II CSK 422/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 422/08

POSTANOWIENIE

Dnia 20 stycznia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSA Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa OIIB z siedzibą w Z.

przeciwko OIIB w G. i PIIB w W.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 stycznia 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt [...],

- uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego

w Z. z dnia 26 września 2007r., sygn. akt [...] i pozew odrzuca;

- oddala wniosek PIIB w W. o przyznanie kosztów procesu.

Uzasadnienie

OIIB w Z. wniosła o ustalenie, że prawo własności nieruchomości

zabudowanej położonej w Z., ul. R. objęta księgą wieczystą nr [...] Sądu

Rejonowego w Z. przysługuje powódce i w razie nie uwzględnienia tego roszczenia

o ustalenie, że powódka powstała w 2001 r. na podstawie art. 61 ustawy z dnia 15

grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa

oraz urbanistów

(Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, dalej: „ustawa”) nie utraciła

osobowości prawnej wskutek podjęcia przez Krajową Radę PIIB uchwały nr 12 z

dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie trybu wprowadzenia zmian organizacyjnych w

zakresie obszarów działania okręgowych izb na terenie województwa oraz, że

OIIB w G., o której mowa w § 2 uchwały nr 12 nie jest następcą prawnym powódki.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w Z. oddalił powództwo.

Od tego wyroku apelację wniosła powódka, a także pozwana PIIB. Apelację drugiej

pozwanej OIIB w G. Sąd Okręgowy w Z. odrzucił postanowieniem z dnia 9 sierpnia

2006 r.

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2007 r. Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok

w całości i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej

instancji uznał za nietrafny zarzut powódki naruszenia art. 189 k.p.c. dotyczący

powództwa głównego ze względu na brak jej interesu prawnego w żądaniu

ustaleniu prawa własności przedmiotowej nieruchomości,

skoro w księdze

wieczystej jest wpisana jako użytkownik wieczysty. Wpis ten chroni domniemanie

zawarte w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Domniemanie to

wprawdzie może zostać obalone, albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego

ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w innym

postępowaniu, lecz powódka w tych sprawach będzie miała jednak możliwość

obrony przed argumentami strony występującej przeciwko domniemaniu.

Uznał natomiast za uzasadniony ten zarzut w części dotyczącej żądania

ewentualnego. Wskazał, że Sąd pierwszej instancji wyrażając pogląd, iż

osobowość prawna istnieje bądź nie istnieje i nie może być nadana wyrokiem

sądowym nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż takie żądanie nie zostało zgłoszone.

Wyraził też zapatrywanie, że powódka zasadnie podniosła, iż posiada interes

prawny w zakresie ustalenia zawartego w żądaniu ewentualnym, skoro pozwani

uznają powódkę jako podmiot zlikwidowany.

Wyraził zapatrywanie, że powódka nie ma możliwości obrony swych praw na

drodze administracyjnej, gdyż badanie uchwały Krajowej Rady PIIB 12 z dnia 15

lutego 2006 r. nie podlega sądownictwu administracyjnemu, co wynika z art. 1

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Sąd Apelacyjny wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd

Okręgowy ustalił, czy zgodnie z ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach

zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów Krajowa Rada

PIIB była uprawniona do podjęcia uchwały z dnia 15 lutego 2006 r. oraz czy ma ona

kompetencję do tworzenia lub likwidowania okręgowych izb, a nadto czy możliwość

likwidacji przewiduje statut powódki, bądź statut PIIB. Jego zdaniem ustalenia te

zadecydują o tym, czy powódka utraciła osobowość prawną, a w rezultacie o

obydwu żądaniach pozwu.

Po rozpoznaniu sprawy po raz drugi wyrokiem z dnia 26 września 2007 r.

Sąd Okręgowy oddalił żądanie główne i uwzględnił żądanie ewentualne. Ustalił, że

na podstawie ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów

budownictwa i urbanistów powstały powódka i pozwane. Obszary działania tych

Izb zostały ustalone na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy, a samo ich utworzenie na

mocy art. 61 tejże ustawy. Na skutek działania Komitetu Organizacyjnego

powołanego na podstawie tego przepisu doszło do powołania 17 okręgowych izb,

w tym dwóch na terenie województwa, jednej z siedzibą w G. i drugiej z siedzibą w

Z. (uchwała nr 1 Rady Krajowej PIIB z dnia 9 października 2002 r.). Powodowa Izba

jest wpisana w księgach wieczystych jako wieczysty użytkownik

gruntu i

właściciel budynku położonego w Z. przy ul. R. (księga wieczysta nr [..]).

