II CSK 397/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 397/12

POSTANOWIENIE

Dnia 18 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa D. C.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w P.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 marca 2012 r.,

1. odrzuca skargę kasacyjną,

2. oddala wniosek adw. A. Ł. o przyznanie kosztów pomocy

prawnej

udzielonej

powodowi

w postępowaniu

kasacyjnym,

3. oddala wniosek Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powód w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi

Aresztu Śledczego w P. domagał się zasądzenia kwoty 800.000 zł z czego kwoty

300.000 zł nazwanej odszkodowaniem, za szkodę w postaci uszczerbku na zdrowiu

wywołanym

niewłaściwym

leczeniem

oraz

kwoty

500.000

zł

tytułem

zadośćuczynienia za niezapewnienie mu godziwych warunków odbywania kary

pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Okręgowego zasądzono na rzecz powoda

kwotę 800 zł tytułem zadośćuczynienia za przebywanie warunkach przeludnienia, w

pozostałej części powództwo zostało oddalone. Na skutek apelacji powoda, Sąd

Apelacyjny, w punkcie pierwszym wyroku z dnia 14 marca 2012 r., zmienił

zaskarżony wyrok w części orzekającej o kosztach pomocy prawnej udzielonej

powodowi z urzędu, a w punkcie drugim oddalił apelację w pozostałej części. Nadto

Sąd ten orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Sądu Apelacyjnego pełnomocnik

powoda powołał art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. oraz wskazał, że wyrok zaskarża

„w punkcie zasądzającym na rzecz powoda 800 zł tytułem zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę”. We wnioskach kasacyjnych pełnomocnik powoda domagał się,

aby Sąd Najwyższy ,,uchylił punktu 1. zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 1 lutego 2012 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania”

ewentualnie „zmienił zaskarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy zasądzając od

pozwanego na rzecz powoda kwotę objętą żądaniem pozwu”. Jako wartość

przedmiotu zaskarżenia została wskazana kwota 500.000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. do wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej

należy, po pierwsze, oznaczenie orzeczenia, od którego skarga kasacyjna jest

wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części,

po drugie - przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie i po trzecie wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu

żądanego uchylenia i zmiany. Jeżeli skarga kasacyjna tych wymogów nie spełnia

podlega, zgodnie z art. 3986 § 2 k.p.c., odrzuceniu.

Skarga powoda podlegała odrzuceniu wobec niespełnienia ustawowych

wymogów. Jak wskazano na wstępie, skarżący w skardze powołał art. 3983 § 1 i 2

k.p.c. przez co należy rozumieć, że skargę kasacyjną oparł na obu podstawach

wymienionych w tym przepisie, to jest zarówno na zarzutach naruszenia prawa

materialnego jak i naruszeniu przepisów postępowania. Tymczasem w skardze

doprecyzowano jedynie podstawę z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. i przedstawiono jej

uzasadnienie, pominięto natomiast podstawę z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.

Powołanie się na obie podstawy kasacyjne wymaga przytoczenia ich obu

i uzasadnienia każdej.

Ponadto skarżący podał, że skargą kasacyjną został zaskarżony wyrok Sądu

Apelacyjnego w punkcie zasądzającym na rzecz powoda kwotę 800 zł. Takiego

rozstrzygnięcia wyrok ten nie zawiera. Kwotę tę zasądzono na rzecz powoda

wyrokiem Sądu pierwszej instancji, skarga kasacyjna przysługuje natomiast od

wyroku Sądu drugiej instancji. Ubocznie można też dodać, że zaskarżenie przez

powoda wyroku w części uwzględniającej powództwo nie jest, co do zasady,

wyłączone, ale tak skonstruowany środek zaskarżenia podlega, z braku wykazania

gravamen, odrzuceniu.

We wnioskach kasacyjnych, które powinny być skorelowane z zakresem

zaskarżenia, skarżący domagał się uchylenia punktu pierwszego wyroku Sądu

Apelacyjnego. W tym punkcie zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny rozstrzygał

o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi w postępowaniu przed

Sądem pierwszej instancji. Od rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej kodeks

postępowania cywilnego skargi kasacyjnej nie przewiduje.

We wniosku

kasacyjnym

ewentualnym

skarżący ogólnie

powołując

„zaskarżony wyrok” wskazał, że domaga się jego zmiany i zasądzenia „kwoty

objętej żądaniem pozwu”, co oznaczałoby, że uwzględniając już zasądzoną kwotę

800 zł, dalszemu zasądzeniu winna podlegać kwota 499.200 zł, a nie „objęta

żądaniem pozwu” i wskazana jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwota

500.000 zł.

Z przedstawionych przeto przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 6

§ 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.

Oddaleniu podlegał wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie kosztów

pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Pomoc ta, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 sierpnia

1997 r. II CZ 88/97 (OSNC 1998, z. 3, poz. 40) powinna być udzielana zgodnie

z wymaganiami stawianymi profesjonaliście. W niniejszej sprawie „pomoc prawna”

udzielona powodowi polegała na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej

nie spełniającej - jak to wyżej przedstawiono - podstawowych warunków

proceduralnych, co spowodowało konieczność jej odrzucenia. Obok tych

kardynalnych błędów, nie można nie zauważyć, że cześć wstępna skargi zawiera

też dalsze błędy w postaci wadliwej daty wyroku Sądu Apelacyjnego, błędu

w nazwisku powoda i błędu w określeniu wysokości kwoty już zasądzonej na jego

rzecz. Rażąco sprzeczne z zasadami zwykłej staranności a przede wszystkim

z zasadami profesjonalizmu czynności adwokata ustanowionego z urzędu nie

upoważniają go do skutecznego domagania się przyznania mu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego

1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123, z dnia 20 września 2007 r.,

II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3, poz. 41 oraz z dnia 11 maja 2011 r., II CSK 699/10,

OSNC Zb. Dod. 2011, nr C, poz. 72).

Oddaleniu podlegał również wniosek Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę

kasacyjną Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, zastępująca przed Sądem

Najwyższym pozwanego, domagała się wydania postanowienia o odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie nieuwzględnienia tego

wniosku, wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej i tylko z tymi wnioskami został

powiązany wniosek o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów zastępstwa

procesowego

w

postępowaniu

kasacyjnym.

Skarga

kasacyjna

podlegała

odrzuceniu czego w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie dostrzeżono. Podzielić

należy prezentowany w judykaturze pogląd, że nie ma podstaw do przyznania

kosztów postępowania kasacyjnego stronie, która w odpowiedzi na skargę

kasacyjną nie dostrzegła wady skargi prowadzącej do jej odrzucenia, a wniosek

o koszty wiązała z innymi oczekiwanymi rozstrzygnięciami (por. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 15 listopada 1934 r. C.II.1677/34, Zb. Urz. 1935, poz. 204 oraz

postanowienia z dnia 11 stycznia 2002 r. III CKN 563/01, z dnia 29 marca 2011 r.

IV CSK 593/10 i z dnia 8 sierpnia 2012 r. II CSK 112/12).