II CSK 424/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 424/19 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa K. B. ‎przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "S." w Ł.‎o ustalenie nieistnienia albo nieważności uchwał,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 18 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację powódki K. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 18 stycznia 2019 r., w sprawie przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „S.” w Ł. o ustalenie nieistnienia albo nieważności uchwał podjętych przez radę nadzorczą spółdzielni.2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła powódka, wskazując na naruszenie art. 189 K.p.c. w zw. z art. 42 § 9 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze oraz art. 378 § 1 K.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:3.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 K.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 K.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 K.p.c.).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 K.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 K.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 K.p.c.Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 K.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych ‎w art. 3989 § 1 K.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepubl.).

Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.4.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołując się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 K.p.c.). Podała, że istnieje potrzeba wyjaśnienia, czy w sprawie o stwierdzenie nieistnienia uchwały organu spółdzielni mieszkaniowej, sądy rozpoznające sprawę są ograniczone w tym zakresie jedynie do analizy uchwały podjętej i stwierdzenia, że jest ona uchwałą nieistniejącą w przypadkach uchybień, czy też sądy winny brać pod uwagę także kwestię w stosunku do ewentualnych uchybień pierwotną, jaką jest faktyczny brak oświadczenia woli w formie uchwały, tj. brak substratu oświadczenia woli organu spółdzielni.5.

Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/11, OSNC 2002/1/11; postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002/12/151; postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2016 r., V SK 21/16, niepubl.).

Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego względnie uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie, jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne".6. Problematyka przedstawiona w skardze kasacyjnej nie spełnia powyższych wymagań. Skarżąca przedstawia wątpliwość, czy poza zakresem kognicji sądów pozostają sprawy, w których powód dochodzi ustalenia nieistnienia uchwały organu – w sytuacji, gdy w ogóle nie zostało złożone oświadczenie woli i nie ma żadnego materialnego substratu takiego oświadczenia, co prowadzić powinno do wniosku, że uchwała taka nie istnieje.

W rozstrzyganej sprawie brak jest jednak ustalenia, jakoby zaskarżone uchwały rady nadzorczej pozwanej z 23 września 2014 r. oraz 20 września 2016 r. cechowały takiego rodzaju uchybienia. Skarżąca nie zgadza się z tą oceną, ale samo takie stwierdzenie jest niewystarczające dla przyjęcia, że w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 K.p.c.Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aj