KIIB w W. realizując uchwałę Krajowego Zjazdu PIIB 21/05 z dnia 18

czerwca 2005 r., uchwałę własną 16 z dnia 25 maja 2005 r. i odwołując się do § 4

pkt 5 statutu uchwałą 33 z dnia 31 sierpnia 2005 r. w sprawie obszaru działania

OIIB ustaliła, że z dniem 1 kwietnia 2006 r. obszar działania LIIB w G. obejmuje

obszar całego województwa.

Następnie uchwałą 10 z dnia 15 lutego 2006 r.

Krajowa Rada uchyliła uchwałę 33. Kolejną uchwałą 11 z dnia 15 lutego 2006 r.,

powołując się na art. 10 ust. 2 ustawy ustaliła obszary działania izb okręgowych i

ich siedziby przyjmując w § 4 pkt 4 tej uchwały, że LIIB w G. obejmuje swoim

działaniem cały obszar województwa. W tym samym dniu, tj. 15 lutego 2006 r.

podjęła uchwałę 12 w sprawie trybu wprowadzenia zmian organizacyjnych

w zakresie obszarów działania okręgowych izb na terenie województwa. Uchwałą

tą Krajowa Rada powołując się na art. 10 ust. 2 ustawy zlikwidowała obie IIB

działające na terenie województwa, a ich następcą prawnym wyznaczyła OI w G.

Na podstawie tych uchwał w dniu 25 lutego 2006 r. odbył się Okręgowy Zjazd LOIIB

w G., który dokonał wyboru nowych władz, nie uznawanych przez powódkę.

Sąd Okręgowy z tych samych względów co poprzednio uznał, że powódka

nie

ma interesu prawnego w ustaleniu, że przysługuje jej prawo własności do

przedmiotowej nieruchomości. Ocenił natomiast jako uzasadnione żądanie

ewentualne. Powódka ma interes prawny w ustaleniu że nie utraciła osobowości

prawnej, skoro pozwani powołują się na jej nieistnienie wobec likwidacji uchwałą 12

z dnia 15 lutego 2006 r., a Sąd Administracyjny uznał się niekompetentny do

badania ważności tej uchwały w postępowaniu administracyjnym.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 10 ust. 2 ustawy daje jedynie

kompetencję Krajowej Izbie do ustalenia obszarów działania okręgowych izb oraz

ich siedzib, uwzględniając podział terytorialny państwa. Żaden natomiast przepis

nie daje pozwanej uprawnienia do likwidacji izby okręgowej. Ustalenie obszaru

działania oraz siedziby nie jest tożsame z likwidacją. Ustalenie liczby izb, ich

obszarów i siedzib należało do Komitetu Organizacyjnego IIB, zgodnie z art. 61

ustawy. Możliwości likwidacji izb okręgowych nie przewiduje też statut Krajowej

Izby, zresztą gdyby taki zapis istniał, byłby sprzeczny z treścią ustawy o

samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa i urbanistów, która

takiej ewentualności nie przewiduje.

Wyrok ten w całości zaskarżyła pozwana PIIB podnosząc zarzuty:

nieważności postępowania,

niewykonania zaleceń zawartych w wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., pominięcia części materiału dowodowego i

wybiórczego jego rozważenia, sporządzenia uzasadnienia nieodpowiadającego

wymaganiom zawartym w art. 328 § 2 k.p.c., obrazy art. 189 k.p.c. w wyniku

częściowego uwzględnienia powództwa pomimo braku interesu prawnego powódki.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie pozwu,

ewentualnie o jego uchylenie, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym

nieważnością oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. zmienił zaskarżony wyrok

także w stosunku do pozwanej LOIIB w G. w ten sposób, że powództwo oddalił w

całości. Przyjął za własną podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, lecz nie

podzielił zarzutów co do niedopuszczalności drogi sadowej oraz braku zdolności

sadowej i procesowej powódki. Uwzględniając art. 45 Konstytucji odwołał się do

domniemania dopuszczalności drogi sądowej w postępowaniu cywilnym we

wszystkich sprawach, w których rozpoznawania sporów wyraźnie nie przekazano

innym sądom lub organom (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 grudnia 2003 r., III CK 319/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 31). Podniósł, że

w judykaturze przyjmuje się, że uchwały tego rodzaju osób prawnych mogą być

skutecznie podważane w drodze powództwa cywilnego (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2004 r., II CK 130/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 68).

