II CSK 391/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 391/06

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku "M." Spółki Akcyjnej w […]

przy uczestnictwie W. B. i R. Z.

o wznowienie postępowania ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 lutego 2007 r.,

skargi kasacyjnej

uczestnika postępowania R. Z.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 31 maja 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 31 maja 2006 r. oddalił apelację

uczestnika postępowania R. Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. Sądu

Gospodarczego z dnia 10 kwietnia 2006 r. oddalającego skargę tego uczestnika o

wznowienie postępowania w sprawie z wniosku Spółki „M.„ S.A. o pozbawienie W.

B. prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia

funkcji członka Rady Nadzorczej, zakończonej prawomocnym postanowieniem

Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 czerwca 2005 r.

Rozstrzygnięcie to oparł na następujących aprobowanych ustaleniach

i wnioskach Sądu Rejonowego.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił

wniosek Spółki „M.” S.A. o pozbawienie W. B. prowadzenia działalności

gospodarczej. Z wnioskiem takim wystąpił też R. Z. i Sąd Rejonowy w K.

postanowieniem z dnia 13 grudnia 2005 r. uwzględnił wniosek, lecz postanowienie

to zostało zmienione postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 marca 2006

r. przez odrzucenie wniosku z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W ocenie Sądu

Okręgowego prawomocne orzeczenie w sprawie z wniosku Spółki „M.” S.A.,

skutkuje utratą możliwości skutecznego składania przez innych wierzycieli wniosku

w trybie art. 373 prawa upadłościowego i naprawczego. Wierzyciele ci posiadali

bowiem w sprawie status zainteresowanych i wyłącznie w tamtej sprawie mogli

wykonywać przysługujące im uprawnienia. Skarżący o wydaniu przez Sąd

Rejonowy prawomocnego postanowienia dowiedział się dopiero w dniu 1 marca

2006 r. kiedy Sąd Okręgowy odrzucił jego wniosek. Jednakże skarżący status

wierzyciela nabył dopiero w dniu 1 lipca 2005 r. zatem w czasie kiedy toczyło się

postępowanie o orzeczenie zakazu nie mógł być ani wnioskodawcą, ani

uczestnikiem postępowania.

Apelację

skarżącego

od

postanowienia

oddalającego

jego

skargę

o wznowienie postępowania, Sąd Okręgowy w K. powołanym na wstępie

postanowieniem oddalił, uznając, że zaskarżone orzeczenie w ostatecznym wyniku

odpowiada prawu. Trafność tego orzeczenia wyprowadził z innych argumentów.

Uznał mianowicie, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia,

czy sąd miał obowiązek na podstawie art. 510 § 2 k.p.c. wezwać skarżącego do

udziału w sprawie toczącej się z wniosku Spółki „M.”, a istotne jest iż skarżący nie

wykazał wymaganego art. 524 § 2 k.p.c. naruszenia wydanym postanowieniem

jego praw. Zdaniem Sądu Okręgowego, istnienie interesu prawnego skarżącego

można by rozważać w przypadku orzeczenia zakazu, co mogłoby niweczyć jego

szanse na uzyskanie pełnego zaspokojenia od dłużnika, a nie w przypadku

oddalenia wniosku o orzeczenie zakazu.

W skardze kasacyjnej od tego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie

art. 524 § 2 k.p.c. w związku z art. 401 pkt.1 k.p.c., art. 523 w związku z art. 510 § 2

k.p.c. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji

przyjęcie, że zaniechanie wezwania go do wzięcia udziału w sprawie nie narusza

jego praw przez pozbawienie go prawa do sądu i możności działania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzutowi naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów nie

można odmówić słuszności.

Stanowisko Sądu Okręgowego, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy

pozostaje kwestia, czy sąd miał obowiązek wezwać skarżącego na podstawie art.

510 § 2 k.p.c. do udziału w sprawie, oznacza nierozpoznanie jej istoty w rozumieniu

art. 386 k.p.c., zwłaszcza że według art. 376 ust. 1 u.p.n. w sprawach orzekania

zakazu prowadzenia działalności gospodarczej stosuje się przepisy o postępowaniu

nieprocesowym, z wyjątkami jakie wynikają z regulacji szczególnej. Jednakże

naruszenie art. 386 k.p.c. nie może być poddane kontroli kasacyjnej bowiem

skarżący nie podniósł tego zarzutu w skardze kasacyjnej.

Nie można natomiast odmówić racji skarżącemu, o ile kwestionuje pogląd

tego Sądu, że skarżący mógłby mieć interes prawny do żądania wznowienia

postępowania tylko w razie orzeczenia w sprawie z wniosku Spółki „M.”, zakazu

prowadzenia przez W. B. działalności gospodarczej, co „mogłoby niweczyć jego

szanse na uzyskanie możliwie pełnego zaspokojenia od dłużnika”. Pogląd ten nie

zasługuje na aprobatę jako oparty na błędnym założeniu. Przy prawidłowym

założeniu, skarżący ma taki interes właśnie przy oddaleniu żądania orzeczenia

zakazu. Wówczas bowiem zachodzi obawa, że dłużnik prowadząc nadal

działalność będzie mógł zaciągać zobowiązania bez pokrycia oraz dokonywać

czynności obciążające jego majątek i w efekcie doprowadzić do pogorszenia

możliwości zaspokojenia wierzycieli, którzy przy podziale majątku mogą nie

otrzymać nic, bądź mniej niż otrzymaliby gdyby orzeczono zakaz prowadzenia

działalności. Ponieważ wniosek Spółki „M.” o orzeczenie wobec W. B. zakazu

prowadzenia działalności gospodarczej został prawomocnie oddalony, a wniosek

skarżącego o zakaz prowadzenia przez tego dłużnika takiej działalności odrzucony

w sprawie VI Ga …/06 Sądu Okręgowego w K. z uwagi na powagę rzeczy

osądzonej, sprawa orzeczenia zakazu prowadzenia przez W. B. działalności

gospodarczej stała się przedmiotem rozstrzygnięcia w dwóch przedstawionych

wyżej odrębnych postępowaniach.

W sprawie z wniosku skarżącego zakończonej postanowieniem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 1 marca 2006 r. VI Ga …/06 o odrzuceniu wniosku, Sąd

Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. uchylił to postanowienie i

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Rozważając

problem

mocy

wiążącej

prawomocnego

postanowienia

oddalającego wniosek o orzeczenie omawianego zakazu oraz jego powagi rzeczy

osądzonej jako negatywnej przesłanki procesowej, stwierdził, że postanowienie to

nie pozbawia innego wierzyciela, który nie brał udziału w tym postępowaniu

możliwości wystąpienia z takim wnioskiem.

Wyrażając aprobatę dla tego stanowiska, które ma znaczenie dla

rozstrzygnięcia

przedmiotowej sprawy,

zaskarżone

postanowienie

uchylono

i przekazano sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 398 15

k.p.c.).

jc