, ze mieszkanie po Z. K. przekazane

córce wnioskodawczyni wiele lat stało puste (córka studiowała w W., następnie tam

pozostała w związku z pracą). Nie jest kwestionowane przez uczestnika posiadanie

przez wnioskodawców garażu na spornej nieruchomości, przerobionego z dawnej pralni,

wnioskodawcy płacili za niego podatek, jako jego użytkownicy, nie mieli jednak do niego

formalnie żadnego tytułu. W pozostałym zakresie od czasu śmierci Z. K. wnioskodawcy

z nieruchomości nie korzystali. Nie zbierali owoców, bo teren sadu był rozgrodzony od

12 - 15 lat, wszyscy mieli do niego wolny dostęp, szeroko korzystała z tego okoliczna

młodzież. Co najmniej od 2002 roku koszenie trawy wykonywały tych prac różne firmy

na zlecenie Gminy. Wnioskodawcy twierdzili, że sprzeciwiali się temu, jeśli obce osoby

na nieruchomości spotkali. Nie przedstawili jednak żadnego dowodu na podejmowanie

takich działań. Istnienie zaś przejścia jasno wskazuje, że wszyscy obcy nie tylko mogli,

ale i rzeczywiście chodzili przez nieruchomość i była ona ogólnodostępna. Nie bez

znaczenia jest w sprawie okoliczność, że wnioskodawcy zamieszkują od bardzo wielu

lat poza miejscem położenia nieruchomości: M. M. w R., kilkadziesiąt kilometrów od S.,

B. K. w B., około 100 km od S., dlatego zdaniem sądu wiarygodność ich twierdzeń o

częstotliwości bywania na nieruchomości nie jest duża.

Rozważając charakter posiadania wnioskodawców Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na

kilkakrotne naruszanie przedmiotu posiadania przez Skarb Państwa, a następnie po

komunalizacji przez Gminę, jako kolejnych właścicieli nieruchomości. W ocenie Sądu

Okręgowego, poprzednik wnioskodawców Z. K. nie był posiadaczem samoistnym, ale

jedynie jej użytkownikiem nieruchomości. Inni lokatorzy budynku przy ul. S. również

mieli działki ogrodowe, korzystali z budynków gospodarczych. Wnioskodawcy - poza

podatkami za garaż - nie płacili podatków za nieruchomość. Wprawdzie odmienne

zapatrywanie, co do charakteru posiadania poprzedników wnioskodawców, wyraził

tutejszy Sąd Okręgowy w sprawie I Ns (…) w postanowieniu z dnia 10.09.2004 r. o

oddaleniu apelacji, tym niemniej, jak wskazał sąd odwoławczy, w okresie późniejszym,

w aktualnym postępowaniu zostało przeprowadzone szerokie postępowanie dowodowe,

rzucające nowe światło na szereg okoliczności sprawy. Wnioskodawcy, po śmierci ojca

Z. K. w styczniu 2000 r., opuścili nieruchomość, nie korzystając z niej – poza garażem przez okres do sierpnia 2007 roku. Tym samym nie są spełnione przesłanki zasiedzenia

przez wnioskodawców nieruchomości.

Skutkiem dokonania odmiennych ustaleń jest stwierdzenie naruszenia prawa tj. art. 172

k.c. Kierując się tymi względami, Sąd Okręgowy zmienił punkt I zaskarżonego

postanowienia i oddalił wniosek o zasiedzenie w uwzględnionej przez Sąd Rejonowy

części.

Wnioskodawcy złożyli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego

zmieniającego postanowienie sądu pierwszej instancji i oddalenie w tej części wniosku.

Zarzucili w niej naruszenie prawa materialnego tj. art. 172 i 336 k.c. przez ich

niezastosowanie i przyjęcie, że poprzednicy prawni jak i sami wnioskodawcy nie byli

posiadaczami samoistnymi spornej nieruchomości, lecz jedynie użytkownikami. W

ramach podstawy z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. wnioskodawcy zarzucili naruszenie:

- art. 233 § 1 k.p.c. przez bezkrytyczne oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach

wskazanych w skardze kasacyjnej świadków, niezasadne danie wiary zeznaniom

świadka

W. P.,

pominięcie

faktu

usiłowania

grodzenia

nieruchomości

przez

wnioskodawców, utrzymanie uli uprawy roślin miododajnych oraz niezasadne przyjęcie,

że dostępność spornej nieruchomości dla osób postronnych świadczy o braku

posiadania samoistnego przez wnioskodawców.