Wyraził pogląd, że droga sądowa w tym zakresie przysługuje niezależnie od

uprawnień nadzorczych organów państwowych bądź samorządowych (uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2005 r., III CZP 75/04, OSNC 2005, nr 11,

poz. 187.). Ocenił, że o dopuszczalności drogi sądowej w sprawie przesądziło

stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia

28 września

2006 r., że sądy administracyjne nie są kompetentne do oceny

ważności

skuteczności

i

uchwał

krajowych

izb

samorządu

zawodowego

architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów w przedmiocie likwidacji

okręgowych izb samorządowych (por. art. 1991 k.p.c.).

Z kolei skoro pozwana wywodzi, że powódka nie ma zdolności sądowej na

podstawie podjęcia przez Krajową IIB uchwały nr 12 z dnia 15 lutego 2006 r., na

podstawie której zlikwidowano powódkę, jako odrębny podmiot prawny i tym

samym jej ważność należy do istoty sporu, to rozstrzygnięcie zagadnienia zdolności

sądowej i procesowej nie może być dokonane już na etapie badania formalnych

przesłanek procesowych. Jeżeli do istoty sporu należy rozstrzygnięcie, czy strona

na skutek określonych zdarzeń zachowała, czy też utraciła osobowość prawną, to

należy przyjąć na czas trwania takiego procesu domniemanie istnienia po jej stronie

zdolności sądowej i procesowej, gdyż w przeciwnym wypadku niemożliwe stałoby

się merytoryczne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji należy także założyć

istnienie organów zdolnych do działania za powódkę, skoro zostały powołane

zgodnie z ustawą i statutem. Zauważył, że pozwana podważała zdolność do

działania członków zarządu powódki tylko z tego powodu, że upłynęła ich kadencja,

a czynności związane z wyborem nowych władz zostały uchylone przez Krajową

Radę PIIB. Podniósł, że stanowisko to nie uwzględniało postanowienia § 18 ust. 2

statutu powodowej Izby, zgodnie z którym kadencja członków jej organów upływa z

dniem odbycia następnego zjazdu sprawozdawczo-wyborczego. Jeżeli więc według

skarżącej do takiego zjazdu nie doszło, to uprawnienia do reprezentacji Izby ma

w dalszym ciągu dotychczas wybrany zarząd.

Wyraźnie wskazał, że nie uwzględnił faktu dyscyplinarnego ukarania

członków zarządu, skoro przedłożone w tej materii dokumenty mogły być powołane

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Zauważył jednak, że ich treść nie czyniła

zasadnym zarzutu wadliwości pełnomocnictwa procesowego udzielonego radcy

prawnemu, skoro zostało udzielone w dniu 1 sierpnia 2005 r., a więc w czasie, gdy

osoby te były upoważnione do reprezentowania powódki, a oczywistym jest, że

zmiany osobowe w organach osoby prawnej nie mają wpływu na skuteczność

udzielonego pełnomocnictwa.

Uznał interes prawny powódki w ustaleniu, że na skutek podjęcia przez Radę

Krajową PIIB uchwały 12 nie utraciła ona osobowości prawnej za oczywisty, skoro

pozwani wyprowadzają z przedmiotowej uchwały odmienne skutki prawne

i prowadzą działania naruszające interes prawny powódki. Wskazał, że polega on

na

potrzebie

wyjaśnienia

jej pozycji

wobec

innych

organów samorządu

zawodowego oraz samych członków, wobec których samorząd wykonuje szereg

zadań o charakterze publicznoprawnym.

Jako uzasadniony natomiast ocenił zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.

art. 10 ust. 2 ustawy, gdyż Sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, że

unormowanie to nie daje Krajowej Izbie uprawnienia do likwidacji okręgowych izb

powołanych na podstawie przejściowego art. 61 ustawy. Powstanie, ustrój i ustanie

osób prawnych określają właściwe przepisy. Założenie racjonalnego ustawodawcy

nakazuje w związku z tym przyjąć, że jeżeli wprowadza on w drodze ustawy nową

kategorię osób prawnych, to jednocześnie w tej samej ustawie określa podstawy

i sposób likwidacji tych podmiotów. W drodze absolutnego wyjątku należałoby

zatem uznać, że likwidacja poszczególnej osoby prawnej wymagałaby odrębnej

interwencji ustawodawcy, tj. wydania ustawy i nie sposób przyjąć, aby tego rodzaju

wyjątek dotyczył możliwości tworzenia i znoszenia terytorialnych jednostek

samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

Zauważył, że samorządom, o jakich mowa, państwo przekazało istotne

zadania

mające

charakter

publiczny,

związane

z

weryfikacją

uprawnień

zawodowych i nadzorem nad wykonywaniem zawodu (art. 8 ustawy), co wymaga

zapewnienia pewnej jednolitości działania organów samorządu w zakresie np.

