II CSK 416/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 416/06

POSTANOWIENIE

Dnia 17 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z wniosku L. B.

przy uczestnictwie E. S. i in. , o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 stycznia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 10 marca 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawczyni L. B. na rzecz

uczestnika postępowania Zgromadzenia Sióstr […] kwotę 1400zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2005 r. orzekł, że

wnioskodawczyni L. B. i uczestniczka postępowania E. S. nabyły przez zasiedzenie

po połowie udział wynoszący jedną drugą we własności nieruchomości położonej w

P. przy ul. G. […], należący do Zgromadzenia Sióstr [...].

Sąd ten ustalił, że nieruchomość, której dotyczył wniosek została

odziedziczona po P. K., zmarłej w styczniu 1957 r., przez A. R. C. oraz małżonków

M. i K. K. Udział A. R. C. wynosił jedną drugą. A. R. C. zmarła w dniu 9 kwietnia

1971 r. Spadek po niej nabyło w całości Zgromadzenie występujące w sprawie w

charakterze uczestnika postępowania. Po śmierci A. C. cała nieruchomość była w

wyłącznym posiadaniu K. i M. K. Po śmierci K. K. nieruchomością władała M. K. i

jej córki, a od 1995 r. jest ona w posiadaniu L. B. i E. S. Małżonkowie K. i ich

następcy prawni byli uważani za wyłącznych właścicieli nieruchomości przez

urzędy i lokatorów. Zarząd nad nieruchomością wykonywali przez administratorów,

którzy w ich imieniu załatwiali wszelkie sprawy dotyczące nieruchomości. W oparciu

o te ustalenia Sąd pierwszej instancji uznał, ze zostały spełnione przesłanki do

stwierdzenia zasiedzenia tj. posiadanie samoistne całej nieruchomości oraz

nieprzerwany 30 letni okres jej posiadania przez wnioskodawczynię, uczestniczkę

postępowania E. S. i ich poprzedników prawnych.

Sąd Okręgowy w P. po rozpoznaniu apelacji Zgromadzenia Sióstr […]

zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylił je w części dotyczącej

działki gruntu o nr 1/20 i w tym zakresie postępowanie w sprawie umorzył, a w

pozostałej części wniosek oddalił. Sąd drugiej instancji nie podzielił ustaleń w

zakresie wykonywania przez wnioskodawczynię i jej spadkodawców faktycznego

władztwa nad całą nieruchomością od dnia 20 kwietnia 1971r. tj. od chwili śmierci

A. R. C. W jego ocenie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał

podstaw do oceny, że wykonywanie takiego władztwa zostało wykazane i brak było

podstaw do zastosowania domniemania wynikającego z treści art. 339 k.c.

Przemawiało to za uwzględnieniem apelacji i oddaleniem wniosku, poza częścią

zaskarżonego postanowienia dotyczącego działki o nr geodezyjnym 1/20, co do

której wniosek został cofnięty i w tym zakresie postępowanie podlegało umorzeniu.

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni została oparta o podstawę naruszenia

przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia

prawa materialnego (art. 3983 § 1 k.p.c.). W ramach podstawy naruszenia

przepisów postępowania skarżąca zarzuciła obrazę art. 233 § 1 w zw. z art. 391

k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. W ramach zaś podstawy naruszenia prawa

materialnego podniosła zarzuty obrazy art. 172 k.c., art. 336 k.c. i art. 339 k.c.

W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w skardze

kasacyjnej powódki były związane z kwestionowaniem dokonanych w sprawie

ustaleń faktycznych oraz oceną przeprowadzonych w tym postępowaniu dowodów.

Wymaga zatem przypomnienia, że zgodnie z brzmieniem art. 398 3 § 3 k.p.c.

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów. Stąd zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. z związku z art. 391

k.p.c. nie mógł stanowić podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej. Przepis ten

określa bowiem zasady oceny dowodów przez sąd. Nie został naruszony również

przepis art. 382 k.p.c., który stanowi, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie

materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu

apelacyjnym. Jego treść nie uzasadnia stanowiska prezentowanego przez

skarżącą, że sąd drugiej instancji nie może dokonać odmiennych ustaleń

faktycznych, niż sąd pierwszej instancji, jeżeli w postępowaniu apelacyjnym nie

było prowadzone postępowanie dowodowe. Przepis ten nie został zatem naruszony

z tego względu, że Sąd Okręgowy dokonał odmiennych ustaleń, niż Sąd pierwszej

instancji wyłącznie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez ten Sąd.