- art. 233 § 1 k.p.c., 234 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. przez uzasadnienie wiarygodności

zeznań wskazanych świadków faktem, że to są osoby bezpośrednio zainteresowane

wynikiem sprawy jako osoby najbliższe i znajome wnioskodawców,

- art. 229 k.p.c. przez pominięcie przyznanego przez uczestnika zasiedzenia części

spornej nieruchomości gruntowej zabudowanej garażem oraz samoistnego posiadania

spornej nieruchomości przez spadkodawców wnioskodawców,

- art. 328 § 2 k.p.c. przez oparcie wyroku na ustaleniach dowodowych dotyczących

okresu, jaki nastąpił już po zasiedzeniu własności,

-

art. 3731 k.p.c. w zw. z art. 3701 k.p.c. przez nie odrzucenie apelacji na posiedzeniu

niejawnym

i

wykorzystanie

argumentów

podnoszonych

w

apelacji

przez

wnioskodawców.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy ocenić zarzuty naruszenia przez sąd drugiej

instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Od wyników tej

kontroli zależy zakres i sposób oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Skarga kasacyjna ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia, czego wyrazem

jest między innymi istotne ograniczenie dostępności skargi kasacyjnej pod względem

dopuszczalnych podstaw.

W związku z kwestionowaniem na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. oceny dowodów

wystarczy odwołać się do art. 3983 § 3 k.p.c., który wprawdzie nie wskazuje konkretnych

przepisów obejmujących ustalenia faktów i oceny dowodów, których naruszenie nie

może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, ale jak

wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje

on art. 233 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2006 r., V CSK

97/06, niepubl; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2006 r., II CSK 136/05,

niepubl; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2007 r., II CSK 160/07, niepubl; wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2008 r., III UK 91/07, niepubl; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., I PK 244/07, niepubl; wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 8 maja 2008 r., V CSK 579/07, niepubl; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

15 maja 2009 r., III CSK 338/08, niepubl). W postępowaniu kasacyjnym nie może być

brany pod uwagę zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., motywowany dowolną oceną

zgromadzonych w sprawie dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). Tymczasem z uzasadnienia

powołanego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 233 § 1, 234 oraz 328 § 2 k.p.c.

jednoznacznie wynika, że skarżący zarzucają Sądowi odwoławczemu błędną ocenę

materiału dowodowego, przez oparcie rozstrzygnięcia na niektórych dowodach i

pominięcie innych.

Wnoszący skargę kasacyjną wskazują jeszcze inne sposoby naruszenia art. 233

§ 1 k.p.c., które jednak nie odpowiadają hipotezie tej normy prawnej. Ocena skutków

dostępności do spornej nieruchomości, prób jej grodzenia oraz utrzymywania uli i upraw,

dla uznania, czy posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców i ich poprzedników

prawnych miało samoistny charakter, to kwestia subsumcji i właściwego zastosowania

odpowiedniego przepisu prawa materialnego definiującego posiadanie samoistne,

którego nie przytoczono w skardze kasacyjnej.

Powołanie się w skardze kasacyjnej na podstawę naruszenia w postaci art. 328 §

2 k.p.c. jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się

odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co

uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Ilustracją uchybienia jego treści nie mogą być zarzuty

dotyczące

przyjętej

podstawy

faktycznej

orzekania,

w

szczególności

oparcie

postanowienia oddalającego wniosek o zasiedzenie własności nieruchomości na

zdarzeniach, które nastąpiły po upływie wymaganego okresu zasiedzenia. Należy

jednocześnie dodać, że skarżący nie wskazali w skardze kasacyjnej, z jakimi

zdarzeniami należy łączyć zarzucane uchybienie.

W związku z zarzutem naruszenia art. 3731 k.p.c. w zw. z art. 3701 k.p.c. wystarczy

wskazać, że skarga kasacyjna wnioskodawców nie obejmuje postanowienia o

odrzuceniu apelacji, ale skierowana jest do orzeczenia, co do istoty a to odpowiada

treści art. 5191 § 1 k.p.c. W przeciwnym razie skarga kasacyjna podlegałaby odrzuceniu

jako niedopuszczalna. Tym samym pozbawione jest jakichkolwiek podstaw podnoszenie

przez wnioskodawców zarzutów dotyczących wydania postanowienia, które nie jest

objęte zakresem zaskarżenia skargą kasacyjną.