kształcenia, egzaminowania itp. oraz gwarantowania członkom w całym kraju

dostępności świadczeń na zbliżonym poziomie. Jest to związane z koniecznością

systematycznego dostosowywania terytorialnej struktury organizacyjnej do tak

określonych zadań. Między innymi konieczne może być znoszenie, łączenie lub

powoływanie nowych izb okręgowych w zależności od aktualnych potrzeb.

Przykładowo taka potrzeba może wynikać z fluktuacji stanu osobowego podmiotów

wykonujących na danym terenie zawód objęty ustawą, trudności w finansowym

zabezpieczeniu funkcjonowania danej izby itp. Nie do przyjęcia byłoby założenie,

że każdorazowo zmiana taka wymagałaby wydania odrębnej ustawy.

Podniósł, że konstrukcja ustawy daje podstawę do wniosku, że okręgowe

izby i Krajowa Izba, mimo posiadania samodzielnej osobowości prawnej, nie są

traktowane przez ustawodawcę jako równorzędne podmioty prawne. Izba Krajowa

posiada bowiem w stosunku do izb okręgowych stosowne uprawnienia kontrolne

i nadzorcze, włącznie z prawem uchylania uchwał organów tych izb i nakładania

obowiązków (por. np. art. 12 ust. 2, art. 33 pkt 2.10, 15, i 16, art. 40 ust. 2 ustawy).

Jest więc organem samorządu stojącym w hierarchii

systemowo wyżej niż

okręgowe izby. Z tych względów uznał, że zawarte w art. 10 ust. 2 uprawnienie Izby

Krajowej do ustalania obszarów i siedzib działania okręgowych izb obejmuje

również prawo do znoszenia (likwidacji) oraz powoływania takich izb. W wypadku

samorządu zawodowego inżynierów budownictwa organem właściwym do ich

podejmowania jest Krajowa Rada Izby (por. § 4 pkt 5 statutu). W rezultacie przyjął,

że uchwała 12 Krajowej Rady z dnia 15 lutego 2006 r. została podjęta w granicach

kompetencji tego organu. Skoro więc nie została uchylona to pozostaje w obrocie

prawnymi i wywołuje skutki prawne. Na jej podstawie powódka jako zlikwidowana

jednostka utraciła osobowość prawną, a w jej prawa i obowiązki wstąpiła LOIIB w

G. Podkreślił, że wyrok ulega zmianie także na korzyść współpozwanej LOIIB

w G. pomimo, że nie wniosła ona apelacji, albowiem nie może ulegać wątpliwości,

że ze względu na przedmiot powództwa, pomiędzy pozwanymi zachodzi

współuczestnictwo jednolite.

Powódka w skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa

materialnego, tj art. 10 ust. 2 ustawy przez przyjęcie, że Izba Krajowa posiada

uprawnienie do znoszenia (likwidacji) okręgowych izb budownictwa, oraz na

naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

a to art. 386 § 6 k.p.c. przez niezastosowanie się przez Sąd Apelacyjny do

własnych wskazań prawnych zawartych w wyroku kasatoryjnym z dnia 27 lutego

2007 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zawartym w art. 386 § 6 k.p.c. pojęciu „ocena prawna” mieści się przede

wszystkim zawarta w wyroku uchylającym wykładnia wskazanych przepisów prawa

materialnego lub procesowego. Z kolei przez wskazania co do dalszego

postępowania należy rozumieć wskazówki co do sposobu ponownego rozpoznania

sprawy przez sąd pierwszej instancji. W wyroku z dnia 22 lutego 2007 r.

Sąd Apelacyjny w ramach dokonanej wykładni art. 189 k.p.c. przesądził, że

powódka ma interes prawny w ustaleniu stanowiącym treść żądania ewentualnego

i niewątpliwie tę wykładnię Sąd ten w zaskarżonym wyroku potwierdził.