Bezzasadny był też zarzut skarżącej, że Sąd drugiej instancji dokonując oceny

materiału dowodowego pominął szereg istotnych dowodów zgromadzonych przed

sądem pierwszej instancji, co miałoby prowadzić także do naruszenia art. 382 k.p.c.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje bowiem, że Sąd ten poddał analizie

wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, przypisując poszczególnym dowodom

jedynie różne znaczenie, co nie świadczy o pominięciu części tych dowodów.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego (art. 172,

336 i 339 k.c.) należy zauważyć, że naruszenia tych przepisów skarżąca w istocie

nie upatrywała wyłącznie w ich błędnej wykładni, mimo że tak formalnie zarzut

został sformułowany, lecz były one w znacznej mierze również wynikiem

kwestionowania ustaleń faktycznych. Skarżąca twierdziła bowiem, że przepisy te

zostały naruszone z tej przyczyny, że Sąd błędnie ocenił okoliczności związane

z wejściem M. i K. K. w posiadanie udziału po A. C. i początkowego biegu terminu

zasiedzenia, co z kolei było związane z ustaleniem momentu objęcia w posiadanie

tego udziału. W kontekście tak sformułowanych zarzutów naruszenia prawa

materialnego wymaga podkreślenia, że ocena prawna Sądu Okręgowego w tym

zakresie była podyktowana wynikiem dokonania określonych ustaleń faktycznych,

dotyczących posiadania udziału w nieruchomości należącego do A. C. Jak już

wyżej podkreślono, dokonując tych ustaleń Sąd Okręgowy nie dopuścił się

naruszenia przepisów postępowania. Brak jest zaś podstaw do kwestionowania w

postępowaniu kasacyjnym samej treści tych ustaleń. Wskazują one, że poprzednicy

prawni powódki nie objęli w posiadanie udziału w nieruchomości po A. C. już w dniu

następnym po jej śmierci. Sąd Okręgowy przyjął również, że powodowie nie

wykazali, aby po śmierci A. C. -

K. i M. K. objęli władztwo nad całą

nieruchomością, a tym samym by stali się posiadaczami także udziału, którego

dotyczył wniosek. Pomijając sam aspekt treści ustaleń faktycznych Sądu w tym

zakresie, które nie mogły być skutecznie podważone w skardze kasacyjnej, nie

sposób kwestionować także oceny, że objęcie udziału innej osoby we

współwłasności nieruchomości w posiadanie powinno być wyraźnie i jednoznacznie

zamanifestowane na zewnątrz, w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że

posiadanie jest wykonywane także co do udziału należącego do innego

współwłaściciela. Odnoszące się do sfery ustaleń faktycznych stwierdzenie, że

takie działanie poprzedników prawnych powódki nie miało miejsca, uprawniało Sąd

do przyjęcia oceny, że poprzednicy prawni powódki nie byli posiadaczami udziału w

nieruchomości, należącego wcześniej do A. C. Ocena ta nie stanowiła zatem

naruszenia art. 336 k.c. w wyniku jego błędnej wykładni. Trafne było w

konsekwencji także stanowisko Sądu Okręgowego, że nie miał w sprawie

zastosowania

art.

k.c.,

który

wprowadza

domniemanie

samoistności

posiadania. Możliwość stosowania tego przepisu jest bowiem uzależniona od faktu

wykonywania posiadania. W tej sytuacji nie został naruszony w wyniku błędnej

wykładni także art. 339 k.c. Zasadność stanowiska Sądu drugiej instancji co do

braku podstaw dla przyjęcia posiadania samoistnego M. i K. K. w zakresie udziału

A. C. od daty jej śmierci, przesądzała równocześnie o trafności stanowiska, że z tą

datą nie rozpoczął się bieg terminu zasiedzenia tego udziału. Zatem również zarzut

naruszenia art. 172 k.c. w wyniku odmowy uznania przez Sąd rozpoczęcia się

biegu terminu zasiedzenia zgodnie z twierdzeniami wnioskodawczyni nie był

uzasadniony.

Z

przyczyn

wyżej

wskazanych

skarga

kasacyjna

była

pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o treść art. 98 § 1

i 39821 k.p.c.

db