Bezsporne jest, że apelacja wnioskodawców została odrzucona ze względu na

brak orzeczenia, które podlegałoby zaskarżeniu przez wnioskodawców. Z tym

brakującym rozstrzygnięciem, obejmującym między innymi żądanie zasiedzenia gruntu

pod garażem i wokół niego wiąże się kolejny zarzut naruszenia art. 229 k.p.c. Fakty

przyznane to fakty podane przez jedną stronę i potwierdzone - jako zgodne z prawdą przez stronę przeciwną w drodze wyraźnego oświadczenia złożonego w toku

postępowania. Fakt, który ma podlegać przyznaniu, powinien być przy tym

jednoznacznie określony, gdyż tylko wtedy może zostać potwierdzony przez stronę

przeciwną, jako zgodny z prawdą. Przedmiotem przyznania mogą być tylko fakty, a nie

ich ocena prawna; stosunki prawne podlegają bowiem rozstrzygającej ocenie sądu (tak

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 maja 2009 r. (II CSK 680/08, niepubl.). Błędnie

wobec tego naruszenie art. 229 k.p.c. utożsamia się z przyznaniem „zasiedzenia”, jako

sposobu pierwotnego nabycia własności oraz z przyznaniem „posiadania samoistnego”

jako pewnej prawnej kategorii posiadania. Poza tym wymaga przypomnienia, że

opisywane

w

skardze

kasacyjnej

przyznanie

„zasiedzenia”

czy

„posiadania

samoistnego” odnosi się do części nieruchomości, która nie została objęta orzeczeniem

co do istoty.

Skoro kasacyjna podstawa naruszenia przepisów postępowania z art. 398 1 § 1

pkt 2 k.p.c., okazała się nieuzasadniona, to stosownie do art. 398 13 § 2 k.p.c. Sąd

Najwyższy przy rozpoznawaniu zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego

jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku.

Wskazane konsekwencje są szczególnie istotne w rozpoznawanej sprawie albowiem

samoistne posiadanie, które może prowadzić do zasiedzenia własności rzeczy polega

na faktycznym wykonywaniu uprawnień składających się na treść prawa własności. Jak

zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2009 r. w sprawie IV CSK

341/08 (niepubl.), ocena charakteru posiadania wiąże się z okolicznościami faktycznymi

danej sprawy, z nich bowiem wynika, czy posiadacz wykonywał czynności faktyczne

wskazujące na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa i

czy jego dyspozycje swą treścią odpowiadały dyspozycjom właściciela.

W świetle ustaleń dokonanych przez Sąd drugiej instancji, ze wskazanych wyżej

względów wiążących Sąd Najwyższy, zarzuty naruszenia prawa materialnego,

podniesione w skardze kasacyjnej, są bezzasadne. Istotą samoistnego posiadania jest

władanie - w tym przypadku – nieruchomością, „jak właściciel”. Posiadacz daje temu

wyraz przez wykonywanie czynności faktycznych wskazujących na samodzielny,

rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa nad nieruchomością.

Czynności te powinny odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 stycznia 2001 r. II CKN 901/00, niepubl.). Dlatego nie tylko

ocena posiadania jako faktycznego władania nieruchomością ale także ocena

charakteru tego posiadania wiąże się z okolicznościami faktycznymi danej sprawy.

Tylko one pozwalają uznać, że określona osoba faktycznie wykonywała wymienione

czynności. Tylko na podstawie dających się stwierdzić zewnętrznych przejawów, można

ocenić rzeczywistą wolę osoby faktycznie władającej nieruchomością, która decyduje o

charakterze samego posiadania, samoistnego czy zależnego (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 28 września 2000 r. sygn. akt IV CKN 103/00, niepubl.;

postanowienia z dnia 25 stycznia 2001 r., sygn. akt IV CKN 242/00, nie publ. oraz z dnia

28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV CSK 341/08, niepubl.). Z ustalonego stanu faktycznego

wynika, że wnioskodawcy po śmierci Z. K. w styczniu 2000 r. nie tylko nie wykonywali

„właścicielskich” dyspozycji, co do nieruchomości opisanej w postanowieniu sądu

pierwszej instancji, ale od tego czasu faktycznie nią nie władali.

Dlatego odmowa zastosowania art. 172 k.c. do ustalonego w ten sposób stanu była

usprawiedliwiona i nie może być skutecznie podważana w skardze kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej na podstawie art. 398 14 w

związku z art. 13 § 2 k.p.c.