Wyraził też pogląd o dopuszczalności kognicji sądów powszechnych

w zakresie badania ważności i skuteczności przedmiotowej uchwały Rady Krajowej

IIB 12, a w konsekwencji do stwierdzenia, czy w jej wyniku powódka utraciła

osobowość prawną i w konsekwencji byt prawny. Wskazując natomiast dalszy

kierunek postępowania zalecił rozstrzygnąć - jak wynika już z powyższych uwag –

czy Krajowa Rada PIIB uprawniona była do podjęcia uchwały o likwidacji LIIB w Z.

Jeżeli jednak zauważyć, że w żaden sposób nie przesądził wyniku tego badania, a

w szczególności kwestii, czy była uprawniona do podjęcia uchwały o likwidacji

powódki, to choć sąd pierwszej instancji w wyroku z dnia 26 września 2007 r., a

Sąd drugiej instancji w zaskarżonym wyroku z dnia 14 lutego 2008 r., dokonały

odmiennej wykładni art. 10 ust. 2 ustawy, to nie naruszyły art. 386 § 6 k.p.c.

Badając także statut Krajowej PIIB Sąd Apelacyjny stwierdził, że § 4 pkt. 5

przewiduje właściwość tego organu do podjęcia takiej uchwały i tym samym

postąpił zarówno zgodnie z oceną prawną, jak i zaleceniami poprzedzającego

wyroku kasatoryjnego.

Na

marginesie

należy

zauważyć,

że

wskazania

co

do

dalszego

postępowania wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia sądu drugiej instancji nie wiążą

Sądu Najwyższego przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej (por. wyrok Sadu

najwyższego z dnia 6 kwietnia 1998 r., I CKN 595/97, OSNC 1998, nr 12, poz.

211). Poza tym zarzut naruszenia art. 386 § 6 k.p.c. nie był uzasadniony już z tego

względu, że skarżąca powódka nawet nie próbowała wykazać jego wpływu ma

wynik sprawy.

Przystępując do oceny zarzutu naruszenia art. 10 ust. 2 ustawy, na wstępie

trzeba zauważyć, że prawidłowa interpretacja tego przepisu nie jest łatwa ze

względu na budzącą wątpliwości jego stylizację utrudniającą poprawną wykładnię.

To właśnie jego niejednoznaczna treść na gruncie języka może prowadzić do

dwóch

przeciwstawnych

rozwiązań

tak

emocjonalnie

przedstawianych

i popieranych przez strony w toku procesu. Przesłanką prawidłowego stosowania

prawa jest tłumaczenie przepisów przede wszystkim w kontekście językowo

logicznym, następnie w aspekcie systemowym, a dopiero w dalszej części - gdy te

metody wykładni nie dają pozytywnych wyników, tj. nie prowadzą do odczytania

sensu normy prawnej - wchodzi w rachubę zastosowanie wykładni celowościowej.

Z treści art. 10 ust. 2 ustawy wynika kompetencja Krajowej Izby do ustalenia

obszaru działania Izb okręgowych i zalecenie skierowane do niej przez

ustawodawcę, aby tren obszar odpowiadał jednostce terytorialnej państwa. Z tej

dyrektywy wynika logiczny wniosek, że Izba Krajowa, ma zarówno obowiązek jak

i uprawnienie dostosowywania obszarów działania izb okręgowych do podziału

terytorialnego kraju, a więc także zakres kompetencji pozwanej w tej materii.

Gdy więc obszar okręgowej izby nie odpowiada jednostce podziału terytorialnego

państwa, to jest ona kompetentna na podstawie normy zawartej w omawianym

przepisie do pozbawienia jej części obszaru wchodzącego w skład już innej

jednostki terytorialnej. Wnioskowanie a minori ad maius prowadzi do wniosku, że

gdy w ramach jednej jednostki administracyjnej, w tym wypadku województwa

lubuskiego, powstały i istniały dwie izby okręgowe, to Izba Krajowa na podstawie tej

normy nie tylko była uprawniona, ale i zobowiązania do utworzenia jednej izby

w miejsce dwóch dotychczasowych.

Trzeba zauważyć, że taką uchwałę Nr 21/05 podjął w dniu 18 czerwca

2005 r. Krajowy Zjazd stanowiący najwyższy organ Izby Krajowej (art. 29 ust. 1

ustawy), a uchwała Krajowej Rady nr 12 z dnia 15 lutego 2006 r. stanowiła jej

wykonanie. Poza tym Rada podejmując tę uchwalę działała w granicach swej

kompetencji wynikającej z

§ 4 ust. 5 statutu Krajowej Izby. Skutek likwidacji

powódki, to skutek pośredni, tj. następstwo pozbawienia jej obszaru działania,

w wyniku dostosowania obszaru powołanej LOI w G., do terenu województwa.

Do tego samego wniosku prowadzą argumenty natury systemowej. Z art. 35

k.c. wynika, że rozwiązań ustawowych dotyczących nie tylko powstania, czy

funkcjonowania, ale także ustania osób prawnych, a więc w tym także

posiadających osobowość prawną izb samorządowych (por. art. 7 ust. 1 ustawy),

należało doszukiwać się we właściwych przepisach, czyli w tym wypadku w ustawie

o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów

i opartych na niej statutach (art. ust. 2 ustawy). Ustawa ta stanowiąca prawo

korporacyjne określa organizację i zadania samorządów, a także prawa i obowiązki

ich członków. W art. 3 wyraźnie stanowi, że samorządy zawodowe tworzą

członkowie zrzeszeni we właściwych izbach, przy czym ustawodawca w art. 4

zadeklarował niezależność samorządów zawodowych w wykopywaniu swoich

zadań gwarantując, że podlegają tylko przepisom prawa.

W zakresie więc działalności organizacyjnej (korporacyjnej), czyli spraw

mających charakter działań własnych (wewnętrznych) niedotyczących zadań

publicznych, samorząd nie podlega nadzorowi administracyjnemu. Powoływany

przez powódkę art. 63 ustawy, ze względu na swój przejściowy charakter, miał

zastopowanie

do

zorganizowania

samorządów

inżynierów budownictwa oraz urbanistów, czyli

zawodowych

na etapie

architektów,

ich powstawania.

Tworzył zatem tylko jednorazowe uprawnienie dla właściwych ministrów do

powołania komitetów organizacyjnych izb wskazanych zawodów, które miały

uprawnienia krajowych i okręgowych rad izb do czasu ich wyboru. Wynikłe zatem

z omawianego unormowania uprawnienie ministrów i tych tymczasowych organów

wygasły z chwilą wyboru po raz pierwszy izb okręgowych i krajowych.

O

strukturze

poszczególnych

samorządów

-

zgodnie

z

zasadą

samorządności - decydują ich organy z tym, że kompetencję w zakresie

dostosowania obszaru izb okręgowych do terytorialnego podziału kraju, także na

województwa, zastrzegł ustawodawca w art. 10 ust. 2 ustawy dla Izby Krajowej.

Niewątpliwie bowiem pojęcia okręgu nie należy w tym wypadku - ze względu na ich

liczbę - wiązać z podziałem administracyjnym na powiaty, lecz większe jednostki,

czyli województwa.

Wprawdzie zdolność sądowa powódki zależała od rozpoznania istoty sporu,

tj. jest od rozstrzygnięcia kwestii skuteczności uchwały Krajowej Rady Izby 12 z

dnia 15 lutego 2006 r., niemniej Sąd Apelacyjny uznając, że została podjęta

w ramach ustawowych jej kompetencji, tym samym przesądził o braku tej

bezwzględnej przesłanki procesowej, co miało miejsce jeszcze przed wniesieniem

pozwu. Nieusuwalny, pierwotny brak zdolności sądowej LOIIB z siedzibą w Z.

stanowił więc przeszkodę procesową skutkującą niedopuszczalnością powództwa

od samego początku. W rezultacie zaszła nieważność postępowania przed Sądem

pierwszej i drugiej instancji na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. Brak tej bezwzględnej

przesłanki procesowej wywołuje skutek odrzucenia pozwu. (art. 199 pkt 3 k.p.c.).

Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia z urzędu bierze pod rozwagę nieważność

postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.).

Koszty procesu można zasądzić od strony procesu, a nie od innych

podmiotów. Artykuł 103 § 1 k.p.c. rozszerza ten obowiązek tylko odnośnie

interwenienta ubocznego. Z tego względu wniosek o przyznanie kosztów od

podmiotów niemających statusu strony był nieuzasadniony (por. art. 98 k.p.c.).

Z tych względów na podstawie art. 39819 k.p.c. należało orzec jak

w sentencji.